Bộ Xây dựng đề xuất hơn 444.000 tỷ đồng để mở rộng hơn 2.300 km cao tốc

Bộ Xây dựng đã gửi văn bản báo cáo lãnh đạo Chính phủ kết quả rà soát, đầu tư nâng cấp hoàn thiện các tuyến đường bộ cao tốc quy mô phân kỳ. 

Tổng hợp nhu cầu đầu tư nâng cấp, mở rộng, Bộ Xây dựng cho biết, hiện nay, cả nước có khoảng 2.340 km đường cao tốc đã và đang được đầu tư theo quy mô phân kỳ. Trong đó, khoảng 1.675 km đã đưa vào khai thác hoặc thông xe kỹ thuật, gồm 170 km cao tốc 2 làn xe và 1.505 km cao tốc 4 làn xe hạn chế; khoảng 665 km còn lại đang thi công, gồm 88 km cao tốc 2 làn xe và 577 km cao tốc 4 làn xe hạn chế.

Đối với các tuyến cao tốc 2 làn xe, tổng chiều dài cần mở rộng khoảng 258 km, với nhu cầu vốn khoảng 42.671 tỷ đồng. Trong số này, ngân sách nhà nước và nhà đầu tư đã cân đối được khoảng 8.779 tỷ đồng, phần vốn ngân sách Trung ương cần bổ sung giai đoạn 2026-2030 khoảng 33.900 tỷ đồng.

Trong khi đó, việc mở rộng 2.082 km cao tốc 4 làn xe hạn chế lên quy mô quy hoạch từ 4-8 làn xe cần khoảng 401.763 tỷ đồng.

Riêng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, dài khoảng 1.222 km, được xác định cần khoảng 199.364 tỷ đồng để mở rộng. Bộ Xây dựng đề xuất tập trung đầu tư đoạn Hà Nội - TP.HCM dài khoảng 1.144 km theo hình thức đầu tư công. Sau khi hoàn thành, tuyến đường sẽ được thu phí để hoàn trả vốn ngân sách.

Theo Bộ Xây dựng, phương án đầu tư theo hình thức đối tác công - tư (PPP) có thể giảm áp lực ngân sách trong ngắn hạn. Tuy nhiên, việc thu phí trên toàn tuyến cao tốc trục dọc quan trọng nhất cả nước trong thời gian dài có thể làm tăng chi phí vận tải, ảnh hưởng đến mục tiêu giảm chi phí logistics và khiến lưu lượng phương tiện dịch chuyển sang các tuyến quốc lộ song hành. Vì vậy, phương án đầu tư công được đánh giá phù hợp hơn.

Ngoài tuyến Bắc - Nam phía Đông, khoảng 860 km các tuyến cao tốc 4 làn xe hạn chế khác cũng cần được mở rộng với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 202.000 tỷ đồng.

Trong đó, khoảng 547 km các tuyến được đầu tư công như Tuyên Quang - Phú Thọ, Cao Lãnh - Lộ Tẻ - Rạch Sỏi, Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, Mỹ An - Cao Lãnh - An Hữu, Vành đai 3 TP.HCM và Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng cần khoảng 142.910 tỷ đồng để mở rộng. Các địa phương đều đề xuất tiếp tục đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước và thu phí sau khi hoàn thành để hoàn vốn.

Đối với 313 km cao tốc đầu tư theo hình thức PPP, gồm các dự án Vành đai 4 Hà Nội, Dầu Giây - Tân Phú - Bảo Lộc - Liên Khương và Hữu Nghị - Chi Lăng, nhu cầu vốn mở rộng ước khoảng 59.489 tỷ đồng.

Trước nhu cầu vốn rất lớn trong khi nguồn lực còn hạn chế, Bộ Xây dựng cho rằng cần sắp xếp thứ tự ưu tiên đầu tư. Theo đó, ưu tiên hàng đầu là mở rộng các tuyến cao tốc 2 làn xe nhằm bảo đảm an toàn giao thông, nâng cao năng lực thông hành và giảm nguy cơ ùn tắc.

Đối với các tuyến cao tốc 4 làn xe hạn chế, Bộ đề xuất ưu tiên đầu tư ngay những dự án có điều kiện triển khai thuận lợi, chi phí mở rộng không lớn và đang trong quá trình thi công để có thể điều chỉnh thiết kế, tận dụng nhân lực, thiết bị và nguồn vật liệu. Các dự án gồm Dầu Giây - Tân Phú, Tân Phú - Bảo Lộc, Bảo Lộc - Liên Khương và đoạn Mỹ An - Cao Lãnh trên cao tốc Bắc - Nam phía Tây, với nhu cầu bổ sung khoảng 3.500 tỷ đồng từ ngân sách Trung ương.

Đối với cao tốc Bắc - Nam phía Đông, Bộ Xây dựng kiến nghị ưu tiên triển khai mở rộng với tổng mức đầu tư khoảng 154.000 tỷ đồng, trong đó nhu cầu vốn đầu tư công trung hạn khoảng 103.000 tỷ đồng. Nếu nguồn vốn chưa đáp ứng, sẽ ưu tiên trước các đoạn thuộc giai đoạn 2017-2020 như Mai Sơn - Bãi Vọt và Nha Trang - Dầu Giây, tổng chiều dài khoảng 534 km, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 64.000 tỷ đồng.

Theo Bộ Xây dựng, các đoạn tuyến còn lại sẽ được xem xét triển khai theo kết quả nghiên cứu từng dự án, đồng thời ưu tiên những tuyến nằm trong các vùng động lực phát triển, hành lang kinh tế quan trọng như Vành đai 4 Vùng Thủ đô Hà Nội và Vành đai 3 TP.HCM, kết hợp huy động tối đa nguồn lực ngoài ngân sách khi đủ điều kiện.