Bắc Ninh - Đánh thức miền di sản, mở rộng hành trình trải nghiệm

Một điểm đến, nhiều hành trình

Ngày 1/7/2025, Bắc Ninh và Bắc Giang hợp nhất, hình thành tỉnh Bắc Ninh mới với diện tích 4.718,6 km², dân số trên 3,6 triệu người và 99 đơn vị hành chính cấp xã.

Sự thay đổi về không gian đang tạo ra một thay đổi lớn hơn trong tư duy phát triển du lịch. Bắc Ninh của miền Quan họ, những làng nghề lâu đời, hệ thống di tích, lễ hội và văn hóa Kinh Bắc nay có thêm không gian trung du, miền núi, rừng, hồ, nông nghiệp và những cộng đồng bản địa giàu bản sắc.

Đó là sự cộng hưởng giữa văn hóa và thiên nhiên, truyền thống và trải nghiệm, di sản và kinh tế dịch vụ. Một hành trình có thể bắt đầu từ những câu hát Quan họ, đi qua làng tranh Đông Hồ, làng gốm Phù Lãng, chùa Dâu, đền Đô, chùa Phật Tích; rồi tiếp tục về phía Bắc để khám phá chùa Vĩnh Nghiêm, chùa Bổ Đà, Tây Yên Tử, hồ Cấm Sơn, Khuôn Thần, rừng Khe Rỗ hay những vùng cây ăn quả đặc trưng.

Khi các điểm đến không còn đứng riêng lẻ mà được kết nối thành tuyến, tour và câu chuyện trải nghiệm, Bắc Ninh có thể tạo nên một sản phẩm du lịch có chiều sâu: một điểm đến nhưng nhiều lớp trải nghiệm.

Khi di sản trở thành trải nghiệm

Trong marketing điểm đến, tài nguyên chỉ thực sự có giá trị khi du khách muốn tìm đến, muốn trải nghiệm và muốn kể lại câu chuyện sau chuyến đi. Đây chính là lợi thế nổi bật của Bắc Ninh.

Không gian mới hội tụ hệ thống di tích, lễ hội, làng nghề cùng nhiều di sản văn hóa đặc sắc. Quan họ Bắc Ninh đã trở thành một thương hiệu văn hóa được nhận diện rộng rãi; trong khi chùa Vĩnh Nghiêm, chùa Bổ Đà, Tây Yên Tử mở rộng câu chuyện về lịch sử, Phật giáo Trúc Lâm và văn hóa vùng Kinh Bắc.

Đặc biệt, năm 2025 tạo thêm những dấu ấn quan trọng cho thương hiệu điểm đến khi Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc được UNESCO ghi danh là Di sản Thế giới; Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ cũng được UNESCO ghi danh vào Danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp của nhân loại. Những danh hiệu này tạo thêm sức mạnh cho thương hiệu Bắc Ninh trên bản đồ du lịch.

Nhưng danh hiệu mới chỉ là điểm bắt đầu. Điều quan trọng hơn là biến di sản thành trải nghiệm có thể mua, có thể tham gia và có thể ghi nhớ. Du khách không chỉ nghe Quan họ mà có thể bước vào không gian văn hóa Quan họ. Không chỉ ngắm tranh Đông Hồ mà có thể tự tay làm tranh cùng nghệ nhân. Không chỉ đến làng nghề mà có thể tìm hiểu câu chuyện của người làm nghề, thưởng thức sản phẩm và mang một phần ký ức Bắc Ninh về nhà. Đó chính là quá trình chuyển hóa "di sản" thành "sản phẩm du lịch" và "sản phẩm du lịch" thành giá trị kinh tế.

Từ Quan họ đến Tây Yên Tử: một hành trình, nhiều cảm xúc

Bắc Ninh có lợi thế để phát triển nhiều dòng sản phẩm du lịch cùng lúc. Ở khu vực đồng bằng và trung tâm, du khách có thể tìm thấy du lịch văn hóa, tâm linh, lễ hội, làng nghề, ẩm thực và trải nghiệm nông thôn - phù hợp với những chuyến đi trong ngày, kỳ nghỉ cuối tuần hoặc các tour dành cho khách quốc tế đang sinh sống, làm việc tại các khu công nghiệp.

Ở phía Bắc và Tây Bắc, thiên nhiên mở ra một nhịp trải nghiệm hoàn toàn khác. Tây Yên Tử có thể trở thành điểm nhấn kết nối giữa du lịch tâm linh và sinh thái. Hồ Cấm Sơn, Khuôn Thần, rừng Khe Rỗ, Suối Mỡ và các bản làng cộng đồng tạo dư địa để phát triển trekking, nghỉ dưỡng xanh, khám phá thiên nhiên và trải nghiệm văn hóa bản địa. Trong khi đó, những vùng cây ăn quả, đặc biệt là không gian vải thiều, mở ra một hướng đi giàu tiềm năng: du lịch nông nghiệp.

Du khách hôm nay không chỉ muốn "đến một nơi". Họ muốn sống một ngày như người bản địa, chạm vào thiên nhiên, thưởng thức sản vật, tìm hiểu câu chuyện văn hóa và mang về những trải nghiệm khác biệt.

Bởi vậy, một tour Bắc Ninh mới hoàn toàn có thể được kể như một câu chuyện: Nghe Quan họ - khám phá Kinh Bắc - làm tranh Đông Hồ - thưởng thức đặc sản - trải nghiệm làng nghề - lên Tây Yên Tử - khám phá rừng và hồ - nghỉ dưỡng giữa thiên nhiên.

Đó không còn đơn thuần là một chuyến tham quan. Đó là một hành trình trải nghiệm thương hiệu Bắc Ninh.

Thị trường đang mở rộng

Sức hấp dẫn của điểm đến cũng đang được phản ánh bằng những con số. Năm 2025, Bắc Ninh đón khoảng 6,3 triệu lượt khách. Năm 2026, tỉnh đặt mục tiêu đón 6,5-7 triệu lượt khách, trong đó khoảng 420.000 lượt khách quốc tế, với tổng doanh thu du lịch khoảng 6.600 tỷ đồng. Đến năm 2030, mục tiêu là khoảng 10 triệu lượt khách và doanh thu khoảng 10.000 tỷ đồng.

Đáng chú ý, trong quý I/2026, Bắc Ninh ước đón khoảng 2,21 triệu lượt khách, tăng 28% so với cùng kỳ; tổng doanh thu từ các hoạt động dịch vụ du lịch ước đạt 2.000 tỷ đồng, tăng 30%.

Đằng sau mỗi lượt khách là cả một hệ sinh thái tiêu dùng. Đó là phòng khách sạn, nhà hàng, vận chuyển, hướng dẫn viên, điểm vui chơi, mua sắm, quà tặng, đặc sản, sản phẩm OCOP, sự kiện, giải trí và các dịch vụ trải nghiệm. Vì vậy, mỗi du khách không chỉ là một lượt khách - mà là một mắt xích trong chuỗi giá trị du lịch.

Cơ hội cho doanh nghiệp kiến tạo trải nghiệm

Không gian mới đang mở rộng thị trường cho cộng đồng doanh nghiệp. Với quy mô dân số lớn, vị trí kết nối với Hà Nội và các trung tâm kinh tế phía Bắc, cùng nền công nghiệp phát triển, Bắc Ninh có điều kiện để phát triển mạnh du lịch cuối tuần, du lịch công vụ, MICE, nghỉ dưỡng ngắn ngày và các sản phẩm dành cho chuyên gia, doanh nhân, người lao động quốc tế.

Đây cũng là lúc doanh nghiệp có thể đi xa hơn việc cung cấp dịch vụ đơn lẻ để tham gia kiến tạo sản phẩm du lịch.

Một làng nghề có thể trở thành một điểm trải nghiệm.

Một nông sản có thể trở thành một câu chuyện mùa vụ.

Một món ăn có thể trở thành thương hiệu ẩm thực.

Một lễ hội có thể trở thành sự kiện văn hóa - thương mại.

Một di sản có thể kết hợp với lưu trú, mua sắm, ẩm thực và giải trí để tạo thành một sản phẩm trọn vẹn.

Cách tiếp cận này phù hợp với định hướng hiện nay của Bắc Ninh khi tỉnh chú trọng thu hút doanh nghiệp, nhà đầu tư tham gia xây dựng hệ sinh thái du lịch đồng bộ, phát triển du lịch văn hóa - tâm linh - lễ hội, làng nghề, sinh thái - cộng đồng, MICE và kinh tế đêm.

Bắc Ninh - từ điểm đến thành thương hiệu

Một điểm đến mạnh không chỉ có nhiều tài nguyên.

Điểm đến mạnh phải có câu chuyện, sản phẩm, trải nghiệm và thương hiệu.

Bắc Ninh đang có đầy đủ những nguyên liệu đó.

Từ miền Quan họ đến tranh Đông Hồ.

Từ những ngôi chùa cổ của Kinh Bắc đến Tây Yên Tử.

Từ làng nghề đến vùng cây ăn quả.

Từ những giá trị văn hóa lâu đời đến những trải nghiệm du lịch hiện đại.

Thách thức tiếp theo là kết nối tất cả thành một hệ sinh thái đủ hấp dẫn để du khách đến lâu hơn, chi tiêu nhiều hơn và quay trở lại.

Điều này đòi hỏi tiếp tục đầu tư hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và nhân lực, phát triển sản phẩm đặc trưng, đẩy mạnh kinh tế đêm, ứng dụng công nghệ số trong quảng bá - bán sản phẩm và tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch. Đây cũng là những hướng tỉnh đang thúc đẩy trong chiến lược phát triển điểm đến.

Quan trọng nhất, Bắc Ninh cần chuyển từ tư duy "có tài nguyên thì có du lịch" sang tư duy "tài nguyên phải được kể thành câu chuyện, câu chuyện phải được thiết kế thành trải nghiệm và trải nghiệm phải tạo ra giá trị". Khi đó, lợi thế sau hợp nhất sẽ không chỉ được đo bằng diện tích hay số lượng điểm đến.

Giá trị lớn hơn nằm ở khả năng tạo ra một thương hiệu du lịch Bắc Ninh - đa sắc màu, giàu trải nghiệm và có sức cạnh tranh trên bản đồ du lịch miền Bắc.

Và trên hành trình ấy, Bắc Ninh không chỉ mời gọi du khách đến khám phá. Bắc Ninh đang mở lời mời doanh nghiệp cùng tham gia kiến tạo một thị trường du lịch mới.