Bột cá Việt Nam thu gần 244 triệu USD sau 7 tháng

Xuất khẩu bột cá Việt Nam đang ghi nhận đà tăng trưởng mạnh trong năm 2026. Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này trong 7 tháng đầu năm đạt gần 244 triệu USD, tăng 72% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, tốc độ tăng trưởng có xu hướng tăng nhanh từ tháng 5. Kim ngạch xuất khẩu tháng 5 đạt khoảng 38 triệu USD, tháng 6 tăng lên gần 51 triệu USD và tháng 7 đạt 65 triệu USD - mức cao nhất kể từ đầu năm. Riêng tháng 7, xuất khẩu bột cá tăng tới 153% so với cùng kỳ.

Trước đó, năm 2025, xuất khẩu bột cá của Việt Nam đạt 281 triệu USD, tăng 8% so với năm 2024. Kết quả 7 tháng năm nay cho thấy mặt hàng này đang có cơ hội duy trì một năm tăng trưởng tích cực.

Động lực lớn nhất của xuất khẩu bột cá Việt Nam vẫn đến từ Trung Quốc. Trong 7 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt khoảng 218 triệu USD, tăng 76% so với cùng kỳ, chiếm gần 90% tổng giá trị xuất khẩu bột cá.

Quy mô thị trường lớn và nhu cầu cao từ ngành nuôi trồng thủy sản khiến Trung Quốc tiếp tục giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với doanh nghiệp xuất khẩu bột cá của Việt Nam.

Theo dự báo của OECD-FAO, Trung Quốc sẽ tiếp tục là quốc gia có sản lượng nuôi trồng thủy sản lớn nhất và cũng là thị trường tiêu thụ bột cá hàng đầu thế giới. Đến năm 2034, Trung Quốc được dự báo chiếm khoảng 42% lượng tiêu thụ bột cá toàn cầu.

Điều này cho thấy dư địa của thị trường vẫn còn lớn. Tuy nhiên, việc một thị trường chiếm tỷ trọng quá cao cũng đặt ngành hàng trước nguy cơ phụ thuộc. Bất kỳ biến động nào về nhu cầu, giá cả hay chính sách nhập khẩu tại Trung Quốc đều có thể tác động đáng kể đến xuất khẩu bột cá của Việt Nam.

Vì vậy, vấn đề không nằm ở việc thu hẹp thị trường Trung Quốc, mà là mở rộng nhanh hơn các thị trường khác để cơ cấu xuất khẩu trở nên cân bằng và bền vững hơn.

Một số tín hiệu tích cực đã xuất hiện trong 7 tháng. Xuất khẩu bột cá sang Thái Lan đạt hơn 8 triệu USD, tăng 549%; Philippines tăng 207%; Malaysia tăng 230%; Nigeria tăng 517%. Nhật Bản tăng 27%, Đài Loan tăng 17% và Campuchia tăng 46%.

Dù quy mô còn khá nhỏ so với Trung Quốc, mức tăng trưởng tại các thị trường này cho thấy dư địa mở rộng của bột cá Việt Nam, nhất là tại khu vực ASEAN và các thị trường có nhu cầu đối với sản phẩm chất lượng cao.

Với Việt Nam, lợi thế của ngành bột cá nằm ở nguồn nguyên liệu gắn với hoạt động khai thác, nuôi trồng và chế biến thủy sản. Tuy nhiên, để biến lợi thế nguyên liệu thành lợi thế cạnh tranh bền vững, ngành hàng cần giải quyết nhiều yêu cầu mới của thị trường.

Trước hết là vấn đề chuẩn hóa chất lượng. Các chỉ tiêu như hàm lượng protein, độ ẩm, độ tươi và tạp chất cần được kiểm soát ổn định. Đối với các khách hàng lớn, một lô hàng đạt yêu cầu là chưa đủ, bởi điều quan trọng hơn là khả năng duy trì chất lượng đồng đều và nguồn cung ổn định trong thời gian dài.

Truy xuất nguồn gốc và minh bạch nguồn nguyên liệu cũng ngày càng trở thành điều kiện quan trọng. Đây không chỉ là yêu cầu về tuân thủ mà còn là chìa khóa để doanh nghiệp tiếp cận những thị trường và phân khúc có giá trị cao hơn.

Bên cạnh việc giữ vững thị trường Trung Quốc, các doanh nghiệp cần đẩy mạnh tìm kiếm cơ hội tại ASEAN, Nhật Bản, Đài Loan và những thị trường mới đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng tích cực. Việc mở rộng thị trường không chỉ giúp gia tăng kim ngạch mà còn góp phần giảm rủi ro khi xuất khẩu phụ thuộc quá lớn vào một đối tác.

Cùng với đó, việc tăng cường liên kết giữa các nhà máy chế biến thủy sản, doanh nghiệp sản xuất bột cá, doanh nghiệp xuất khẩu và các nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi sẽ giúp ổn định nguồn nguyên liệu, nâng cao khả năng kiểm soát chất lượng và tạo nền tảng cho những hợp đồng cung ứng dài hạn.

Đà tăng trưởng 72% trong 7 tháng đang mở ra một năm nhiều triển vọng cho xuất khẩu bột cá Việt Nam. Song, tăng trưởng kim ngạch chỉ là một phần của câu chuyện. Để phát triển bền vững, ngành bột cá cần hướng tới một cơ cấu thị trường cân bằng hơn, chất lượng sản phẩm ổn định hơn và giá trị gia tăng cao hơn. Khi đó, lợi thế từ nguồn nguyên liệu thủy sản mới có thể được chuyển hóa thành năng lực cạnh tranh dài hạn trên thị trường quốc tế.