87% tài sản của các gia đình Việt Nam tập trung vào bất động sản

Theo báo cáo của UBS năm 2023, các Family Office (văn phòng quản lý tài sản gia đình) trên thế giới phân bổ trung bình khoảng 30% danh mục vào cổ phiếu niêm yết, 19% vào trái phiếu, 21% vào vốn cổ phần tư nhân và 8% vào tiền mặt. Trong khi đó, bất động sản chiếm khoảng 11% và vàng chỉ khoảng 2%.

Tại Việt Nam, cách thức tích lũy và phân bổ tài sản của nhiều gia đình lại có sự khác biệt so với thế giới. Khảo sát cho thấy khoảng 87% tài sản của các gia đình trong nước nằm ở bất động sản. Có ba yếu tố khách quan chính lý giải thực trạng này.

Thứ nhất là mức độ phát triển của thị trường. Việt Nam vẫn là thị trường tương đối mới, đang trong quá trình hoàn thiện, khiến khả năng tiếp cận các danh mục đầu tư ở nước ngoài của nhà đầu tư trong nước còn hạn chế. Bên cạnh đó, những biến động và vấn đề niềm tin trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp thời gian qua cũng ảnh hưởng nhất định đến quyết định phân bổ tài sản.

Thứ hai là sự hạn chế về mức độ đa dạng của các sản phẩm đầu tư. Theo một thống kê, quy mô tài sản trong các sản phẩm quỹ tại Việt Nam chỉ tương đương khoảng 7% GDP, trong khi chưa đến 0,5% dân số tham gia đầu tư thông qua các quỹ.

Những con số này cho thấy nhu cầu đầu tư của người dân có thể đã hiện hữu, nhưng hệ sinh thái sản phẩm tài chính để đáp ứng nhu cầu đó vẫn chưa thực sự phong phú. Điều này khiến nhà đầu tư khó đa dạng hóa danh mục và tiếp cận những kênh đầu tư chuyên nghiệp như tại các thị trường phát triển.

Thứ ba là thói quen đầu tư và tích lũy tài sản. Sau những giai đoạn lạm phát cao, vàng và bất động sản thường được người Việt xem là những tài sản hữu hình, dễ nhận biết và tạo cảm giác an toàn khi nắm giữ. Đây cũng là lý do hai kênh đầu tư này duy trì sức hút lớn đối với nhiều gia đình trong nước.

Bên cạnh những yếu tố khách quan, khoảng cách giữa các Family Office Việt Nam và thế giới còn xuất phát từ năng lực quản trị và cách thức tổ chức quản lý tài sản.

Cũng theo thống kê của UBS năm 2023, khoảng 60% Family Office trên thế giới có hội đồng đầu tư và hơn 50% xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn. Trong khi đó, tỷ lệ Family Office tại Việt Nam có kế hoạch đầu tư dài hạn chưa đến 30%.

Điều này cho thấy hoạt động quản lý tài sản tại Việt Nam vẫn còn khoảng cách đáng kể so với thông lệ quốc tế. Không chỉ thiếu những sản phẩm đầu tư đa dạng, nhiều gia đình cũng chưa hình thành được cơ chế quản trị tài sản chuyên nghiệp, với chiến lược phân bổ vốn rõ ràng và tầm nhìn dài hạn.

Như vậy, sự khác biệt trong cơ cấu phân bổ tài sản giữa Family Office Việt Nam và thế giới là kết quả tổng hợp của cả yếu tố khách quan lẫn chủ quan, từ đặc điểm thị trường, hệ sinh thái sản phẩm tài chính đến tập quán đầu tư và năng lực quản trị tài sản.

Trong dài hạn, khi thị trường Việt Nam tiếp tục tăng trưởng, các sản phẩm tài chính được hoàn thiện và đa dạng hóa, cơ hội để các gia đình mở rộng danh mục đầu tư sẽ lớn hơn.

Tuy nhiên, bên cạnh sự phát triển của thị trường, các Family Office trong nước cũng cần chủ động nâng cao năng lực quản trị, xây dựng kế hoạch dài hạn và thiết lập chiến lược đầu tư bài bản. Đây là những nền tảng quan trọng để cải thiện hiệu quả quản lý tài sản, giảm sự phụ thuộc vào một số kênh đầu tư truyền thống và hướng tới cơ cấu phân bổ vốn cân bằng hơn.