Bộ Công Thương đề xuất bổ sung 5.300 MW nhiệt điện than vào Quy hoạch điện VIII

Theo Bộ Công Thương, tiến độ thực hiện các dự án điện theo Quy hoạch điện VIII hiện rất chậm. Hiện, tổng công suất nhiệt điện than ở mức 31.055 MW đến năm 2030, trong đó chỉ tiếp tục 5 dự án nhiệt điện than đang xây dựng, tổng công suất 4.360 MW, không bổ sung nhà máy than mới.

Nếu các dự án nguồn và lưới điện tiếp tục chậm tiến độ, hệ thống điện quốc gia có thể thiếu khoảng 4.256 MW công suất với 2,9 tỷ kWh điện năng trong năm 2027. Mức thiếu hụt dự báo tiếp tục tăng mạnh từ năm 2028 - 2030.

Áp lực lớn tập trung ở miền Bắc. Năm 2027, khu vực này có thể thiếu khoảng 5.680 MW công suất; đến năm 2030, mức thiếu hụt dự kiến lên 13.026 MW.

Trước tình hình này, Bộ Công Thương đề xuất xem xét bổ sung một số dự án nhiệt điện than và có lộ trình lắp kèm hệ thống thu giữ carbon (CCS); phấn đấu đưa vào vận hành 5.300 MW nhiệt điện than mới đến năm 2030 tại các khu vực nằm gần trung tâm phụ tải (Quảng Ninh, Hưng Yên, Quảng Trị, Cần Thơ).

Bộ Công Thương kiến nghị Thủ tướng cho phép một số nhà máy nhiệt điện than miền Bắc được áp dụng cơ chế đặc thù “miễn trừ tạm thời” đến năm 2030 đối với quy chuẩn về nhiệt độ nước làm mát xả ra môi trường, trong tình huống hệ thống điện vận hành khẩn cấp.

Ngoài ra, Bộ đề xuất đôn đốc các địa phương đẩy nhanh tiến độ dự án nguồn điện; phát triển điện mặt trời tập trung quy mô lớn kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng bằng pin (BESS); lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại công sở, cơ quan, trường học; đẩy nhanh tiến độ lưới truyền tải Trung - Bắc.

Bộ cũng đề xuất phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản xuất, tự tiêu thụ tại bệnh viện, trường học, công sở với quy mô khoảng 2.800 MW, hoàn thành trước tháng 6/2027; khuyến khích lắp đặt tại khu, cụm công nghiệp kết hợp BESS, đạt 3.000 - 5.000 MW trước mùa khô năm 2027 - 2028.

Các dự án đã có chủ trương đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư được yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, đưa vào vận hành năm 2027 khoảng 1.000 MW điện mặt trời tập trung; năm 2028 khoảng 3.000 MW điện mặt trời tập trung và 2.000 MW điện gió trên bờ, gần bờ.

Về điều chỉnh quy hoạch, Bộ kiến nghị thực hiện theo 2 bước. Bước 1, cập nhật quy hoạch theo Nghị quyết số 253/2025/QH15, bổ sung các nguồn điện có khả năng triển khai nhanh để bù đắp các dự án chậm tiến độ, đáp ứng nhu cầu điện giai đoạn 2027 - 2030. Bước 2, điều chỉnh tổng thể Quy hoạch điện VIII theo Luật Quy hoạch, trong đó các dự án cập nhật ở bước 1 được tích hợp vào điều chỉnh tổng thể.

Bộ Công Thương đồng thời đề xuất chuyển các Tập đoàn Điện lực Việt Nam về Bộ Công Thương làm cơ quan chủ sở hữu; ưu tiên ngân sách lắp đặt điện mặt trời tự sản xuất, tự tiêu thụ; chỉ đạo EVN, PVN đầu tư khoảng 2.000 MW BESS tại miền Bắc, đưa vào vận hành trước năm 2027 và đạt lũy kế 3.000 MW trước năm 2028.