Bộ Tài chính đề xuất giảm tới 70% tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế đối với doanh nghiệp đã ngừng hoạt động

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến dự thảo Nghị quyết về chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế, trong đó đề xuất giảm tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế đối với doanh nghiệp, tổ chức đã ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Theo phương án đề xuất, mức phạt được xác định căn cứ thời điểm người nộp thuế hoàn thành đầy đủ hồ sơ còn thiếu. Nếu bổ sung hồ sơ từ khi dự thảo Nghị quyết có hiệu lực đến hết ngày 30/6/2027, doanh nghiệp được giảm 70% mức phạt (tức là chỉ nộp 30% so với quy định).

Với trường hợp hoàn thành hồ sơ từ ngày 1/7 đến hết ngày 31/12/2027, mức phạt còn 50% so với quy định. Trong giai đoạn từ ngày 1/1 đến hết ngày 30/6/2028, người nộp thuế phải nộp 70% mức phạt thông thường, tương đương được giảm 30%.

Đối với hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp kê khai, dự thảo đề xuất áp dụng mức phạt bằng 50% mức thông thường khi hoàn thành đầy đủ hồ sơ còn thiếu. Riêng hộ, cá nhân kinh doanh nộp thuế theo phương pháp khoán được đề xuất miễn khoản phạt hành chính này. Chính sách dự kiến không áp dụng đối với trường hợp đã có quyết định xử phạt, có hành vi trốn thuế hoặc đang bị điều tra, truy tố, xét xử về hành vi gian lận thuế, hóa đơn.

Theo Bộ Tài chính, tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế đang là một trong những vướng mắc khiến nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục giải thể hoặc chấm dứt hoạt động. Với những đơn vị đã ngừng kinh doanh trong thời gian dài, việc phải bổ sung nhiều tờ khai còn thiếu và xử lý các khoản phạt phát sinh có thể làm tăng chi phí, kéo dài quá trình hoàn tất nghĩa vụ thuế.

Bộ Tài chính đưa ra ví dụ một doanh nghiệp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký trong 10 năm, không phát sinh sản xuất, kinh doanh kể từ khi thành lập. Nếu thuộc diện khai thuế giá trị gia tăng theo quý, doanh nghiệp có thể phải bổ sung ít nhất 40 hồ sơ khai thuế và 10 hồ sơ quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp để hoàn tất thủ tục đóng mã số thuế.

Theo tính toán của cơ quan soạn thảo, tổng số tiền doanh nghiệp này phải nộp có thể lên tới 55 triệu đồng. Trong đó, tiền phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế khoảng 23 triệu đồng, lệ phí môn bài 20 triệu đồng và tiền chậm nộp lệ phí môn bài 12 triệu đồng.

Từ thực tế này, Bộ Tài chính đề xuất thêm chính sách miễn nộp hồ sơ khai thuế đối với những kỳ không phát sinh nghĩa vụ thuế trong thời gian doanh nghiệp nhận được thông báo không hoạt động tại địa chỉ đăng ký. Doanh nghiệp, hợp tác xã và hộ kinh doanh bị thu hồi giấy đăng ký nhưng chưa đóng mã số thuế cũng thuộc diện được xem xét miễn nộp tờ khai; riêng hồ sơ quyết toán thuế đến thời điểm thu hồi vẫn phải hoàn thành.

Trường hợp phát sinh nghĩa vụ thuế sau đó, người nộp thuế vẫn phải thực hiện kê khai cho kỳ tương ứng và chịu trách nhiệm về thời gian ngừng hoạt động cũng như các kỳ được xác định không phát sinh nghĩa vụ thuế.

Một đề xuất khác là xem xét đóng mã số thuế đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động trên 10 năm, với điều kiện không còn nợ thuế và không thuộc diện thanh tra, điều tra, truy tố hoặc xét xử. Theo phương án dự kiến, cơ quan thuế sẽ công khai thông tin về người nộp thuế trên trang thông tin điện tử trong 30 ngày. Nếu hết thời hạn này không có ý kiến khác, cơ quan thuế thực hiện đóng mã số thuế trên hệ thống và chuyển thông tin đến cơ quan đăng ký kinh doanh xử lý theo thẩm quyền.

Trường hợp phát hiện người nộp thuế đã được miễn, giảm nhưng còn bỏ sót nghĩa vụ, cơ quan thuế sẽ khôi phục mã số thuế, truy thu thuế và tính tiền chậm nộp theo quy định.

Theo số liệu Bộ Tài chính đưa ra, hiện có hơn 753.000 người nộp thuế thuộc trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa đóng mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký trên 10 năm. Nhóm này chiếm khoảng 25% tổng số người nộp thuế thuộc hai trạng thái nói trên, gồm khoảng 287.000 doanh nghiệp, tổ chức và 466.000 hộ, cá nhân kinh doanh.

Trong số doanh nghiệp, tổ chức tồn đọng trên 10 năm, có 172.147 trường hợp không còn nợ thuế, chiếm khoảng 60%. Cơ quan soạn thảo kỳ vọng các chính sách đặc thù sẽ giúp giảm chi phí xử lý hồ sơ, khuyến khích người nộp thuế hoàn tất nghĩa vụ còn tồn đọng và nâng cao độ chính xác của dữ liệu quản lý thuế.