Bức tranh đối lập của ngành năng lượng tái tạo

Cụ thể, Công ty cổ phần Năng lượng Hồng Phong 1 (HP1C) - chủ đầu tư nhà máy điện mặt trời Hồng Phong 1A công suất 150MW (Bình Thuận cũ) vừa công bố tình hình tài chính năm 2025, với khoản lỗ sau thuế hơn 180,7 tỷ đồng.

Trong khi đó, năm 2024, doanh nghiệp này ghi nhận mức lãi 71,3 tỷ đồng. Tại thời điểm cuối năm 2025, vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp giảm từ 1.254 tỷ đồng xuống còn 1.073 tỷ đồng.

Hệ số nợ/vốn chủ sở hữu tăng từ 2,83 lên 3,2 lần, với tổng nợ phải trả lên tới gần 3.439 tỷ đồng. Dư nợ trái phiếu chiếm hơn 2.100 tỷ đồng.

Tương tự, Công ty cổ phần Năng lượng Hồng Phong 2 - chủ đầu tư dự án Nhà máy điện mặt trời Hồng Phong 1B công suất 100MW (Bình Thuận cũ) cũng ghi nhận khoản lỗ hơn 97 tỷ đồng trong năm 2025, trái ngược với mức lãi hơn 55 tỷ đồng của năm trước.

Vốn chủ sở hữu doanh nghiệp giảm từ hơn 1.019 tỷ đồng xuống còn hơn 922 tỷ đồng, trong khi tổng nợ phải trả tăng lên hơn 1.671 tỷ đồng.

Theo báo cáo tài chính năm 2025 vừa công bố, Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển Điện mặt trời KN Vạn Ninh - chủ đầu tư Dự án Nhà máy điện mặt trời KN Vạn Ninh (Khánh Hòa) ghi nhận lãi sau thuế giảm từ hơn 45 tỷ đồng xuống còn hơn 26 tỷ đồng, tương đương mức giảm khoảng 42%.

Tổng nợ phải trả tại cuối năm 2025 ở mức 1.276 tỷ đồng, dù đã giảm khoảng 84 tỷ đồng so với năm trước. Trái phiếu doanh nghiệp tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu nợ với hơn 808 tỷ đồng, toàn bộ là trái phiếu phát hành riêng lẻ trong nước.

Ngược lại, một số doanh nghiệp điện tái tạo vẫn duy trì được lợi nhuận khiêm tốn. Điển hình là Công ty cổ phần điện gió Bắc Phương - chủ đầu tư Nhà máy điện gió Đông Hải 1 giai đoạn 2 (Bạc Liêu cũ) ghi nhận lãi sau thuế năm 2025 đạt hơn 48 tỷ đồng, tăng gần 12% so với năm 2024.

Công ty cổ phần điện gió Phong Liệu - chủ đầu tư dự án nhà máy điện gió Phong Liệu tại Quảng Trị ghi nhận lãi sau thuế năm 2025 đạt hơn 163,6 tỷ đồng, tăng hơn 14% so với năm 2024.

Công ty cổ phần Ea Súp 1 - chủ đầu tư Nhà máy Điện mặt trời Ea Súp 1 (Đắk Lắk) ghi nhận lợi nhuận sau thuế năm 2025 đạt hơn 66,3 tỷ đồng, tăng nhẹ so với mức gần 65 tỷ đồng của năm 2024.

Đáng chú ý, Công ty cổ phần Ea Súp 3 - chủ đầu tư dự án Nhà máy điện mặt trời Ea Súp 3 (Đắk Lắk) - ghi nhận lợi nhuận sau thuế hơn 278 tỷ đồng trong năm 2025, giảm mạnh so với mức hơn 459 tỷ đồng của năm trước đó.

Bước sang giai đoạn 2026-2027, triển vọng của một số doanh nghiệp năng lượng tái tạo được dự báo còn nhiều thách thức, ngay cả trong bối cảnh giá năng lượng thế giới, đặc biệt là dầu khí, có xu hướng tăng mạnh. Khác với các ngành năng lượng truyền thống có thể hưởng lợi trực tiếp từ biến động giá, đa phần dự án điện gió và điện mặt trời tại Việt Nam lại vận hành theo cơ chế giá bán điện cố định (FIT) với EVN. Điều này khiến doanh thu gần như “đóng băng” trong phần lớn vòng đời dự án, không phản ánh sự cải thiện của thị trường năng lượng toàn cầu.

Trong khi đó, áp lực chi phí lại gia tăng rõ rệt. Lãi suất vay vốn ở mức cao trong giai đoạn trước vẫn còn “neo” trên bảng cân đối kế toán, cùng với nghĩa vụ trả lãi trái phiếu phổ biến ở mức 9-12%/năm. Ngoài ra, chi phí khấu hao lớn của các dự án đầu tư hàng nghìn tỷ đồng tiếp tục bào mòn lợi nhuận. Điều đáng lưu ý là phần lớn các khoản lỗ không đến từ hoạt động vận hành - vốn vẫn ổn định - mà chủ yếu xuất phát từ chi phí tài chính.

Trong bối cảnh đó, bức tranh ngành có thể phân hóa rõ rệt: một số ít doanh nghiệp có cấu trúc tài chính lành mạnh sẽ trụ vững. CTCP Điện Gia Lai (GEG) là một ví dụ. Doanh nghiệp này có doanh thu hoạt động tài chính năm 2025 lớn, đạt gần 306 tỷ đồng, trong khi chi phí lãi vay giảm mạnh, qua đó kéo lợi nhuận năm 2025 tăng vọt lên gần 513 tỷ đồng, so với mức hơn 76 tỷ đồng năm 2024.

Theo các chuyên gia, nhiều doanh nghiệp năng lượng tái tạo buộc phải tái cấu trúc nợ, giãn hoãn nghĩa vụ tài chính, thậm chí chấp nhận thua lỗ kéo dài. Giai đoạn tới không chỉ là phép thử về hiệu quả kinh doanh, mà còn là thước đo sức chịu đựng tài chính của toàn ngành.