Bắc Ninh lan tỏa giá trị văn hóa Kinh Bắc

Đưa di sản vào không gian sinh hoạt cộng đồng

Chuỗi hoạt động dự kiến gồm trưng bày tranh dân gian Đông Hồ, giới thiệu di sản văn hóa các dân tộc, trưng bày tư liệu về lịch sử và văn hóa Bắc Ninh, cùng các chương trình trải nghiệm tại bảo tàng và không gian bảo tồn. Một số hoạt động được tổ chức tại quảng trường, thư viện và các địa điểm văn hóa của thành phố, tạo điều kiện để người dân tiếp cận di sản qua hình thức trưng bày, giao lưu và trải nghiệm.

Dân ca Quan họ được xác định là một điểm nhấn. Kế hoạch dự kiến tổ chức liên hoan các làng Quan họ gốc và làng Quan họ thực hành, đồng thời có chương trình hát Quan họ trên thuyền tại hồ Nguyên Phi Ỷ Lan vào tối 24/11. Chương trình nghệ thuật tổng hợp của thế hệ trẻ, dự kiến diễn ra ngày 23/11, sẽ kết hợp chất liệu truyền thống với hình thức biểu diễn đương đại.

Các hoạt động ở cơ sở cũng được đặt trong kế hoạch chung. Xã, phường được định hướng tổ chức văn nghệ, thể thao quần chúng, trò chơi dân gian, giao lưu văn hóa và giới thiệu nghề truyền thống, sản phẩm địa phương. Mỗi địa phương được yêu cầu lựa chọn ít nhất một giá trị văn hóa đặc trưng để quảng bá, đồng thời duy trì ít nhất một hoạt động hoặc mô hình phù hợp sau chuỗi sự kiện.

Cách tổ chức này đặt cộng đồng vào vị trí chủ thể của hoạt động văn hóa. Người dân không chỉ đến xem chương trình mà còn có thể tham gia trình diễn, giới thiệu nghề, kể lại câu chuyện của địa phương và trao truyền thực hành văn hóa. Nghệ nhân, câu lạc bộ và văn nghệ sĩ cũng được kỳ vọng góp phần kết nối các thế hệ, giúp những giá trị truyền thống hiện diện trong sinh hoạt thường ngày.

Gắn bảo tồn với du lịch và sinh kế địa phương

Bên cạnh di sản, chuỗi hoạt động dự kiến giới thiệu sản phẩm làng nghề, sản phẩm OCOP và ẩm thực địa phương, kết hợp với các không gian văn hóa đường phố. Một liên hoan du lịch ẩm thực Bắc Ninh khác cũng được thông tin dự kiến tổ chức từ ngày 20 đến 25/11, với các chương trình nghệ thuật, trình diễn di sản và giới thiệu ẩm thực. Những hoạt động này mở thêm cơ hội để quảng bá văn hóa Kinh Bắc tới du khách, đồng thời tạo không gian kết nối giữa sản phẩm văn hóa và dịch vụ du lịch.

Việc kết hợp di sản với du lịch có thể giúp tăng mức độ nhận diện cho các giá trị địa phương, nhưng hiệu quả lâu dài phụ thuộc vào cách tổ chức và sự tham gia thực chất của cộng đồng. Trải nghiệm văn hóa cần bảo đảm tính tôn trọng, đúng với đặc trưng của di sản và có sự tham gia của người đang gìn giữ di sản. Với làng nghề và ẩm thực, việc giới thiệu sản phẩm cũng cần gắn với câu chuyện về người làm nghề, nguyên liệu và kỹ thuật truyền thống, thay vì chỉ dừng ở hoạt động trưng bày, mua bán.

Một yêu cầu đáng chú ý trong kế hoạch là duy trì mô hình sau khi chuỗi sự kiện kết thúc. Điều này đặt ra bài toán chuyển từ hoạt động theo đợt sang sinh hoạt văn hóa thường xuyên tại cộng đồng: duy trì câu lạc bộ, không gian thực hành, hoạt động truyền dạy hoặc điểm giới thiệu sản phẩm gắn với di sản. Nếu được triển khai bền bỉ, các hoạt động có thể góp phần làm phong phú đời sống tinh thần, hỗ trợ truyền nghề và tạo thêm sản phẩm du lịch có bản sắc.

Trong thời gian chuẩn bị, các cơ quan chuyên môn và địa phương cần phối hợp về nội dung, địa điểm, truyền thông và điều kiện tổ chức; đồng thời bảo đảm chương trình phù hợp với từng cộng đồng, an toàn và thiết thực. Việc quảng bá trên nền tảng số cũng có thể giúp người dân và du khách cập nhật lịch hoạt động, tìm hiểu về các di sản và điểm đến.

Chuỗi hoạt động tháng 11 vì thế vừa là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa tiêu biểu của Bắc Ninh, vừa là cơ hội để các địa phương thử nghiệm cách đưa di sản vào đời sống đương đại. Thước đo không chỉ nằm ở số lượng chương trình hay lượng khách tham dự, mà còn ở mức độ người dân tham gia, khả năng duy trì hoạt động sau sự kiện và việc các giá trị văn hóa được trao truyền qua nhiều thế hệ.