Bộ KH&CN đề xuất công ty startup chưa có lãi vẫn được IPO

Bộ Khoa học và Công nghệ vừa góp ý đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán, trong đó đề xuất điều chỉnh điều kiện doanh nghiệp phải có lãi hai năm liên tiếp trước khi thực hiện chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO).

Theo Bộ Khoa học và Công nghệ, đặc thù của các doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo là thường dành từ 3-5 năm đầu để đầu tư mạnh cho hoạt động nghiên cứu, phát triển sản phẩm, thử nghiệm công nghệ, hoàn thiện mô hình kinh doanh và mở rộng tệp người dùng. Đây là giai đoạn doanh nghiệp chấp nhận "đốt tiền" để xây dựng nền tảng tăng trưởng dài hạn, vì vậy rất khó đáp ứng yêu cầu phải có lợi nhuận.

Cơ quan này cho rằng, nếu tiếp tục áp dụng quy định hiện hành, nhiều startup và doanh nghiệp công nghệ đang trong giai đoạn tăng trưởng nhanh sẽ không đủ điều kiện thực hiện IPO và niêm yết. Điều này có thể khiến các doanh nghiệp tiềm năng lựa chọn niêm yết trên thị trường nước ngoài, kéo theo dòng vốn đầu tư dịch chuyển khỏi Việt Nam.

Thay vì chỉ dựa trên tiêu chí lợi nhuận, Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất nghiên cứu các tiêu chí phù hợp hơn để đánh giá năng lực của doanh nghiệp khởi nghiệp. Cụ thể, có thể xem xét tốc độ tăng trưởng doanh thu, tỷ lệ chi cho hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) trên doanh thu, mức định giá doanh nghiệp hoặc sự tham gia của các quỹ đầu tư mạo hiểm.

Theo quy định hiện hành của Luật Chứng khoán, doanh nghiệp muốn thực hiện IPO phải đáp ứng 9 điều kiện. Trong đó, doanh nghiệp phải có lãi trong hai năm liên tiếp trước thời điểm đăng ký chào bán, không có lỗ lũy kế, có vốn điều lệ đã góp tối thiểu 30 tỷ đồng và tối thiểu 15% số cổ phần có quyền biểu quyết phải được bán cho ít nhất 100 nhà đầu tư không phải là cổ đông lớn nhằm bảo đảm điều kiện trở thành công ty đại chúng.

Phản hồi đề xuất trên, Bộ Tài chính, cơ quan soạn thảo dự án Luật sửa đổi, cho rằng điều kiện IPO được thiết kế nhằm bảo đảm doanh nghiệp có độ ổn định nhất định về kinh doanh và năng lực tài chính trước khi huy động vốn rộng rãi từ công chúng. Điều này cũng nhằm giữ vững chất lượng hàng hóa trên thị trường và bảo vệ nhà đầu tư, đặc biệt nhà đầu tư cá nhân.

Theo cơ quan soạn thảo, các tiêu chí Bộ Khoa học và Công nghệ đề xuất chưa phản ánh đủ khả năng tạo dòng tiền và mức độ bền vững của mô hình kinh doanh. Đó cũng chưa phải chỉ tiêu kế toán, tài chính có tính chuẩn hóa cao để áp dụng thống nhất khi cấp phép IPO.

Do đó, định hướng phát triển thị trường vốn dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đang được Bộ Tài chính nghiên cứu theo một cơ chế riêng, đồng bộ với mô hình thị trường giao dịch chuyên biệt.