7 nhóm hàng xuất khẩu Việt Nam đối mặt rủi ro phòng vệ thương mại

Theo Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), danh sách cảnh báo gồm 7 nhóm hàng: gỗ và sản phẩm gỗ; sắt thép và sản phẩm kim loại; vật liệu; sản phẩm công nghiệp chế tạo; hóa chất, nhựa và sản phẩm nhựa; xơ, sợi và hàng dệt; cùng một số mặt hàng khác.

Các thị trường thường tiến hành điều tra phòng vệ thương mại đối với hàng hóa Việt Nam gồm Mỹ, Liên minh châu Âu (EU), Australia, Brazil, Ấn Độ và một số quốc gia khác. Việc công bố danh sách nhằm giúp doanh nghiệp nhận diện sớm nguy cơ, rà soát hoạt động xuất khẩu và chuẩn bị phương án ứng phó. Tuy nhiên, nằm trong danh sách cảnh báo không đồng nghĩa mặt hàng chắc chắn sẽ bị điều tra.

Trong nhóm gỗ và sản phẩm gỗ, các mặt hàng được lưu ý gồm ghế bọc đệm có khung bằng gỗ, đồ nội thất phòng ngủ bằng gỗ, ván ép gỗ cứng, thanh nẹp gỗ và sản phẩm gia công gỗ. Đây đều là những sản phẩm cần theo dõi sát diễn biến chính sách thương mại tại các thị trường xuất khẩu lớn.

Đáng chú ý, trong 7 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu thanh nẹp gỗ và sản phẩm gia công gỗ của Việt Nam sang Mỹ đạt 33,8 triệu USD, giảm 39,3% so với mức 55,7 triệu USD cùng kỳ năm trước. Dù kim ngạch suy giảm, mặt hàng này vẫn tiềm ẩn rủi ro do Mỹ đã áp dụng các biện pháp chống bán phá giá, chống trợ cấp đối với một số sản phẩm tương tự nhập khẩu từ Trung Quốc và Brazil.

Với đồ nội thất phòng ngủ bằng gỗ, xuất khẩu sang Mỹ trong 7 tháng đầu năm đạt 892,9 triệu USD, giảm 21,1% so với cùng kỳ năm 2025. Quy mô xuất khẩu lớn khiến mặt hàng này tiếp tục cần được theo dõi, nhất là trong bối cảnh Mỹ đã áp dụng thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm tương tự từ Trung Quốc.

Tại EU, ván ép gỗ cứng cũng là mặt hàng tiềm ẩn rủi ro. Khu vực này đã áp dụng thuế chống bán phá giá đối với ván ép gỗ cứng có xuất xứ từ Trung Quốc. Trong bối cảnh sản phẩm tiếp tục chiếm tỷ trọng đáng kể trong nhập khẩu của EU, nguy cơ phát sinh các biện pháp điều tra đối với nguồn cung từ Việt Nam cần được theo dõi. 

Trước nguy cơ này, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị doanh nghiệp kiểm soát chặt nguồn gốc nguyên liệu, hạn chế phụ thuộc vào nguyên liệu chính nhập khẩu từ Trung Quốc, đồng thời lưu giữ đầy đủ hồ sơ mua hàng, sản xuất và xuất khẩu. Việc chứng minh được quá trình sản xuất thực tế tại Việt Nam là yếu tố quan trọng để hạn chế nguy cơ bị nghi ngờ gian lận xuất xứ hoặc chuyển tải bất hợp pháp.

Bên cạnh gỗ, sắt thép và sản phẩm kim loại là nhóm có nhiều mặt hàng nằm trong danh sách cảnh báo, gồm thép cuộn và thép tấm cán nóng xuất khẩu sang Indonesia; cáp thép dự ứng lực, vỏ bình gas và mặt bích bằng thép không gỉ xuất khẩu sang Mỹ; nắp hộp kim loại dễ mở bằng thiếc lá xuất khẩu sang Ấn Độ; thép mạ hợp kim nhôm - kẽm xuất khẩu sang Thái Lan và thép cọc cừ xuất khẩu sang Canada.

Tại Indonesia, thép cuộn và thép tấm cán nóng là những mặt hàng cần theo dõi diễn biến chính sách nhập khẩu. Nước này đã áp dụng thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm từ một số quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có Trung Quốc, Ấn Độ, Nga, Kazakhstan, Belarus, Đài Loan (Trung Quốc) và Thái Lan. Các biện pháp được gia hạn từ tháng 1/2025 đến năm 2030; năm 2025, Indonesia cũng khởi xướng điều tra chống bán phá giá mới đối với thép cuộn và thép tấm cán nóng nhập khẩu từ Trung Quốc.

Tại Mỹ, cáp thép dự ứng lực cũng thuộc nhóm mặt hàng cần chú ý. Mỹ đã áp dụng thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp đối với dây thép dự ứng lực dùng cho bê tông nhập khẩu từ Trung Quốc, đồng thời áp dụng thuế chống bán phá giá đối với sản phẩm từ nhiều nước và vùng lãnh thổ khác, trong đó có Malaysia, Indonesia, Đài Loan (Trung Quốc), Thổ Nhĩ Kỳ và Tây Ban Nha. Các biện pháp này được gia hạn vào tháng 5/2026.

Trong bối cảnh thị trường đã có nhiều biện pháp phòng vệ đối với sản phẩm cùng loại, doanh nghiệp Việt Nam cần chú trọng minh bạch chi phí sản xuất, giá xuất khẩu và nguồn nguyên liệu. Việc lưu giữ đầy đủ chứng từ mua hàng, hồ sơ sản xuất, hợp đồng và dữ liệu giao dịch sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn nếu bị yêu cầu cung cấp thông tin hoặc tham gia điều tra.

Với nhóm vật liệu, kính cường lực dùng cho thiết bị gia dụng xuất khẩu sang Ấn Độ cũng được cảnh báo cần theo dõi diễn biến kim ngạch. Sự gia tăng xuất khẩu có thể khiến mặt hàng được chú ý hơn, nhưng nguy cơ khởi xướng điều tra còn phụ thuộc vào tình hình thị trường và các căn cứ theo quy định của nước nhập khẩu.

Theo Bộ Công Thương, tính đến giữa tháng 9/2026, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam đã đối mặt với 327 vụ việc điều tra phòng vệ thương mại từ 27 thị trường. Riêng 9 tháng năm 2026 phát sinh 27 vụ việc mới, cao hơn số vụ của cả năm 2025.

Diễn biến này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp không chỉ theo dõi danh sách cảnh báo mà còn phải xây dựng cơ chế quản trị rủi ro thường xuyên. Việc đa dạng hóa thị trường, minh bạch nguồn nguyên liệu, lưu trữ hồ sơ sản xuất và chủ động phối hợp với cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng sẽ giúp doanh nghiệp ứng phó tốt hơn khi phát sinh điều tra.

Trong bối cảnh các thị trường ngày càng chú trọng xuất xứ và tác động của hàng nhập khẩu đối với ngành sản xuất trong nước, năng lực tuân thủ sẽ là yếu tố quan trọng để doanh nghiệp duy trì thị trường, bảo vệ uy tín và phát triển xuất khẩu bền vững.