Bắc Ninh: Tạo sức bật cho doanh nghiệp, nâng tầm vị thế kinh tế

Mở rộng cánh cửa đầu tư

Bắc Ninh đang bước vào giai đoạn phát triển mới trên nền tảng một trung tâm công nghiệp có sức hút mạnh mẽ. 9 tháng năm 2026, GRDP ước tăng 11,81%, đứng thứ tư cả nước; khu vực công nghiệp - xây dựng tăng 13,87%, dịch vụ tăng 8,88%. Trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh chịu nhiều sức ép, những con số này cho thấy khả năng duy trì động lực tăng trưởng, đồng thời đặt ra yêu cầu nâng cao sức chống chịu của nền kinh tế địa phương.

Lợi thế của Bắc Ninh trước hết nằm ở vị trí kết nối với vùng Thủ đô, nơi tập trung thị trường tiêu dùng, nguồn nhân lực và các dịch vụ phục vụ sản xuất. Không gian phát triển mở rộng sau hợp nhất Bắc Ninh và Bắc Giang tạo điều kiện tổ chức lại các vùng công nghiệp, đô thị, dịch vụ và nông nghiệp theo hướng bổ trợ. Nếu được khai thác bằng một quy hoạch thống nhất, sự kết hợp ấy sẽ tạo thêm dư địa cho doanh nghiệp lựa chọn địa điểm đầu tư, mở rộng sản xuất và phát triển thị trường.

Định hướng xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình cùng hệ thống giao thông kết nối mở ra triển vọng hình thành các dịch vụ logistics, thương mại và vận tải có giá trị cao. Tuy nhiên, lợi thế địa lý chỉ phát huy đầy đủ khi khoảng cách được rút ngắn bằng hạ tầng thông suốt, thời gian giao hàng ổn định và chi phí vận chuyển hợp lý. Giá trị của một tuyến đường hay đầu mối giao thông cuối cùng phải được thể hiện trong hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.

Bắc Ninh cũng sở hữu nền tảng sản xuất đủ lớn để hình thành một thị trường cung ứng ngay trong lòng địa phương. Chín tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu ước đạt 177,8 tỷ USD; vốn đầu tư thu hút đạt hơn 18 tỷ USD quy đổi, trong đó thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài đứng thứ tư cả nước. Hoạt động của các tập đoàn công nghiệp mở ra nhu cầu về linh kiện, cơ khí chính xác, bao bì, vận tải, bảo trì và dịch vụ kỹ thuật. Với doanh nghiệp trong nước, đây là cơ hội tiếp cận những đơn hàng có khả năng nâng cả quy mô lẫn trình độ sản xuất.

Dẫu vậy, quy mô giao thương lớn chưa đủ để khẳng định sức mạnh nội tại. Vấn đề cần quan tâm là doanh nghiệp Việt Nam tham gia ở khâu nào, tạo ra bao nhiêu giá trị và có khả năng tiến lên những công đoạn đòi hỏi công nghệ cao hơn hay không. Nếu thiếu năng lực cung ứng và hấp thụ công nghệ, cơ hội từ dòng vốn đầu tư có thể đi qua địa phương mà chưa để lại nền tảng tương xứng cho doanh nghiệp bản địa.

Bởi vậy, chính sách mở cửa cần bao hàm cả việc thu hút nguồn lực bên ngoài và bồi đắp năng lực bên trong. Bắc Ninh đã triển khai phương án đơn giản hóa thủ tục hành chính năm 2026, hướng tới cắt giảm thời gian giải quyết, giảm thành phần hồ sơ và khai thác dữ liệu dùng chung. Các nội dung hỗ trợ mặt bằng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hỗ trợ di dời cơ sở sản xuất vào khu, cụm công nghiệp cho thấy nỗ lực đưa chính sách đến gần những nhu cầu thiết thực.

Tuy nhiên, kết quả cải cách vẫn cần được nhìn nhận từ trải nghiệm của doanh nghiệp. PCI năm 2025 của Bắc Ninh đạt 69,07 điểm, thuộc nhóm năm địa phương dẫn đầu, nhưng chỉ số “Cạnh tranh bình đẳng” xếp thứ 25/34. Tỷ lệ doanh nghiệp tiếp cận chương trình hỗ trợ hội nhập quốc tế mới đạt 17,95%; tỷ lệ nhận hỗ trợ tài chính của Nhà nước về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là 2,33%. Những chỉ dấu này đặt ra câu hỏi về độ bao phủ và hiệu quả thực tế của chính sách, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nguồn lao động cũng đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi. Trong quý I/2026, có 2.654 doanh nghiệp phát sinh nhu cầu tuyển dụng với 83.964 vị trí. Nhu cầu lớn phản ánh sức phát triển của sản xuất, nhưng khoảng cách về kỹ năng, trình độ và kinh nghiệm cho thấy lợi thế nhân lực cần tiếp tục được bồi đắp. Khi công nghiệp dịch chuyển lên những nấc thang công nghệ cao hơn, chất lượng lao động sẽ quyết định khả năng giữ chân nhà đầu tư và nâng năng suất.

Cùng với đó, an ninh trật tự, an toàn sản xuất và quan hệ lao động ổn định là những điều kiện quan trọng của môi trường kinh doanh. Bảo đảm an toàn trong khu công nghiệp cần gắn với phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ quyền lợi người lao động và xử lý kịp thời các nguy cơ phát sinh. Sự ổn định được tạo dựng từ đời sống công nhân, niềm tin của người dân và trách nhiệm của doanh nghiệp chính là nền tảng cho những quyết định đầu tư dài hạn.

Tạo đà tăng trưởng từ doanh nghiệp mạnh và quản trị hiệu quả

Để trở thành vùng lõi kinh tế, Bắc Ninh cần có khả năng tạo giá trị cao, dẫn dắt chuỗi cung ứng và lan tỏa năng suất ra ngoài địa giới. Điều đó đòi hỏi một cộng đồng doanh nghiệp đủ sức làm chủ công nghệ, tổ chức sản xuất và phát triển thị trường. Vị thế mới vì thế phải đi cùng một bước tiến về chất lượng quản trị và năng lực cạnh tranh.

Trước hết, cải cách hành chính cần đi sâu vào những điểm nghẽn liên quan đến đầu tư, đất đai và xây dựng. Một hồ sơ chậm giải quyết có thể kéo theo chi phí vốn, bỏ lỡ đơn hàng và làm thay đổi kế hoạch kinh doanh. Bắc Ninh cần công khai tiến độ xử lý, xác định rõ trách nhiệm đối với hồ sơ liên ngành và thiết lập cơ chế giải quyết vướng mắc đến cùng. Đối thoại doanh nghiệp chỉ phát huy giá trị khi kiến nghị có đầu mối tiếp nhận, thời hạn xử lý và kết quả kiểm chứng được.

Đi liền với tốc độ là sự công bằng. Chính sách hỗ trợ cần có tiêu chí minh bạch, quy trình dễ tiếp cận và kết quả lựa chọn được công khai. Doanh nghiệp nhỏ và vừa cần được hỗ trợ theo những trở ngại cụ thể về pháp lý, quản trị, công nghệ và tiêu chuẩn sản phẩm. Hiệu quả chương trình phải được đánh giá bằng khả năng giải quyết khó khăn, nâng năng suất và mở rộng thị trường sau hỗ trợ. Khi nguồn lực đến đúng nơi cần, chính sách mới tạo được động lực phát triển rộng khắp.

Một hướng đi trọng tâm là xây dựng lực lượng nhà cung ứng nội địa. Bắc Ninh cần thúc đẩy sự phối hợp giữa doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp Việt Nam và cơ sở đào tạo, nghiên cứu. Từ nhu cầu mua hàng và tiêu chuẩn kỹ thuật cụ thể, địa phương có thể hỗ trợ đánh giá năng lực, thử nghiệm sản phẩm, chứng nhận chất lượng và cải tiến quy trình. Kết nối phải được tiếp nối bằng hợp đồng và đơn hàng, qua đó giúp doanh nghiệp từng bước tích lũy kinh nghiệm, nâng trình độ và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.

Nguồn vốn cũng cần phục vụ quá trình nâng cấp ấy. Kết nối ngân hàng - doanh nghiệp nên gắn với đánh giá dòng tiền, hợp đồng và triển vọng kinh doanh, đồng thời phát huy các công cụ hỗ trợ tín dụng theo quy định. Nguồn lực hỗ trợ cần hướng tới đổi mới thiết bị, tiết kiệm năng lượng và nâng chất lượng sản phẩm. Cùng với khả năng tiếp cận vốn, doanh nghiệp phải củng cố tính minh bạch tài chính và hiệu quả quản trị để tạo nền tảng phát triển bền vững.

Về nhân lực, đào tạo cần theo sát nhu cầu sản xuất, tăng thời lượng thực hành và khả năng thích ứng công nghệ. Doanh nghiệp phải tham gia xây dựng chương trình, tổ chức thực tập và đánh giá kỹ năng. Nhà ở, giao thông công cộng, trường học và dịch vụ y tế quanh khu công nghiệp cũng cần được coi là một phần của chiến lược nhân lực. Một môi trường sống tốt giúp giữ chân lao động, giảm biến động nhân sự và củng cố sức hấp dẫn của địa phương.

Đối với hạ tầng, thứ tự ưu tiên cần dựa trên khả năng tháo gỡ điểm nghẽn và tạo giá trị cho sản xuất. Giao thông phải đi cùng điện, nước, hạ tầng số và xử lý chất thải; khu công nghiệp phải kết nối với dịch vụ logistics và không gian sống của người lao động. Các dự án lớn cần được đánh giá về hiệu quả và khả năng liên kết, tránh phát triển thiếu đồng bộ. Sự phối hợp với các địa phương trong vùng sẽ giúp Bắc Ninh mở rộng chuỗi dịch vụ, khai thác thế mạnh bổ trợ và nâng hiệu quả đầu tư.

Cuối cùng, chất lượng môi trường và đổi mới sáng tạo phải trở thành tiêu chí quan trọng trong lựa chọn dự án. Bắc Ninh cần thu hút thêm hoạt động nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm và dịch vụ kỹ thuật, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn xanh. Khi doanh nghiệp có thể phát triển bằng công nghệ, năng suất và năng lực sáng tạo, tăng trưởng sẽ có chiều sâu hơn. Đó cũng là cơ sở để Bắc Ninh xác lập vị thế kinh tế bằng những giá trị tạo ra và sức lan tỏa đối với cả nước.