Ba trụ cột của hệ sinh thái thanh toán số tại Việt Nam

Việt Nam đã chuyển từ thanh toán tiền mặt sang thanh toán điện tử, từ giao dịch tại quầy sang giao dịch số và từng bước hình thành hệ sinh thái số toàn diện. Giai đoạn tiếp theo đòi hỏi thanh toán số không chỉ nhanh hơn, phổ biến hơn mà còn phải thông minh, an toàn và tạo ra nhiều giá trị hơn, góp phần phát triển kinh tế số, xã hội số.

Tại Hội thảo “Kết nối thông minh, kiến tạo hệ sinh thái số”, ông Phạm Anh Tuấn, Vụ trưởng Vụ Thanh toán, Ngân hàng Nhà nước (NHNN), cho biết thanh toán số không còn chỉ là công đoạn cuối của một giao dịch mua bán mà đang trở thành mạch kết nối các hoạt động trong nền kinh tế số. Theo đó, thanh toán số được tích hợp vào chính quá trình cung cấp hàng hóa, dịch vụ, kết nối ngân hàng - doanh nghiệp - dịch vụ công - người dùng, đồng thời mở rộng vượt ra ngoài phạm vi một ngân hàng hay một quốc gia.

Hơn nữa, trong bối cảnh nhu cầu thanh toán xuyên biên giới ngày càng gia tăng, kết nối thanh toán qua mã QR đang trở thành một giải pháp quan trọng, góp phần thúc đẩy giao thương, du lịch và tăng cường liên kết trong nền kinh tế số.

Nhằm đưa thanh toán số vào sâu hơn trong đời sống kinh tế - xã hội và xây dựng hệ sinh thái số an toàn, tiện ích, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp, tập trung vào ba trụ cột: kết nối hạ tầng, kết nối dịch vụ và thiết lập niềm tin số, hướng tới phát triển hệ sinh thái thanh toán số bền vững.

Ở trụ cột thứ nhất, hạ tầng thanh toán cần được kết nối đồng bộ giữa ngân hàng, tổ chức trung gian thanh toán và các đơn vị cung cấp dịch vụ. Việc xây dựng tiêu chuẩn chung, bảo đảm khả năng tương thích giữa các hệ thống và thiết lập quy trình phối hợp là điều kiện cần để giao dịch diễn ra thông suốt.

Bên cạnh đó, NHNN định hướng mở rộng kết nối thanh toán bán lẻ xuyên biên giới, phát triển thanh toán QR song phương với các quốc gia và vùng lãnh thổ. Việc này góp phần tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp khi thực hiện giao dịch quốc tế.

Với trụ cột thứ hai, các dịch vụ thanh toán cần được kết nối để tạo ra trải nghiệm liền mạch cho người dùng. Thanh toán số không nên giới hạn trong hoạt động chuyển tiền hay mua sắm mà cần được tích hợp vào nhiều lĩnh vực như giao thông, y tế, thương mại và dịch vụ công.

Ông Tuấn cho rằng người dân không cần quan tâm phía sau một giao dịch có bao nhiêu hệ thống xử lý, mà chỉ cần một hành trình đơn giản. Để đạt được điều này, các ngân hàng và đơn vị cung cấp dịch vụ cần tăng cường kết nối thông qua những giải pháp như Open API, qua đó hỗ trợ các nền tảng trao đổi dữ liệu và phối hợp xử lý giao dịch.

Trụ cột thứ ba là thiết lập niềm tin số, trong đó an toàn và bảo mật phải được đặt lên hàng đầu. Vụ trưởng Vụ Thanh toán cảnh báo: “Hệ sinh thái kết nối càng rộng thì rủi ro lan truyền càng nhanh”.

Theo đó, các đơn vị tham gia cần bảo đảm tính liên tục của dịch vụ, minh bạch phí và điều kiện sử dụng, đồng thời xây dựng kênh tiếp nhận, xử lý phản ánh nhanh để bảo vệ quyền lợi khách hàng.

Người dùng cũng cần được hướng dẫn cách kiểm tra thông tin người nhận, bảo mật mã OTP và nhận diện các hành vi giả mạo. Đây là những yếu tố quan trọng để hạn chế rủi ro trong quá trình sử dụng dịch vụ thanh toán số.