5 điểm nghẽn trong quá trình thực thi ESG của doanh nghiệp

Tại Việt Nam, ESG đang dần trở thành một nội dung quan trọng trong chiến lược phát triển của nhiều doanh nghiệp. Đặc biệt, các doanh nghiệp xuất khẩu ngày càng phải đáp ứng các yêu cầu khắt khe từ thị trường quốc tế liên quan đến môi trường, lao động và quản trị. Việc thực hiện ESG không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh mà còn tạo điều kiện tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Tuy nhiên, Báo cáo Vietnam ESG Practitioner Dialogue 2026, do công ty nghiên cứu thị trường Ipsos Việt Nam phối hợp cùng công ty lĩnh vực phát triển bền vững Dear Our Community (DOC) thực hiện, dẫn số liệu của Viện Chiến lược, Chính sách Tài nguyên và Môi trường cho thấy, khoảng 98% nền kinh tế Việt Nam vẫn được xếp vào nhóm "nâu", phản ánh khoảng cách lớn giữa cam kết và thực thi trong phát triển bền vững.

Khảo sát ghi nhận doanh nghiệp Việt hiện theo đuổi ESG ở nhiều cấp độ khác nhau. Một số doanh nghiệp mới dừng ở mức tuân thủ các yêu cầu từ khách hàng hoặc cơ quan quản lý, trong khi các tập đoàn lớn và doanh nghiệp tiên phong đã đưa ESG trở thành một phần của mô hình kinh doanh và chiến lược tăng trưởng dài hạn.

Báo cáo cũng chỉ ra 5 điểm nghẽn lớn nhất đang cản trở quá trình chuyển đổi xanh của doanh nghiệp. Đó là hạn chế về năng lực quản trị, khó khăn trong đo lường tác động, bài toán chứng minh hiệu quả đầu tư của các dự án ESG, nghịch lý tiếp cận nguồn vốn xanh và tình trạng thiếu hụt hạ tầng, công nghệ cũng như nhân lực chuyên môn.

Đáng chú ý, chỉ khoảng một phần ba nhân sự tham gia khảo sát đang làm việc ở vị trí chuyên trách ESG. Phần lớn doanh nghiệp vẫn giao nhiệm vụ này cho các bộ phận kiêm nhiệm, cho thấy thị trường đang thiếu nguồn nhân lực có chuyên môn sâu về phát triển bền vững.

Báo cáo cũng ghi nhận 8 ưu tiên đang định hình chiến lược ESG của doanh nghiệp Việt Nam gồm chuyển dịch năng lượng xanh, giảm phát thải carbon, quản lý rác thải nhựa, kinh tế tuần hoàn, minh bạch chuỗi cung ứng, mua hàng có trách nhiệm, gắn kết người lao động, an toàn lao động và chuyển đổi số. Trong đó, chuyển đổi số được xem là nền tảng giúp doanh nghiệp đo lường, quản trị và triển khai các mục tiêu ESG hiệu quả hơn.

Các chuyên gia cũng cho rằng doanh nghiệp cần chuyển từ việc đưa ra cam kết sang chứng minh tác động thực tế thông qua các chỉ số đo lường cụ thể. Bên cạnh đó, việc truyền thông rõ ràng, minh bạch về kết quả ESG sẽ ngày càng quan trọng trong bối cảnh nhà đầu tư, khách hàng và đối tác quốc tế yêu cầu cao hơn về trách nhiệm giải trình.

Theo nhóm nghiên cứu, hành trình ESG của doanh nghiệp Việt sẽ không chỉ xoay quanh việc đáp ứng quy định, mà còn là quá trình tái cấu trúc hoạt động nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh trong nền kinh tế xanh đang hình thành trên phạm vi toàn cầu.

Chuyển đổi xanh là hành trình dài hạn đòi hỏi nguồn lực lớn về tài chính, công nghệ, con người và hạ tầng. Doanh nghiệp cần được hỗ trợ tín dụng xanh, tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng và hệ sinh thái công nghiệp sinh thái để giảm chi phí chuyển đổi.