Kỳ vọng là "Thỏa thuận ngừng bắn" nhưng Mỹ-Trung nghi kỵ cao nhất sau 1 năm có thỏa thuận thương mại

Thế giới 24H
07:25 PM 16/01/2021
Một năm sau thỏa thuận thương mại giai đoạn 1, Trung Quốc vẫn chưa tuân thủ cam kết mua sản phẩm của Mỹ, trong khi thâm hụt thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc tiếp tục gia tăng.

Kỳ vọng là "Thỏa thuận ngừng bắn"

Một năm sau khi kí kết thoả thuận thương mại giai đoạn một với Mỹ, Trung Quốc vẫn chưa thực hiện đầy đủ các cam kết mà nước này đưa ra liên quan đến việc nhập khẩu thêm hàng hoá từ Mỹ. Điều này diễn ra bất chấp thoả thuận được coi như một điểm nhấn trong bối cảnh mối quan hệ song phương giữa hai nước tiếp tục đi xuống trong thời gian qua.

Ngày 15/1/2020, hai nền kinh tế lớn nhất thế giới kí kết thoả thuận thương mại, bước đi được coi như một "thoả thuận ngừng bắn" trong cuộc chiến áp thuế thương mại lên tới hàng tỉ USD giữa hai bên vốn được Mỹ khởi xướng từ tháng 7/2018.

  • TT Trump những ngày cuối nhiệm kỳ: "Tủi thân", ủ rũ trong Nhà Trắng, nổi cáu khi bị so sánh với 1 người

Dựa theo thoả thuận được hai bên thống nhất, Mỹ sẽ cắt giảm một số loại thuế đối với Trung Quốc, để đổi lại, Bắc Kinh cam kết sẽ mua thêm ít nhất 200 tỷ USD hàng hoá và dịch vụ Mỹ trong vòng 2 năm tới.

Ngoài ra, thoả thuận cũng bao gồm điều khoản buộc Trung Quốc dừng các hoạt động vi phạm tài sản trí tuệ, buộc các công ty chuyển giao công nghệ, cũng như mở cửa thị trường nội địa cho các công ty dịch vụ tài chính của Mỹ.

Nhưng một năm sau, vẫn còn nhiều cái nhìn khác nhau về sự thành công của thoả thuận này, nhất là khi Trung Quốc vẫn chưa tuân thủ cam kết mua sản phẩm của Mỹ, trong khi thâm hụt thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc tiếp tục gia tăng.

"Một cái nhìn tích cực sẽ cho rằng thoả thuận tạo cơ sở cho các hợp tác nhằm xử lý những vấn đề về thương mại và kinh tế trong tương lai", Nick Marro, chuyên gia kinh tế tại Economist Intelligence Unit (EIU) có trụ sở ở Hong Kong, cho biết.

"Việc khiến hai bên có thể ngồi lại đàm phán, đặc biệt là trong bối cảnh sự mất lòng tin đã ở mức đỉnh điểm, sẽ là một bước đi quan trọng trong việc thúc đẩy quan hệ song phương".

Con số thể hiện ngược lại

Tuy nhiên, khi xét đến các con số cụ thể, thoả thuận này đã không đạt được như kỳ vọng đặt ra.

Trong 11 tháng đầu năm 2020, kim ngạch nhập khẩu hàng hoá Mỹ của Trung Quốc chỉ đạt 58% mục tiêu trong thoả thuận theo số liệu của phía Mỹ, và 56% theo phía Trung Quốc, con số được Viện Kinh tế Quốc tế Peterson (PIIE) công bố vào cuối tuần trước.

Trung Quốc đã có cải thiện trong việc mua hàng nông sản của Mỹ, nhưng chỉ đạt 76% (hoặc 62%), dựa theo số liệu của Mỹ và Trung Quốc. Trong khi đó, việc nhập khẩu các sản phẩm năng lượng của Mỹ chỉ đạt 35% mục tiêu.

"Trung Quốc đơn giản là không cần nhập khẩu quá nhiều các sản phẩm nông sản của Mỹ, nhưng đang làm hết sức để thực thi các cam kết vì mục tiêu duy trì mối quan hệ chung Mỹ - Trung", Shi Yinhong, giáo sư tại trường đại học Renmin nói.

Xiaoping Zhang, Giám đốc phụ trách thị trường Trung Quốc của Hội đồng Xuất khẩu đậu tương Mỹ, cho biết thoả thuận thương mại giai đoạn 1 là "một thành công" đối với cả 2 nước, khi kim ngạch thương mại đậu tương đã trở lại bình thường sau đó.

Nhưng Jake Parker, Phó Chủ tịch Hội đồng Doanh Nghiệp Mỹ - Trung, cho rằng dù thoả thuận là một bước tiến lớn, cái giá phải trả để thực thi là không nhỏ.

"Việc leo thang các sắc thuế từ hai phía đã khiến nhiều người Mỹ mất việc, đẩy chi phí về phía người dùng, tác động xấu tới doanh nghiệp, và đòi hỏi đóng thuế phải hỗ trợ nông dân, nhưng tất cả những việc đó vẫn chưa thể giải quyết vấn đề thâm hụt thương mại vốn là mục tiêu hàng đầu được đặt ra", ông nói.

Ông Trump đã nhắc đến vấn đề thâm hụt của Mỹ với Trung Quốc trước khi trở thành tổng thống, và đến thời điểm này, vấn đề này vẫn khiến phía Mỹ đau đầu.

  • Tại sao Chủ tịch Tập mong đợi Starbucks giúp cải thiện căng thẳng Mỹ-Trung?

Số liệu thống kê Trung Quốc ghi nhận thặng dư của Trung Quốc với Mỹ đã tăng 7,1% trong năm 2020 lên 316,9 tỷ USD mức thâm hut cao thứ hai trong lịch sử và tăng tới gần 15% so với con số 275,8 tỷ USD vào 2017, thời điểm ông Trump nhậm chức.

Xuất khẩu của Trung Quốc tiếp tục tăng mạnh trong tháng 12, qua đó ghi nhận tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu trong tháng thứ bảy liên tiếp, trong khi các nhà máy của Trung Quốc tiếp tục tận dụng cơ hội từ tình trạng phong toả kéo dài do Covid-19 tại các nước phương tây. Trong tháng 12, xuất khẩu của Trung Quốc tăng 18,1% so với thời điểm cùng kỳ năm 2019, giảm nhẹ từ mức 21,1% trong tháng 11.

Nasim Fussell, cựu cố vấn thương mại của Uỷ ban Tài chính Thượng viện, cho biết dù cân bằng thương mại là vấn đề mà ông Trump và nội các tập trung ưu tiên, Quốc hội Mỹ bày tỏ sự lo lắng hơn đối với vấn đề bắt buộc chuyển giao công nghệ, bảo vệ tài sản trí tuệ, và vấn đề trợ cấp cho các công ty sở hữu nhà nước.

"Khi tôi rời Thượng viện vào tháng 8 năm ngoái, họ vẫn cảm thấy thoả mãn đối với các cam kết của Trung Quốc, ngoại trừ việc mua hàng hoá. Bất chấp dịch Covid, Trung Quốc đã thể hiện nỗ lực tốt trong việc tuân thủ các quy định trong thoả thuận", bà Fussell nói.

Vào tháng 9, Cơ quan quản lý Thị trường của Trung Quốc công bố dự luật có thể làm thúc đẩy các nỗ lực bảo vệ các bí mật thương mại của doanh nghiệp, bao gồm cả công ty nước ngoài.

Trung Quốc cũng mở cửa thị trường tài chính trị giá 45.000 tỷ USD cho các nhà đầu tư nước ngoài từ tháng 6, trong đó Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã cấp giấp phép cho tập đoàn American Express của Mỹ thực hiện các giao dịch tại Trung Quốc, điều chưa tường xảy ra trước đây.

Nhưng đối với các công ty hoạt động tại Trung Quốc và mong muốn sự thay đổi căn bản đối với môi trường kinh doanh tại đây, ví như mở cửa thị trường cho các sản phẩm công nghệ, hay giảm sự hỗ trợ của chính phủ đối với khối nhà nước, thỏa thuận thương mại hầu như không cải thiện được tình hình, Marro nói.

Trong bài phỏng vấn gần đây với The Wall Street Journal, Đại diện Thương mại Mỹ Robert Lighthizer cho rằng cuộc chiến thương mại đã "thay đổi cách mọi người nghĩ về Trung Quốc và về thương mại".

Nhưng Fussell không hoàn toàn đồng ý, bà kì vọng sẽ có nhiều thay đổi hơn khi ông Biden lên nắm quyền.

"Ở nhiều góc độ dường như có sự thừa nhận rằng các sắc thuế đã buộc Trung quốc phải ngồi vào bàn đàm phán, nhưng tôi không cho rằng đây là phương thức mà đa phần người dân mong muốn tiếp tục kéo dài", bà nói.

Minh Khôi
Ý kiến của bạn
Bình luận
Hàng loạt Tập đoàn BĐS lớn như T&T Group, Him Lam, Văn Phú, Ecopark, Tân Hoàng Minh...đang ồ ạt đổ về tạo nên những cơn sốt cục bộ cho thị trường BĐS nơi đây

Hàng loạt Tập đoàn BĐS lớn như T&T Group, Him Lam, Văn Phú, Ecopark, Tân Hoàng Minh...đang ồ ạt đổ về tạo nên những cơn sốt cục bộ cho thị trường BĐS nơi đây

Theo đánh giá của Hội môi giới BĐS Việt Nam, trước tình trạng quỹ đất để phát triển dự án tại các đô thị lớn như Hà Nội, TP. HCM, Đà Nẵng, Nha Trang,… ngày càng khan hiếm, giá đất ngày một tăng cao, nhiều chủ đầu tư đã chuyển hướng đầu tư về các nơi có tiềm năng phát triển kinh tế như Tây Nguyên.