95% startup ở Việt Nam rời bỏ thị trường sau vài năm vận hành

Theo Chiến lược quốc gia về khởi nghiệp sáng tạo, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 có 5 triệu chủ thể kinh doanh, 10.000 startup công nghệ, 45 tổ chức kết nối khởi nghiệp và thu hút khoảng 1,5 tỷ USD vốn đầu tư mạo hiểm.

Đến hiện tại, theo báo cáo của Bộ Khoa học công nghệ, Việt Nam có hơn 3.800 doanh nghiệp khởi nghiệp (startup) công nghệ đang hoạt động tích cực.

Tuy nhiên, dòng vốn đầu tư mạo hiểm tại Việt Nam đã giảm sút đáng kể, đặc biệt là từ đỉnh cao năm 2021. Báo cáo từ Quỹ VinVentures cho thấy số lượng thương vụ đầu tư mạo hiểm đã giảm mạnh, từ 75 thương vụ năm 2024 xuống còn khoảng 41 giao dịch trong năm 2025, với tổng vốn đầu tư đạt khoảng 215 triệu USD, thấp hơn 30% so với năm trước đó. Có tới 95% startup ở Việt Nam rời bỏ thị trường sau vài năm vận hành.

Trong đó, 35% startup thất bại vì sản phẩm không có nhu cầu thực tế từ thị trường, khiến doanh thu không đủ để duy trì hoạt động. 20% startup gặp khó khăn do quy mô vận hành vượt quá khả năng quản lý của doanh nghiệp, trong khi 19% thất bại vì mô hình kinh doanh sai lầm, không thể thích nghi với thị trường. 18% bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi của các quy định pháp lý, làm gián đoạn hoạt động kinh doanh. 15% gặp vấn đề về chi phí vận hành và giá cả, không đủ khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Bên cạnh đó, 14% startup thất bại do mâu thuẫn trong nội bộ đội ngũ, khiến doanh nghiệp thiếu sự gắn kết. 10% không thể thành công vì sản phẩm bị sử dụng sai mục đích, không đáp ứng đúng nhu cầu ban đầu của khách hàng. Cuối cùng, 8% startup thất bại do sản phẩm có chất lượng kém, không đủ sức cạnh tranh so với các đối thủ trên thị trường.

Những con số này cho thấy, lĩnh vực khởi nghiệp ở Việt Nam đang có sự đào thải mạnh mẽ. Trong nhiều chương trình khởi nghiệp, cuộc thi… rất dễ thấy các ý tưởng sáng tạo, có tiềm năng. Nhưng khi triển khai trong thực tiễn thì không phải ý tưởng nào, startup nào cũng thành công. Trong quá trình triển khai, không ít startup đã phải rút lui khỏi thị trường.

Hội tự động hóa Việt Nam lý giải, thương mại hóa kết quả nghiên cứu là khâu yếu nhất của Việt Nam.

Nhiều dự án khởi nghiệp nghe rất hay rất ấn tượng trong buổi giới thiệu, nhưng khi đưa vào nhà máy, ruộng đồng hay chuỗi cung ứng thực tế lại bị thất bại do không chịu nổi áp lực về chi phí, độ ổn định và khả năng bảo trì.

Điều này là do nhiều startup đang đi nhanh từ ý tưởng sang thuyết trình gọi vốn và sang gọi vốn chính thức. Trong khi khâu quan trọng nhất thường bị bỏ qua đó chính là xác minh, thẩm định tính khả thi của dự án, ý tưởng đó trong điều kiện thực tế như thế nào.

Một lý do quan trọng khác là nhiều chương trình hỗ trợ startup chưa có đủ phòng lab, phòng kiểm tra, cơ sở vận hành thử nghiệm quy mô hoặc đối tác để giúp startup kiểm chứng sản phẩm ở điều kiện thật.

Theo các chuyên gia, con số 95% startup rời khỏi thị trường phản ánh sự vận động không ngừng và cũng là quy luật "sinh tồn của thị trường" trong thế giới kinh doanh. Dù khắc nghiệt, nhưng chính sự thanh lọc mạnh mẽ này lại là động lực thúc đẩy sự đổi mới liên tục và nâng cao chất lượng của hệ sinh thái khởi nghiệp.