4 tháng, xuất khẩu gạo đạt 3,3 triệu tấn

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, ước đến cuối tháng 4/2026, diện tích gieo cấy lúa Đông Xuân của cả nước đạt khoảng 2,93 triệu ha; diện tích thu hoạch đạt 1,67 triệu ha; sản lượng ước đạt 11,5 triệu tấn. Diện tích gieo cấy lúa Hè Thu cả nước ước đạt 355,5 nghìn ha.

Về xuất khẩu, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, khối lượng xuất khẩu gạo tháng 4/2026 ước đạt 1,1 triệu tấn với giá trị đạt 492,7 triệu USD. Qua đó nâng tổng khối lượng gạo xuất khẩu trong bốn tháng kể từ đầu năm 2026 đạt 3,3 triệu tấn với giá trị 1,57 tỷ USD. Tuy nhiên, mức xuất khẩu này giảm 2,3% về khối lượng và giảm 11,1% về giá trị so với cùng kỳ năm 2025.

Giá gạo xuất khẩu bình quân 4 tháng đầu năm 2026 của Việt Nam ước đạt 468,4 USD/tấn, giảm 9% so với cùng kỳ năm 2025.

Xét về thị trường, theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Philippines là thị trường tiêu thụ gạo lớn nhất của Việt Nam với 48,5%. Trung Quốc và Gana là hai thị trường lớn tiếp theo với thị phần tương ứng là 15,6% và 7%. So với cùng kỳ năm trước, giá trị xuất khẩu gạo của Việt Nam trong các tháng đầu năm 2026 sang Philippines tăng 6,7%; Trung Quốc tăng 44,4%.

Ở chiều ngược lại, dù thị trường Gana chiếm 7% tổng kim ngạch xuất khẩu gạo của Việt Nam, tuy nhiên, so với cùng kỳ năm trước đã giảm 28,7%. Tương tự, Bờ Biển Ngà cũng giảm 59,6% nhập gạo của Việt Nam.

Như vậy, trong nhóm 15 thị trường xuất khẩu gạo lớn nhất hiện nay, giá trị xuất khẩu gạo tăng mạnh nhất ở thị trường Trung Quốc với mức tăng 44,4%; và giảm mạnh nhất ở thị trường Bờ Biển Ngà với mức giảm 59,6%.

Tuy nhiên, rủi ro lớn cho xuất khẩu gạo vẫn đến từ sự phụ thuộc vào một số thị trường. Thông tin tại Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông, lâm, thủy sản năm 2026, ông Đỗ Hà Nam, Chủ tịch Hiệp hội Lương thực Việt Nam, cho biết: “Hiện nay, gần 50% lượng gạo xuất khẩu của Việt Nam tập trung vào Philippines. Khi thị trường này điều chỉnh chính sách, doanh nghiệp trong nước dễ rơi vào thế bị động”.

Thực tế cho thấy, những thay đổi trong kế hoạch nhập khẩu của Philippines có thể khiến thị trường biến động mạnh. Có thời điểm giá lúa giảm sâu khiến nông dân không muốn thu hoạch, nhưng chỉ sau đó, thị trường đảo chiều nhanh, giá tăng mạnh trong khi nguồn hàng trong dân gần như cạn kiệt.

Ngoài ra, áp lực cạnh tranh giữa các doanh nghiệp trong nước cũng gia tăng, thậm chí xuất hiện tình trạng cạnh tranh bằng giá, làm suy giảm hiệu quả chung của toàn ngành.

Trước bối cảnh đó, tái cấu trúc chuỗi giá trị được xác định là giải pháp trọng tâm, trong đó nâng cao vai trò chủ động của nông dân là yếu tố then chốt. Song song đó, mở rộng thị trường xuất khẩu tiếp tục là yêu cầu cấp thiết. Trung Quốc đang nổi lên là thị trường tiềm năng khi nhu cầu nhập khẩu tăng nhanh, với khoảng 500.000 tấn gạo được xuất khẩu sang thị trường này chỉ trong 4 tháng đầu năm.

Ngoài ra, các thị trường châu Phi cũng đang gia tăng nhu cầu đối với gạo Việt Nam, mở ra cơ hội đa dạng hóa đầu ra và giảm phụ thuộc vào các thị trường truyền thống.

Đáng chú ý, cơ cấu sản phẩm xuất khẩu đang chuyển dịch theo hướng tích cực. Tỷ trọng gạo trắng cấp thấp giảm dần, nhường chỗ cho các dòng gạo chất lượng cao, đặc biệt là gạo thơm, phân khúc mang lại giá trị gia tăng cao và khả năng cạnh tranh bền vững hơn.