4 giải pháp đẩy nhanh quá trình chuyển đổi xanh

Tại Hội thảo "Chuyển đổi xanh, cần gì để tăng tốc", TS Đào Duy Anh, Phó Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công (Bộ Công Thương) cho biết, Việt Nam hiện nằm trong nhóm 10 quốc gia chịu tác động nặng nề nhất của biến đổi khí hậu. 

Những năm gần đây, các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng kéo dài, mưa lớn bất thường, hạn hán, xâm nhập mặn xuất hiện với tần suất ngày càng nhiều, gây thiệt hại lớn về kinh tế và ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân. Các kịch bản dự báo cho thấy, đến cuối thế kỷ này, nếu mực nước biển dâng khoảng 1 m, gần một nửa diện tích Đồng bằng sông Cửu Long, 13% diện tích Đồng bằng sông Hồng và khoảng 17,5% diện tích TP Hồ Chí Minh có nguy cơ bị ngập.

Không chỉ đối mặt với thách thức từ biến đổi khí hậu, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam cũng đang chịu sức ép ngày càng lớn từ các quy định xanh của thị trường quốc tế. Nhiều cơ chế như điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của châu Âu, các tiêu chuẩn về dấu chân carbon hay những cam kết trong các hiệp định thương mại tự do (FTA) đều yêu cầu doanh nghiệp phải giảm phát thải và phát triển bền vững. Nếu không đáp ứng các tiêu chuẩn này, hàng hóa Việt Nam có thể phải đối mặt với rào cản kỹ thuật hoặc bị áp thuế cao khi xuất khẩu.

Để quá trình chuyển đổi xanh diễn ra nhanh hơn, đại diện Bộ Công Thương đã chỉ rõ 4 giải pháp:

Thứ nhất là hoàn thiện thể chế và chính sách. Mặc dù Việt Nam đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách liên quan đến tăng trưởng xanh nhưng quá trình triển khai trên thực tế vẫn còn nhiều vướng mắc. Nhiều lĩnh vực như điện gió ngoài khơi, điện sinh khối hay điện mặt trời vẫn chưa phát huy hết tiềm năng do thiếu cơ chế và định hướng phát triển cụ thể.

Thứ hai là khơi thông nguồn tài chính xanh. Theo đó, chuyển đổi xanh đòi hỏi nguồn lực đầu tư rất lớn, vì vậy cần thúc đẩy các kênh tài chính xanh, đồng thời sớm vận hành hiệu quả thị trường tín chỉ carbon nhằm tạo thêm nguồn lực cho doanh nghiệp.

Thứ ba là phát triển hạ tầng công nghệ. Việc đổi mới công nghệ, ứng dụng chuyển đổi số trong sản xuất không chỉ giúp tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải mà còn nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của doanh nghiệp; cuối cùng, nguồn nhân lực được xác định là yếu tố quyết định thành công của quá trình chuyển đổi xanh.

Thứ tư là nâng cao nhận thức của người dân và doanh nghiệp thông qua truyền thông, giáo dục, đào tạo kỹ năng xanh sẽ là nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển bền vững.

Tại hội thảo, nhiều chuyên gia cũng cho rằng, cần thúc đẩy mạnh mẽ mô hình kinh tế tuần hoàn, khuyến khích doanh nghiệp tái sử dụng chất thải, tối ưu hóa nguyên vật liệu và phát triển các chuỗi sản xuất xanh. Đây không chỉ là giải pháp giảm phát thải mà còn giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí, gia tăng giá trị sản phẩm và nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Ngoài ra, việc tăng cường sự phối hợp giữa Nhà nước, doanh nghiệp, các cơ sở đào tạo và tổ chức tài chính cũng đóng vai trò then chốt. Chuyển đổi xanh là quá trình dài hạn, đòi hỏi sự đồng hành của nhiều bên nhằm hình thành hệ sinh thái phát triển bền vững, qua đó tạo động lực để nền kinh tế chuyển đổi theo hướng xanh, tuần hoàn và phát thải thấp.