Bộ Tài chính đề xuất nới quy định lập hóa đơn điện tử

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến để hoàn thiện dự thảo Nghị định Sửa đổi, bổ sung Điều 9 Nghị định 123/2020 về hóa đơn, chứng từ (đã được sửa đổi tại Nghị định 70/2025). Trong đó, cơ quan soạn thảo đề xuất cho phép một số lĩnh vực được lập hóa đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng, thay vì phải xuất hóa đơn cho từng giao dịch nhỏ lẻ như hiện nay.

Theo dự thảo, Bộ Tài chính đề xuất bổ sung quy định tại khoản 4 Điều 9, cho phép các đơn vị cung cấp dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử, dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại, trông giữ xe, chiếu phim, thương mại điện tử và các hoạt động bưu chính, vận chuyển liên quan được lập hóa đơn tổng cuối ngày hoặc cuối tháng. Điều kiện là đơn vị phải có hệ thống phần mềm quản lý, kiểm soát chi tiết từng giao dịch đối với người mua là cá nhân không kinh doanh.

Ngoài ra, với lĩnh vực vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt và taxi có sử dụng phần mềm tính tiền cũng được phép lập hóa đơn tổng cuối ngày cho khách hàng là cá nhân không kinh doanh. "Đơn vị cung cấp dịch vụ chịu trách nhiệm về tính chính xác, đồng thời cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước có yêu cầu", Bộ Tài chính nhấn mạnh.

Bộ Tài chính cho biết việc bổ sung quy định này nhằm phù hợp với đặc thù của các ngành có tần suất giao dịch lớn, giá trị mỗi giao dịch nhỏ và phần lớn khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn.

Trước đó, Nghị định 123/2020 từng cho phép một số lĩnh vực như ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm được lập hóa đơn tổng. Tuy nhiên, Nghị định 70/2025 đã bãi bỏ quy định này, dẫn đến nhiều vướng mắc trong thực tiễn. Việc phải xuất hóa đơn riêng lẻ cho từng giao dịch khiến số lượng hóa đơn điện tử phát sinh tăng đột biến, vượt xa năng lực thiết kế của hệ thống hóa đơn điện tử của cơ quan thuế.

Đặc biệt, các ngành ngân hàng, chứng khoán, bán lẻ và dịch vụ công cộng ghi nhận lượng giao dịch mỗi ngày lên tới hàng triệu lượt, trong khi phần lớn khách hàng không có nhu cầu lấy hóa đơn riêng lẻ. Điều này tiềm ẩn nguy cơ quá tải, ảnh hưởng đến hoạt động lập hóa đơn của doanh nghiệp và toàn bộ nền kinh tế.

Ngoài ra trên thực tế, nhiều ngân hàng và công ty chứng khoán hiện nay vẫn chưa thể xuất hóa đơn cho từng giao dịch của cá nhân không kinh doanh do chưa đáp ứng được yêu cầu hạ tầng công nghệ thông tin.

Theo Bộ Tài chính, hệ thống hóa đơn điện tử hiện được thiết kế để tiếp nhận và xử lý khoảng 6,4 tỉ hóa đơn mỗi năm. Trong khi đó, số lượng hóa đơn thực tế đã lên tới khoảng 18 tỉ, gấp gần 3 lần công suất thiết kế.

Dự báo trong thời gian tới, con số này có thể tăng lên khoảng 60 tỉ hóa đơn mỗi năm, tiềm ẩn nguy cơ quá tải nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hoạt động lập hóa đơn của doanh nghiệp và quản lý chung của nền kinh tế.

Bộ cũng cho rằng việc buộc doanh nghiệp xuất hóa đơn cho hàng triệu giao dịch nhỏ lẻ làm gia tăng đáng kể chi phí nhân lực, hạ tầng công nghệ và lưu trữ dữ liệu, trong khi nhiều trường hợp người mua không có nhu cầu nhận hóa đơn.

Từ thực tiễn đó, Bộ Tài chính cho biết đã tiếp nhận kiến nghị của các doanh nghiệp và Hiệp hội trong lĩnh vực thương mại điện tử như Hiệp hội thương mại điện tử Việt Nam, Shoppee, Grab... và trong lĩnh vực kinh doanh chiếu phim như Công ty TNHH MTV Ngôi sao Cineplex BHD Việt Nam, Công ty TNHH Lotte Cinema Việt Nam,... về việc cho phép quay lại hình thức hóa đơn tổng theo ngày hoặc theo tháng với khách hàng cá nhân không kinh doanh, không có nhu cầu lấy hóa đơn kèm theo yêu cầu phải lưu giữ đầy đủ dữ liệu giao dịch để phục vụ thanh tra, kiểm tra khi cần thiết.

Song song với việc sửa quy định về lập hóa đơn, Bộ Tài chính cũng đề xuất cơ chế chuyển tiếp cho những doanh nghiệp chưa kịp nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin theo yêu cầu mới tại Nghị định 70/2025/NĐ-CP.

Theo đó, trong giai đoạn quá độ, các đơn vị này được tiếp tục áp dụng quy định tại Nghị định này từ thời điểm Nghị định số 70/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành mà không bị coi là vi phạm, nhằm tránh phát sinh thêm gánh nặng chi phí tuân thủ và bảo đảm tính ổn định trong hoạt động sản xuất kinh doanh, Bộ Tài chính nhấn mạnh.