Ẩm thực dần trở thành dấu ấn của du lịch Việt Nam

Những năm gần đây, Việt Nam liên tục được vinh danh tại World Travel Awards với các danh hiệu như Điểm đến hàng đầu châu Á, Điểm đến Di sản hàng đầu thế giới. Cùng với đó, nhiều địa danh tiếp tục khẳng định vị trí trên bản đồ du lịch quốc tế.

Không chỉ được định hình qua các giải thưởng, xu hướng của thị trường cũng phản ánh sức hút ngày càng lớn của Việt Nam. Các nền tảng du lịch trực tuyến như Klook, Agoda và Booking đều ghi nhận Việt Nam nằm trong nhóm quốc gia có tốc độ tăng trưởng tìm kiếm và đặt dịch vụ cao tại châu Á. Sự phục hồi mạnh mẽ của lượng khách quốc tế sau đại dịch, cùng với việc liên tục mở thêm các đường bay mới, tiếp tục củng cố sức hấp dẫn của Việt Nam đối với nhiều thị trường.

Song, điều giữ chân du khách hôm nay không chỉ là cảnh quan. Ẩm thực đang được nhìn nhận là một trong những "vũ khí mềm" giàu sức cạnh tranh nhất. Nhiều du khách quốc tế lựa chọn điểm đến vì muốn thưởng thức những món ăn bản địa, khám phá văn hóa thông qua các khu chợ, quán ăn đường phố hay những câu chuyện đằng sau mỗi món ăn.

Trên thực tế, Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế mà không phải quốc gia nào cũng có. Từ phở Hà Nội, bún bò Huế, cao lầu Hội An, bánh mì, cà phê Việt đến hàng trăm món ăn vùng miền khác, mỗi món đều mang dấu ấn văn hóa riêng. Sự đa dạng về nguyên liệu, cách chế biến và hương vị tạo nên một "bản đồ ẩm thực" phong phú trải dài từ Bắc vào Nam. 

Bước ngoặt lớn nhất chính là sự đổ bộ của cẩm nang ẩm thực danh giá nhất thế giới - Michelin Guide. Việc hàng loạt nhà hàng tại Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng liên tục được gắn "sao Michelin" hay có mặt trong danh sách Bib Gourmand đã tạo ra một cú hích cực mạnh. Một hệ quy chiếu mới đã được thiết lập, bảo chứng đẳng cấp quốc tế và chứng minh rằng ẩm thực Việt không chỉ có những món ngon vỉa hè giá rẻ, mà hoàn toàn đủ năng lực cung ứng những trải nghiệm cao cấp, sang trọng cho mọi đối tượng thực khách.

Vị thế của VN cũng liên tục được khẳng định trên các bảng xếp hạng uy tín toàn cầu. Theo chuyên trang bản đồ ẩm thực thế giới TasteAtlas, ẩm thực VN liên tục thăng hạng vượt bậc trong những năm gần đây, vững vàng ở vị trí thứ 16 thế giới và đang áp sát nhóm dẫn đầu tại châu Á.

Dù được khách quốc tế và các tổ chức đánh giá cao song giá trị ấy vẫn chưa được chuyển hóa tương xứng thành sức cạnh tranh của điểm đến. Không ít món ăn nổi tiếng nhưng chưa được chuẩn hóa về chất lượng, quy trình phục vụ, câu chuyện văn hóa hay cách xây dựng thương hiệu.

Tại Hội thảo Ẩm thực với phát triển du lịch Việt Nam vừa diễn ra tại Hà Nội, PGS TS Nguyễn Thị Thu Phương, Viện trưởng Viện Văn hóa, Nghệ thuật, Thể thao và Du lịch Việt Nam cho rằng, để khai thác hiệu quả tiềm năng ẩm thực, Việt Nam cần một định hướng thống nhất ở tầm quốc gia nhằm kết nối các nguồn lực và hình thành hệ sinh thái du lịch văn hóa ẩm thực chuyên nghiệp, bền vững.

Phó Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, bà Nguyễn Thị Hoa Mai cho biết Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đang trình Chính phủ Đề án xúc tiến, quảng bá du lịch và ẩm thực Việt Nam ra nước ngoài giai đoạn 2026-2030. Đề án có mục tiêu lấy ẩm thực làm yếu tố cốt lõi để định vị thương hiệu du lịch quốc gia, nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến Việt Nam trong khu vực châu Á và trên thế giới.

Các chuyên gia cho rằng Việt Nam cần xây dựng bộ tiêu chuẩn sản phẩm, số hóa dữ liệu ẩm thực, phát triển không gian trải nghiệm, tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, cơ sở đào tạo, nghệ nhân và cộng đồng, đồng thời kể những câu chuyện văn hóa hấp dẫn thông qua mỗi món ăn. Bên cạnh đó, Việt Nam cần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ trong quản lý chất lượng cũng như quảng bá sản phẩm.

Trong bối cảnh ngành du lịch đang chuyển từ cạnh tranh về số lượng sang cạnh tranh bằng trải nghiệm, ẩm thực có thể trở thành "đại sứ" hiệu quả nhất của du lịch Việt Nam. Điều đó không chỉ góp phần gia tăng chi tiêu của du khách, kéo dài thời gian lưu trú mà còn lan tỏa hình ảnh đất nước thông qua những trải nghiệm chân thực và giàu cảm xúc.