Ba sức ép "bủa vây" các hãng hàng không

Hàng không đang trở thành một trong những lĩnh vực thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư khi nhu cầu đi lại và vận chuyển hàng hóa tiếp tục tăng mạnh. Báo cáo Triển vọng thị trường hàng không thương mại (CMO) của Hãng Boeing đánh giá, Việt Nam là một trong những thị trường hàng không có tốc độ tăng trưởng nhanh tại khu vực.

Số liệu từ Cục Hàng không Việt Nam cho thấy, trong 6 tháng đầu năm 2026, thị trường vận chuyển 45,49 triệu lượt hành khách và 813.200 tấn hàng hóa, tăng lần lượt 9,8% và 16,4% so với cùng kỳ năm 2025.

Nếu nhu cầu thị trường đang tạo ra dư địa tăng trưởng, thì ở chiều ngược lại, các hãng hàng không phải đối mặt với hàng loạt biến số có thể trực tiếp bào mòn lợi nhuận. 

Theo báo cáo CMO, trong quý II/2026, giá nhiên liệu bay, tỷ giá và tình trạng thiếu hụt tàu bay tiếp tục là ba sức ép lớn với các hãng bay.

Sức ép đầu tiên đến từ nhiên liệu. Tính đến phiên cuối tuần 19/9, giá dầu Brent vẫn trên 100 USD/thùng. Trước đó, giá Brent và WTI tăng hơn 3%, lần lượt lên 108 USD và 103 USD/thùng. Giá Jet A1 cũng lên 184-188 USD/thùng, tăng khoảng 90% so với cùng kỳ năm ngoái.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, chi phí nhiên liệu máy bay thường chiếm 30-40% chi phí khai thác. Khi giá Jet A1 - loại nhiên liệu sử dụng cho máy bay - tăng khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không có thể tăng thêm 60-70%. Không chỉ các hãng bay, doanh nghiệp cung ứng nhiên liệu cũng gặp khó khăn trong việc bảo đảm nguồn cung ổn định cho thị trường trong nước. 

Bên cạnh đó, điều này cũng ảnh hưởng đến kết quả kinh doanh của các hãng bay Việt Nam.

Cụ thể, Vietnam Airlines đạt doanh thu hợp nhất 38.365 tỷ đồng trong quý II, tăng 36,7%, nhưng lỗ sau thuế 606 tỷ đồng, trái ngược mức lãi 2.922 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Lũy kế 6 tháng, hãng vẫn lãi 3.852 tỷ đồng nhờ kết quả tích cực trong quý I, song giảm 40,2% so với cùng kỳ.

Tại đại hội cổ đông, Vietnam Airlines cho biết giá Jet A1 bình quân quý II khoảng 182 USD/thùng, cao hơn đáng kể so với mức dùng để xây dựng kế hoạch. Mỗi khi giá nhiên liệu tăng thêm 1 USD/thùng, chi phí của hãng có thể tăng khoảng 300 tỷ đồng mỗi năm.

Vietjet cũng ghi nhận doanh thu quý II tăng 71%, lên 30.499 tỷ đồng, nhưng lợi nhuận sau thuế giảm 46,5%, còn gần 350 tỷ đồng.

Nhiên liệu thường chiếm khoảng 30-40% chi phí khai thác, nên giá Jet A1 tiếp tục neo cao sẽ trực tiếp gây sức ép lên biên lợi nhuận.

Điều này khiến "vùng đệm chi phí" mà các hãng dự trù cho nửa cuối năm bị thử thách sớm hơn và mạnh hơn dự kiến. 

Sức ép thứ hai đến từ tỷ giá. Đặc thù ngành hàng không khiến khoảng 60% chi phí của các hãng liên quan đến ngoại tệ, chủ yếu ở các khoản thuê tàu bay, mua phụ tùng và sửa chữa.

Vì vậy, mỗi nhịp biến động của đồng USD/VND đều có thể tác động trực tiếp đến chi phí và lợi nhuận của hãng bay.

Theo ước tính của Vietnam Airlines, tỷ giá tăng 1% có thể khiến chi phí của hãng tăng khoảng 300 tỷ đồng. Trong năm 2026, tác động tỷ giá dự kiến vào khoảng 500 tỷ đồng, tương đương năm 2025 và thấp hơn khoảng 35% so với năm 2024.

Với các hãng khác, khi tỷ trọng chi phí bằng ngoại tệ cũng ở mức khoảng 60%, rủi ro tỷ giá tiếp tục là một biến số đáng kể trong bài toán lợi nhuận.

Sức ép thứ ba đến từ chính năng lực khai thác tàu bay. Ngành hàng không toàn cầu đang đối mặt với tình trạng thiếu tàu bay và gián đoạn chuỗi cung ứng, trong bối cảnh các nhà sản xuất lớn phải xử lý những vấn đề liên quan đến động cơ và tiến độ giao máy bay.

Việc triệu hồi động cơ Pratt & Whitney đã khiến nhiều tàu bay phải tạm dừng khai thác, làm thu hẹp nguồn cung máy bay trên thị trường.

Theo các chuyên gia, tình trạng khan hiếm tàu bay có thể còn kéo dài trong vài năm tới. Nếu đặt hàng mới ở thời điểm hiện tại, thời gian giao máy bay từ các nhà sản xuất như Boeing hay Airbus có thể kéo dài tới năm 2033-2034.

Thiếu tàu bay không chỉ giới hạn năng lực khai thác của các hãng mà còn đẩy chi phí thuê máy bay lên cao. Khi đó, áp lực không chỉ nằm ở giá thành vận hành mà còn lan sang giá vé và khả năng cạnh tranh.

Trước nhiều sức ép, cuộc cạnh tranh trên bầu trời Việt Nam có thể sẽ không chỉ là cuộc đua giành thị phần. Quan trọng hơn, đó là cuộc đua về năng lực tài chính, hiệu quả khai thác và khả năng chống chịu trước những cú sốc chi phí.