Ba trụ cột chiến lược định hình nông nghiệp hiện đại trong kỷ nguyên số

Sự kiện do Hội Cơ khí Nông nghiệp Việt Nam và Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường TP.HCM phối hợp cùng Ban Tổ chức Triển lãm Agri Vietnam tổ chức, nhằm tạo diễn đàn chuyên sâu để trao đổi các giải pháp phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, thông minh và bền vững. Chương trình tọa đàm do GS.TS Lê Văn Tán - Chủ tịch Hội đồng biên tập Tạp chí Phân tích Lý - Hóa - Sinh Việt Nam, Nguyên Phó hiệu trưởng trường ĐH Công nghiệp TP. HCM chủ trì.

Tại tọa đàm, các chuyên gia đã tập trung thảo luận ba trụ cột chiến lược được xem là nền tảng cho quá trình tái cấu trúc ngành nông nghiệp Việt Nam trong giai đoạn mới, gồm: nông nghiệp theo tiêu chuẩn ESG, cơ giới hóa sản xuất và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI).

Nông nghiệp theo tiêu chuẩn ESG: Hướng tới phát triển bền vững toàn diện

Trụ cột đầu tiên được nhấn mạnh là phát triển nông nghiệp theo tiêu chuẩn ESG - một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hội nhập và yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế. ESG không chỉ đơn thuần là tiêu chuẩn môi trường mà còn bao hàm cả yếu tố xã hội và quản trị, hướng tới sự cân bằng giữa tăng trưởng kinh tế, bảo vệ môi trường và trách nhiệm cộng đồng.

Tại tọa đàm, Tiến sĩ Trần Tấn Việt - Viện trưởng Viện Nghiên cứu Nông nghiệp Thành Thành Công, Phó Chủ tịch thường trực HĐQT Công ty Cổ phần phát triển Nông nghiệp (AGRIS) nhấn mạnh, việc chuyển đổi sang mô hình nông nghiệp ESG sẽ giúp ngành nông nghiệp Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh, đáp ứng các tiêu chuẩn xuất khẩu và tạo dựng niềm tin với thị trường. Theo ông, ESG không chỉ là yêu cầu bên ngoài mà còn là động lực nội tại giúp doanh nghiệp và người sản xuất thay đổi tư duy, hướng đến sản xuất có trách nhiệm, minh bạch và bền vững lâu dài.

Việc áp dụng ESG trong nông nghiệp còn góp phần kiểm soát tốt hơn các tác động môi trường, tối ưu sử dụng tài nguyên và nâng cao giá trị gia tăng cho sản phẩm nông nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Cơ giới hóa sản xuất: Nền tảng nâng cao năng suất và hiệu quả

Bên cạnh ESG, cơ giới hóa được xác định là trụ cột thứ hai mang tính nền tảng trong quá trình hiện đại hóa nông nghiệp. Theo các chuyên gia, cơ giới hóa không chỉ giúp tăng năng suất lao động mà còn góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và giải quyết tình trạng thiếu hụt lao động trong nông nghiệp.

GS.TS.NGƯT. Nguyễn Huy Bích - Ủy viên Ban Thường vụ Hội Cơ khí Nông nghiệp Việt Nam, nguyên Trưởng khoa Cơ khí Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM cho rằng, cơ giới hóa cần được triển khai đồng bộ từ khâu sản xuất đến thu hoạch và chế biến. Việc ứng dụng máy móc, thiết bị hiện đại không chỉ giúp giảm phụ thuộc vào lao động thủ công mà còn tạo điều kiện để tổ chức sản xuất quy mô lớn, chuyên nghiệp hơn.

Ông cũng nhấn mạnh, trong bối cảnh chuyển đổi số, cơ giới hóa không chỉ dừng lại ở máy móc mà còn cần kết hợp với công nghệ để nâng cao hiệu quả vận hành, từ đó tạo ra bước đột phá về năng suất và chất lượng.

Trí tuệ nhân tạo (AI): Động lực thúc đẩy nông nghiệp thông minh

Trụ cột thứ ba - ứng dụng trí tuệ nhân tạo - được xem là yếu tố then chốt giúp nông nghiệp Việt Nam chuyển từ mô hình sản xuất truyền thống sang nông nghiệp thông minh. AI cho phép phân tích dữ liệu lớn, hỗ trợ dự báo mùa vụ, quản lý sản xuất và tối ưu hóa chuỗi cung ứng.

Tại tọa đàm, ông Nguyễn Hữu Hùng - chuyên gia chuyển đổi số của FPT cho rằng, AI sẽ giúp nâng cao tính chính xác trong sản xuất nông nghiệp, giảm rủi ro và tăng hiệu quả quản lý. Việc ứng dụng AI không chỉ giúp dự báo thời tiết, sâu bệnh mà còn hỗ trợ truy xuất nguồn gốc, minh bạch thông tin sản phẩm - yếu tố ngày càng quan trọng trong bối cảnh thị trường yêu cầu cao về chất lượng và an toàn thực phẩm.

Theo ông, khi được triển khai đồng bộ, AI sẽ góp phần hình thành hệ sinh thái nông nghiệp số, nơi dữ liệu trở thành nền tảng cho mọi quyết định sản xuất và kinh doanh.

Có thể thấy, ba trụ cột ESG - cơ giới hóa - AI không tồn tại độc lập mà có mối quan hệ chặt chẽ, bổ trợ lẫn nhau trong quá trình tái cấu trúc ngành nông nghiệp. ESG tạo nền tảng phát triển bền vững, cơ giới hóa nâng cao năng suất, còn AI đóng vai trò dẫn dắt chuyển đổi số và tối ưu hóa toàn bộ hệ thống.

Thông qua việc tập trung vào ba trụ cột chiến lược này, nông nghiệp Việt Nam được kỳ vọng sẽ từng bước chuyển mình mạnh mẽ, nâng cao giá trị, năng lực cạnh tranh và thích ứng hiệu quả với những yêu cầu của kỷ nguyên số.

Không chỉ dừng lại ở trao đổi chuyên môn, tọa đàm còn hướng tới mục tiêu kết nối đa bên giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và giới khoa học. Thông qua đó, các bên cùng chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất giải pháp và đóng góp vào việc xây dựng chính sách thúc đẩy chuyển đổi số, cơ giới hóa và phát triển nông nghiệp bền vững.

Sự kiện cũng là hoạt động mở đầu cho chuỗi chương trình hướng tới Agri Vietnam 2026 - triển lãm quốc tế chuyên ngành nông nghiệp dự kiến quy tụ hơn 200 doanh nghiệp từ 15 quốc gia và hơn 5.000 lượt khách tham quan.

Đáng chú ý, lần đầu tiên, BioTech Vietnam 2026 - Triển lãm Quốc tế Công nghệ Sinh học trong Nông nghiệp và Chăn nuôi sẽ được tổ chức, kỳ vọng mang đến các giải pháp công nghệ tiên tiến, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh và bền vững tại Việt Nam.

Có thể thấy, trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi mạnh mẽ, ba trụ cột ESG - cơ giới hóa - AI không chỉ là xu hướng mà còn là nền tảng quan trọng để nông nghiệp Việt Nam bứt phá trong kỷ nguyên số.