Bắc Ninh: Bồi đắp văn hóa học đường trong nhịp đổi mới giáo dục

Đổi mới giáo dục từ nền tảng con người

Những ngày giữa tháng 8, khi năm học mới đang đến gần, giáo dục Bắc Ninh ghi nhận nhiều hoạt động chuẩn bị có tính nền tảng. Theo Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh, trong hai ngày 11 và 12/8/2026, ngành giáo dục địa phương đã tổ chức tập huấn, tuyên truyền nâng cao nhận thức về năng lực số cho cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh phổ thông toàn tỉnh. Chương trình được triển khai trực tiếp kết hợp trực tuyến, kết nối tới toàn bộ cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên trên địa bàn.

Điểm đáng chú ý là quy mô tham gia rất lớn, với hơn 56.000 cán bộ, giáo viên được tập huấn và hơn 704.500 học sinh được bồi dưỡng năng lực số qua hệ thống LMS. Đây không chỉ là một hoạt động chuyên môn trước năm học mới, mà còn cho thấy quyết tâm đưa chuyển đổi số vào từng nhà trường, từng lớp học, từng bài giảng.

Nếu trước đây, chuyển đổi số trong giáo dục thường được hiểu là sử dụng thiết bị, phần mềm hay học trực tuyến, thì nay yêu cầu đã toàn diện hơn. Giáo viên cần biết khai thác học liệu số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, đổi mới kiểm tra đánh giá; học sinh cần hình thành kỹ năng học tập, sáng tạo, giao tiếp và xử lý vấn đề trong môi trường số. Quan trọng hơn, chương trình cũng nhấn mạnh an toàn mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân, nhận diện thông tin giả và các nguy cơ lừa đảo trực tuyến.

Từ góc nhìn văn hóa, đây là bước đi cần thiết để xây dựng "văn hóa số" trong trường học. Một môi trường giáo dục hiện đại không chỉ cần bảng thông minh hay phần mềm quản lý, mà còn cần thói quen sử dụng công nghệ có trách nhiệm, biết chọn lọc thông tin, biết ứng xử văn minh trên không gian mạng. Khi năng lực số trở thành kỹ năng thường xuyên, nhà trường sẽ có thêm nền tảng để hình thành những công dân số tự tin, tỉnh táo và nhân văn.

Âm nhạc trong nhà trường và mạch nguồn văn hóa

Bên cạnh chuyển đổi số, một hoạt động khác cũng mang đậm dấu ấn văn hóa là hội nghị tập huấn sử dụng sáo Recorder và kèn phím trong dạy học Âm nhạc cấp THCS, THPT, diễn ra trong hai ngày 12 và 13/8/2026 tại Trường Phổ thông Quốc tế Kinh Bắc. Theo Sở Giáo dục và Đào tạo, 360 giáo viên Âm nhạc cấp THCS, THPT từ các cơ sở giáo dục trên địa bàn tỉnh tham gia chương trình này.

Việc bồi dưỡng kỹ năng sử dụng nhạc cụ cho giáo viên không đơn thuần là bổ sung phương pháp dạy học. Trong bối cảnh chương trình giáo dục phổ thông mới đề cao phát triển phẩm chất, năng lực và trải nghiệm, môn Âm nhạc có vai trò quan trọng trong nuôi dưỡng cảm xúc thẩm mỹ, khả năng biểu đạt và sự tự tin của học sinh. Việc trực tiếp thực hành, luyện tập theo nhóm và trao đổi chuyên môn sẽ giúp giáo viên có thêm phương pháp để biến tiết học Âm nhạc thành không gian sáng tạo.

Với Bắc Ninh, vùng đất gắn với dân ca Quan họ và nhiều lớp trầm tích văn hóa Kinh Bắc, giáo dục nghệ thuật trong nhà trường càng có ý nghĩa đặc biệt. Những bài học về nhạc cụ, giai điệu, tiết tấu nếu được tổ chức sinh động sẽ giúp học sinh tiếp cận âm nhạc bằng trải nghiệm, từ đó biết lắng nghe, biết cảm thụ và trân trọng hơn các giá trị văn hóa truyền thống. Văn hóa không chỉ được bảo tồn trong lễ hội hay di tích, mà có thể bắt đầu từ một tiết học, một buổi biểu diễn nhỏ, một lần học sinh tự tin cất lên âm thanh đầu tiên trong lớp.

Cũng trong mạch văn hóa ấy, Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh ngày 11/8 đăng tải chương trình "Không gian văn hóa Bắc Ninh: Làng Phương Mới - Những giá trị còn mãi với thời gian". Dù là một nội dung thuộc tuyến văn hóa, chương trình gợi mở mối liên hệ đáng chú ý với giáo dục: muốn di sản bền lâu, cần có thế hệ trẻ hiểu, yêu và tiếp nối. Nhà trường chính là nơi có thể đưa lịch sử làng quê, truyền thống địa phương, âm nhạc dân gian, lối sống cộng đồng vào nhận thức học sinh một cách tự nhiên và bền bỉ.

Xây dựng trường học hiện đại, nhân văn

Ở bậc học đầu đời, Sở Giáo dục và Đào tạo Bắc Ninh cũng tổ chức hội nghị triển khai chương trình giáo dục mầm non thí điểm năm học 2026-2027. Hoạt động này có sự tham gia của đại diện các xã, phường có cơ sở mầm non thí điểm cùng cán bộ quản lý, giáo viên của 15 cơ sở giáo dục mầm non trên địa bàn tỉnh.

Điểm cốt lõi của chương trình là chuyển từ cách tiếp cận nặng về nội dung sang phát triển phẩm chất, năng lực của trẻ; tăng tính mở, linh hoạt; gắn trách nhiệm của nhà trường với gia đình và cộng đồng. Đây là hướng đi phù hợp với yêu cầu xây dựng văn hóa giáo dục từ sớm, nơi trẻ em được tôn trọng, được vui chơi, trải nghiệm, hình thành kỹ năng xã hội và phát triển hài hòa.

Cùng thời điểm, Báo và Phát thanh, Truyền hình Bắc Ninh cũng phản ánh các chủ đề giáo dục đáng chú ý như "Nghị quyết 22 - Cú hích phát triển giáo dục ngoài công lập", "Tinh gọn trường lớp - Nâng cao chất lượng giáo dục" và "Phát triển hệ thống giáo dục ở thành phố trực thuộc Trung ương". Các nội dung này cho thấy giáo dục Bắc Ninh đang được đặt trong bối cảnh rộng hơn: nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, chuẩn bị cho không gian phát triển mới và đáp ứng yêu cầu của một địa phương đô thị hóa nhanh.

Từ chuyển đổi số, giáo dục âm nhạc đến đổi mới mầm non, có thể thấy Bắc Ninh đang tiếp cận giáo dục như một hệ sinh thái văn hóa. Ở đó, công nghệ giúp mở rộng năng lực học tập; nghệ thuật nuôi dưỡng tâm hồn; chương trình mầm non mới đặt nền móng nhân cách; trong khi việc quy hoạch, phát triển mạng lưới trường lớp hướng tới sự đồng đều và chất lượng hơn.

Khi văn hóa học đường được xây dựng từ những việc cụ thể như một bài giảng số an toàn, một giờ Âm nhạc giàu trải nghiệm, một lớp mầm non lấy trẻ làm trung tâm, giáo dục Bắc Ninh sẽ không chỉ đổi mới về phương pháp, mà còn bồi đắp chiều sâu con người. Đó cũng là nền tảng để vùng đất Kinh Bắc bước vào giai đoạn phát triển mới bằng cả tri thức, bản sắc và khát vọng.