74 doanh nghiệp đóng góp khoảng 1/3 kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước

Ngày 29/9, tại Hà Nội, Cục Hải quan (Bộ Tài chính) tổ chức lễ trao quyết định công nhận, gia hạn chế độ doanh nghiệp ưu tiên và kỷ niệm 15 năm Chương trình Doanh nghiệp ưu tiên Việt Nam.

Tại buổi lễ, Cục Hải quan trao quyết định công nhận mới cho 3 doanh nghiệp FDI gồm Công ty TNHH Hana Micron Vina, Công ty TNHH Luxshare-ICT (Việt Nam) và Công ty TNHH Samju Vina; đồng thời gia hạn chế độ ưu tiên cho 4 doanh nghiệp: Công ty cổ phần Thủy sản Minh Phú Hậu Giang, Công ty cổ phần Tập đoàn Hoa Sen, Công ty TNHH Hoya Glass Disk Việt Nam và Công ty TNHH LG Electronics Việt Nam Hải Phòng.

Với các quyết định này, cả nước hiện có 74 doanh nghiệp được áp dụng chế độ ưu tiên trong lĩnh vực hải quan, trong đó có 10 doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực công nghệ cao, bán dẫn. Các doanh nghiệp thuộc nhiều ngành nghề như điện tử, công nghệ cao, sản xuất công nghiệp, dệt may, nông nghiệp và thủy sản.

Chương trình Doanh nghiệp ưu tiên được triển khai từ năm 2011, với 9 doanh nghiệp đầu tiên, sau đó được luật hóa tại Luật Hải quan năm 2014. Qua 15 năm, chương trình trở thành một trong những nội dung cải cách quan trọng của ngành hải quan, thúc đẩy chuyển đổi phương thức quản lý từ kiểm tra trực tiếp sang quản lý doanh nghiệp, quản lý tuân thủ và quản lý rủi ro.

Theo Phó Cục trưởng Cục Hải quan Trần Đức Hùng, việc công nhận và gia hạn chế độ ưu tiên thể hiện sự ghi nhận đối với uy tín, năng lực quản trị và mức độ tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp, đồng thời góp phần hiện thực hóa các chủ trương về cải cách thủ tục hành chính, phát triển kinh tế tư nhân và thu hút đầu tư nước ngoài.

Dù số lượng hạn chế, nhóm doanh nghiệp ưu tiên có đóng góp đáng kể vào hoạt động xuất nhập khẩu. Giai đoạn 2022-2025, kim ngạch xuất nhập khẩu của nhóm này liên tục đạt trên 230 tỷ USD mỗi năm, tương đương khoảng 28-34% tổng kim ngạch cả nước. Năm 2025, con số này đạt khoảng 256,63 tỷ USD; trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt khoảng 164,52 tỷ USD, tương đương khoảng 30% kim ngạch xuất nhập khẩu cả nước.

Doanh nghiệp được công nhận ưu tiên được hưởng nhiều cơ chế tạo thuận lợi về thủ tục hải quan, kiểm tra, quản lý thuế và kiểm tra sau thông quan. Các doanh nghiệp cũng có thể tiếp cận những thuận lợi theo các Thỏa thuận công nhận lẫn nhau về doanh nghiệp ưu tiên (MRA), qua đó giảm thời gian, chi phí tuân thủ và nâng cao tính chủ động trong hoạt động xuất nhập khẩu.

Đổi lại, doanh nghiệp phải duy trì mức độ tuân thủ pháp luật hải quan, có hệ thống kiểm soát nội bộ hiệu quả và các điều kiện áp dụng chế độ ưu tiên trong suốt quá trình hoạt động. Đồng thời, doanh nghiệp hợp tác với cơ quan hải quan trong công tác kiểm tra, giám sát và quản lý rủi ro.

Đến nay, Việt Nam đã ký 2 thỏa thuận công nhận lẫn nhau với ASEAN và Hàn Quốc; hoàn thành triển khai MRA ASEAN giai đoạn 1 từ ngày 31/3/2026 và giai đoạn 2 từ ngày 30/6/2026. Hải quan Việt Nam tiếp tục triển khai MRA Việt Nam - Hàn Quốc, đồng thời nghiên cứu mở rộng hợp tác với Trung Quốc và các đối tác khác, nhằm tăng thuận lợi cho doanh nghiệp Việt Nam khi tham gia chuỗi cung ứng quốc tế.

Trong giai đoạn tới, Cục Hải quan định hướng phát triển chương trình theo chiều sâu, mở rộng có chọn lọc, chú trọng doanh nghiệp Việt Nam có năng lực tuân thủ tốt và các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ chiến lược, bán dẫn, công nghệ số. Cùng với đó là hoàn thiện khung pháp lý, thúc đẩy ứng dụng công nghệ thông tin, quản lý doanh nghiệp trên nền tảng dữ liệu và rủi ro, từng bước tự động hóa quy trình đánh giá, công nhận và gia hạn.

Mục tiêu đặt ra là vừa tạo thuận lợi cho những doanh nghiệp có mức độ tuân thủ cao, vừa giúp cơ quan hải quan tập trung nguồn lực vào các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trong hoạt động thương mại quốc tế.