Bà Trương Thị Kim Lân - Giám đốc Công ty 5999 - trăn trở xây dựng ngành chăn nuôi minh bạch, bền vững cho người nông dân

Trăn trở của người phụ nữ miền Trung…

Miền Trung nhiều năm qua vẫn là khu vực mà nông nghiệp và chăn nuôi giữ vai trò sinh kế quan trọng với hàng triệu hộ dân. Tuy nhiên, dù nhu cầu thị trường ngày càng lớn, ngành chăn nuôi tại nhiều địa phương vẫn chưa tạo được chuỗi giá trị đủ bền vững để người dân yên tâm gắn bó lâu dài. Trong bức tranh đó, có một người phụ nữ luôn trăn trở với câu hỏi: Vì sao một ngành gắn bó lâu đời với người Việt, có sẵn nguồn lực, có thị trường tiêu thụ lớn, lại chưa thể phát triển tương xứng…

Sinh ra trong một gia đình lao động gắn liền với mảnh sân, góc chợ, bà Trương Thị Kim Lân sớm làm quen với nhịp sống mưu sinh. Đi lên từ nhiều ngành nghề khác nhau từ buôn bán nhỏ lẻ, làm chủ nhà hàng, đến điều hành doanh nghiệp xuất nhập khẩu thủy hải sản… và rồi bén duyên với nông sản ở đất nước bạn, với đủ rào cản về ngôn ngữ, pháp lý và cơ sở vật chất, bà tích lũy cho mình vốn kinh nghiệm thực tiễn dày dặn. Không chỉ hiểu cách vận hành của dòng hàng, bà còn nắm bắt sâu sắc tâm lý của các chủ thể trong chuỗi cung ứng - yếu tố then chốt tạo nên lợi thế của một người làm kinh doanh thực chiến.

Chính những năm tháng lăn lộn trên thương trường đã giúp bà nhìn thấu "tử huyệt" của chuỗi giá trị nông nghiệp Việt: Sự thiếu hụt thông tin và lỗ hổng minh bạch. Người dân mù mờ về giá cả thực tế; việc mua - bán chủ yếu dựa vào niềm tin cảm tính thay vì các tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng. Hệ quả là, trước bất kỳ cơn "hắt hơi sổ mũi" nào của thị trường, người nông dân luôn là mắt xích chịu tổn thương đầu tiên và nặng nề nhất.

Không cam chịu nhìn cảnh thăng trầm của nông sản nội địa, từ năm 2024, bà Lân bắt đầu những chuyến khảo sát thực tế tại các thị trường Đông Nam Á. Bà đi để học cách các quốc gia láng giềng tổ chức vùng trồng - vùng nuôi, cách họ vận hành dòng chảy logistics và thiết lập chuỗi liên kết bao tiêu chặt chẽ. Bước ngoặt lớn mở ra khi bà trực tiếp sang Lào thu mua các nguồn nguyên liệu sắn và cao su. Tận dụng lợi thế về địa lý, hành lang kinh tế Đông - Tây và chi phí logistics tối ưu, những chuyến hàng đầu tiên được đưa về Việt Nam qua cửa khẩu Lao Bảo đã giải tỏa "cơn khát" nguyên liệu thô trong nước. Nhưng quan trọng hơn, chuyến đi giúp bà định hình rõ tư duy về một nền nông nghiệp có tổ chức, nơi sản xuất được vận hành theo tính cộng đồng và kỷ luật thị trường, từ cách cao su được thu mua theo bản, làng với nhịp giao dịch định kỳ mỗi tháng hai lần, đến mô hình đồn điền và doanh nghiệp mang tính tập thể cao… hoàn toàn đối lập với thói quen sản xuất manh mún trước đây.

Thời điểm đó, thị trường nguyên liệu cũng bắt đầu biến động mạnh. Cuối năm 2025, ảnh hưởng từ chi phí nhiên liệu cùng căng thẳng thương mại giữa Campuchia và Thái Lan khiến giá sắn Thái tăng cao, kéo theo áp lực lớn lên hoạt động kinh doanh nguyên liệu đầu vào. Không "ngồi yên chịu trận", Công ty 5999 quyết định chuyển hướng sang nhập khẩu trâu bò từ Thái Lan về Việt Nam - một bước đi vừa để thích ứng với thị trường, vừa mở ra hướng tiếp cận sâu hơn với lĩnh vực chăn nuôi mà bà Lân đã theo đuổi và quan sát trong nhiều năm.

5999 và "khát vọng" chuyên nghiệp hóa ngành chăn nuôi

Ngoài hoạt động nhập khẩu và phân phối trâu bò thịt với nguồn cung chủ yếu từ các trang trại tại khu vực Đông Bắc Thái Lan như Khon Kaen, Udon Thani, Nong Khai Mukdahan và một số tỉnh của Lào gồm Savannakhet, Khammouane, Bolikhamsai, những khu vực có lợi thế về chăn nuôi đại gia súc và nguồn hàng ổn định, cơ sở hạ tầng giao thông thuận lợi - ngay từ đầu, bà Trương Thị Kim Lân đã định hình Công ty 5999 không chỉ là một đơn vị thương mại đơn thuần.

Theo đó, doanh nghiệp được xây dựng theo hướng kết nối và từng bước tổ chức lại chuỗi cung ứng trong lĩnh vực nông nghiệp - chăn nuôi, thay vì chỉ dừng ở hoạt động mua bán đơn thuần. 5999 tập trung hình thành hệ thống cung ứng có kiểm soát, từ tìm kiếm nguồn hàng, đánh giá chất lượng đến vận chuyển và phân phối, nhằm tạo ra dòng hàng ổn định, liên tục và minh bạch hơn so với cách vận hành truyền thống. Trong định hướng này, theo bà Lân, "kết nối" được xem là yếu tố cốt lõi: Không chỉ gắn nguồn cung với thị trường tiêu thụ, doanh nghiệp còn hướng tới liên kết các bên tham gia trong chuỗi từ người chăn nuôi, đối tác trung gian đến đơn vị phân phối; qua đó giảm tình trạng rời rạc vốn tồn tại lâu nay.

Song song đó, 5999 xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng xuyên suốt từ đầu vào đến khi bàn giao. Bà Lân cử đại diện trực tiếp đến các trang trại tại Thái Lan và Lào để tuyển chọn trâu bò theo tiêu chuẩn đã cam kết, thay vì thu mua qua trung gian. Toàn bộ lô hàng sau đó được thực hiện đầy đủ kiểm dịch thú y tại nước xuất khẩu, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và thông quan theo quy định. Khi về Việt Nam, vật nuôi tiếp tục được cách ly, theo dõi trước khi vận chuyển trực tiếp đến khách hàng. Ở khâu cuối, việc cân đo và bàn giao được thực hiện công khai, có biên bản rõ ràng, nhằm đảm bảo tính minh bạch và duy trì chất lượng ổn định trong toàn bộ quá trình cung ứng.

Theo bà Lân, muốn khắc phục điểm nghẽn lớn nhất của ngành nông nghiệp nói chung và ngành chăn nuôi nói riêng thì không thể chỉ kêu gọi người nông dân mà phải tổ chức lại từ gốc: Nuôi có kiểm soát, có liên kết và có hướng dẫn cụ thể. Khi sản xuất dần ổn định, người dân mới đủ tự tin để mở rộng quy mô. "Chuyên nghiệp hóa" trong cách nhìn của bà không phải biến nông dân thành doanh nghiệp, mà là giúp họ làm đúng quy trình, biết ghi chép, biết bán hàng và quan trọng nhất là không còn đứng riêng lẻ, mà trở thành một phần của chuỗi giá trị.

Từ hướng đi đó, khát vọng của người phụ nữ Quảng Trị là xây dựng và phát triển mô hình "chợ trâu bò" như một điểm giao dịch tập trung, nơi người nuôi có thể ký gửi, mua bán với thông tin giá cả minh bạch. Xa hơn, đây không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa mà còn là điểm kết nối toàn chuỗi từ con giống, đầu ra đến các đơn vị cung ứng thức ăn và kỹ thuật; là đối tác tin cậy của bà con thương lái cả nước.

Chặng đường xa hơn, bà Lân cho rằng mục tiêu của 5999 không chỉ dừng ở kinh doanh đơn thuần, mà là vừa làm thị trường, vừa từng bước tham gia vào việc định hình một hệ sinh thái chăn nuôi có tổ chức. Doanh nghiệp xác định vẫn lấy kinh doanh làm nền tảng, nhưng là kinh doanh theo hướng mở - tạo cơ hội để nhiều người cùng tham gia, từ những hộ chăn nuôi nhỏ lẻ đến các đơn vị muốn mở rộng quy mô và gắn bó lâu dài với nghề.

Trong lộ trình đó, 5999 dự kiến mở rộng vai trò từ cung ứng con giống, thu mua sản phẩm đến kết nối với các nhà máy thức ăn chăn nuôi uy tín, nhằm hình thành chuỗi khép kín, có kiểm soát về chất lượng và chi phí. Xa hơn, doanh nghiệp hướng tới việc xây dựng một trung tâm chăn nuôi tập trung, nơi người dân có thể tham gia nuôi theo quy mô phù hợp, quy trình bài bản, rõ ràng, sau đó ký gửi và được bao tiêu sản phẩm. Mô hình này không chỉ tạo đầu ra ổn định mà còn là điểm hội tụ của kỹ thuật, thông tin thị trường và các nguồn lực hỗ trợ.

Theo bà Lân, khi chuỗi được tổ chức bài bản và vận hành ổn định, thị trường sẽ bớt biến động, giá cả dần đi vào ổn định hơn, đồng thời giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu. "Khi nhiều người cùng làm được và cùng có lợi, đó mới là giá trị cao nhất. Từ đó hướng tới một ngành nông nghiệp Việt tự chủ, chất lượng và bền vững" - bà nói.