Bộ Xây dựng kiến nghị huy động gần 500.000 tỷ đồng để mở rộng các tuyến cao tốc đầu tư phân kỳ

Theo báo cáo rà soát vừa được Bộ Xây dựng gửi Chính phủ, tổng nhu cầu vốn sơ bộ để mở rộng toàn bộ các tuyến cao tốc đầu tư phân kỳ hiện nay ước tính lên tới gần 500.000 tỷ đồng. Quá trình nâng cấp này được phân chia thành các nhóm ưu tiên dựa trên quy mô và lưu lượng giao thông hiện hữu.

Cơ quan quản lý kiến nghị ưu tiên hàng đầu cho việc mở rộng ngay các tuyến cao tốc 2 làn xe lên quy mô hoàn chỉnh, để bảo đảm an toàn giao thông và tránh điểm nghẽn kìm hãm kinh tế địa phương. Nhóm dự án này cần nguồn vốn khoảng hơn 80.000 tỷ đồng.

Cả nước hiện có 5 tuyến cao tốc hai làn xe, tổng chiều dài 329 km, được triển khai lên 4 làn xe, gồm: Cam Lộ - La Sơn, La Sơn - Hòa Liên, Yên Bái - Lào Cai, Tuyên Quang - Hà Giang đoạn qua Hà Giang và tuyến cửa khẩu Cốc Nam - cửa khẩu Hữu Nghị. Tổng mức đầu tư các dự án này gần 17.700 tỷ đồng và cơ bản đã được bố trí đủ vốn.

Ngoài ra, tuyến Hòa Lạc - Hòa Bình dài 26 km đã được Thủ tướng chấp thuận chủ trương đầu tư theo phương thức đối tác công tư PPP. UBND tỉnh Phú Thọ đang lập báo cáo nghiên cứu khả thi, tổng mức đầu tư gần 8.000 tỷ đồng.

Bộ Xây dựng cho biết thêm 6 tuyến dài 298 km đã được địa phương nghiên cứu mở rộng lên 4 làn xe hoàn chỉnh, gồm: Thái Nguyên - Chợ Mới, Hà Nội - Thái Nguyên, Đồng Đăng - Trà Lĩnh, Tuyên Quang - Hà Giang, Hòa Bình - Mộc Châu và Ninh Bình - Hải Phòng đoạn qua Hải Phòng. Tổng nhu cầu vốn ngân sách trung ương gần 30.500 tỷ đồng.

Đối với các tuyến cao tốc 4 làn xe hạn chế, nhu cầu vốn để mở rộng theo quy hoạch lên quy mô 4-8 làn xe ước hơn 414.000 tỷ đồng, bao gồm cả vốn ngân sách và ngoài ngân sách.

Hiện có 2 đoạn cao tốc với tổng chiều dài 66km đang được mở rộng, gồm Cao Bồ - Mai Sơn bằng vốn đầu tư công, dự kiến hoàn thành năm 2026 và Trung Lương - Mỹ Thuận theo hình thức PPP, dự kiến hoàn thành năm 2028.

Riêng tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, Bộ Xây dựng đưa ra hai kịch bản đầu tư trong giai đoạn 2026-2030.

Theo phương án thứ nhất, các đoạn cao tốc hướng tâm vào Hà Nội và TPHCM sẽ được mở rộng với tổng chiều dài 534km, nhu cầu vốn khoảng 64.000 tỷ đồng.

Phương án thứ hai là mở rộng toàn tuyến dài khoảng 1.144km, tổng mức đầu tư sơ bộ gần 155.000 tỷ đồng.

Theo Bộ Xây dựng, trong bối cảnh khó huy động nguồn vốn ngoài ngân sách, việc mở rộng cao tốc trước mắt chủ yếu dựa vào vốn đầu tư công. Bộ kiến nghị Chính phủ ưu tiên nâng cấp các tuyến cao tốc 2 làn xe lên quy mô hoàn chỉnh nhằm bảo đảm an toàn giao thông, giảm ùn tắc và tránh nguy cơ trở thành điểm nghẽn phát triển.

Bộ Xây dựng nhận định với các tuyến cao tốc 4 làn xe hạn chế, số liệu hiện nay mới dừng ở mức sơ bộ, chủ yếu để xác định nhu cầu vốn, chưa đủ cơ sở để đánh giá hiệu quả đầu tư. Vì vậy, Bộ đề nghị các cơ quan chủ quản tiếp tục nghiên cứu chi tiết từng dự án, tính toán đầy đủ hiệu quả kinh tế xã hội, tài chính và quyết định đầu tư khi bảo đảm hạch toán hiệu quả.

Bộ Xây dựng cũng đề nghị Bộ Tài chính cân đối nguồn vốn ngân sách Trung ương cho các dự án mở rộng đã có đầy đủ cơ sở đánh giá hiệu quả để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định đầu tư.

Theo quy hoạch mạng lưới đường bộ, cả nước có 43 tuyến cao tốc với tổng chiều dài 8.923 km. Đến nay, 3.345 km đã đưa vào khai thác hoặc thông xe kỹ thuật; 1.252 km đang thi công; khoảng 1.721 km đang chuẩn bị đầu tư.

Trong số này, khoảng 2.801 km được đầu tư phân kỳ, gồm hơn 2.107 km đã khai thác và 694 km đang xây dựng. Trong phần đã khai thác, có 548 km cao tốc 2 làn xe và 1.559 km cao tốc 4 làn xe hạn chế. Phần đang xây dựng có 105 km cao tốc 2 làn và 589 km cao tốc 4 làn hạn chế.