97,6% đại biểu Quốc hội biểu quyết tán thành thông qua Luật Thủ đô

Luật vừa được thông qua có 9 chương, 36 điều, hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026. Luật Thủ đô được Quốc hội thông qua đã giao cho chính quyền thành phố Hà Nội 199 thẩm quyền đặc thù, vượt trội. Luật Thủ đô sửa đổi, mở rộng phân quyền cho chính quyền TP Hà Nội. Theo đó, thành phố được giao 199 thẩm quyền đặc thù, trong đó Hội đồng nhân dân thành phố 127 thẩm quyền, Ủy ban nhân dân thành phố 56 thẩm quyền và Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố 16 thẩm quyền.

Với 97,6% đại biểu tán thành, Luật Thủ đô cho phép Hà Nội chủ động thí điểm các cơ chế, chính sách mới, thậm chí khác với quy định của luật, nghị quyết hiện hành hoặc đối với những vấn đề chưa được pháp luật điều chỉnh. Đây được xem là bước đột phá nhằm tạo dư địa cho Thủ đô phát triển nhanh, linh hoạt, thích ứng với yêu cầu thực tiễn. Tuy nhiên, việc thí điểm không áp dụng đối với các lĩnh vực nhạy cảm, liên quan trực tiếp đến quốc phòng, an ninh, đối ngoại, tôn giáo và chủ quyền quốc gia. 

Theo quy định, mọi cơ chế, chính sách thí điểm phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc hiến định. Cụ thể, các chính sách phải phù hợp với Hiến pháp, không trái các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên.

Đáng chú ý, Luật Thủ đô nhấn mạnh yêu cầu không được hạn chế quyền con người, quyền cơ bản của công dân, cũng như không làm ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân. Đồng thời, các chính sách thí điểm phải bảo đảm môi trường đầu tư, kinh doanh bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh, công khai và minh bạch.

Bên cạnh đó, yếu tố an ninh, trật tự xã hội và đạo đức cũng được đặt ra như những "lằn ranh đỏ". Các cơ chế thí điểm không được gây phương hại đến quốc phòng, an ninh, không ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng, thuần phong mỹ tục hay chính sách đại đoàn kết dân tộc.

Thời gian thí điểm được giới hạn tối đa 5 năm và chỉ được gia hạn thêm không quá 5 năm, qua đó bảo đảm tính kiểm soát và đánh giá hiệu quả trước khi xem xét nhân rộng.

Luật Thủ đô xác định rõ phạm vi thí điểm, tập trung vào các lĩnh vực có tính đột phá. Trong đó, đáng chú ý là các mô hình mới về tổ chức bộ máy chính quyền, quản trị hiện đại, cải cách chế độ công vụ, công chức.

Cùng với đó là các mô hình kinh tế dựa trên khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; phát triển giáo dục, văn hóa, y tế và chăm sóc sức khỏe. Lĩnh vực nông nghiệp cũng được mở rộng với các mô hình nông nghiệp sinh thái, công nghệ cao và nông nghiệp đô thị.

Đặc biệt, các nội dung liên quan đến quản lý đô thị, phát triển bền vững, huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực, cũng như các giải pháp xử lý những vấn đề cấp bách ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sống của người dân đều được đưa vào phạm vi thí điểm.

Ngoài ra, Luật cũng "mở" khi cho phép triển khai các cơ chế, chính sách khác theo chỉ đạo của cấp có thẩm quyền, tạo thêm dư địa linh hoạt cho Thủ đô trong quá trình phát triển.

Việc thí điểm không được thực hiện một cách tự phát mà phải tuân thủ quy trình chặt chẽ. Trên cơ sở được cấp có thẩm quyền chấp thuận, HĐND thành phố sẽ ban hành nghị quyết thí điểm, trong đó quy định rõ mục tiêu, phạm vi, đối tượng, nội dung và thời gian thực hiện.

Đồng thời, nghị quyết phải đánh giá dự kiến kết quả, tác động của chính sách; xác định rõ quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm của các bên liên quan; đưa ra biện pháp quản trị rủi ro, cũng như cơ chế kiểm soát, giám sát và đánh giá.

Luật Thủ đô được thông qua lần này không chỉ tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho tổ chức và hoạt động của chính quyền Thủ đô, mà còn mở ra không gian thể chế mới để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững, tương xứng với vai trò là trung tâm đầu não chính trị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về kinh tế, văn hóa, giáo dục, khoa học và hội nhập quốc tế.

Việc tăng cường phân cấp, phân quyền đi đôi với kiểm soát quyền lực; hoàn thiện các cơ chế, chính sách đặc thù, vượt trội; thúc đẩy liên kết vùng và nâng cao tính chủ động của chính quyền thành phố được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực mạnh mẽ cho quá trình xây dựng, phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.