Cà Mau thành lập Bảo tàng Lúa nước và Biểu tượng tôn vinh lúa nước

Phát biểu tại buổi lễ, ông Nguyễn Quốc Thanh, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau cho biết, việc thành lập Bảo tàng Lúa nước và xây dựng Biểu tượng tôn vinh lúa nước tỉnh Cà Mau không chỉ để bảo tồn di sản nông nghiệp truyền thống mà còn bảo tồn nền văn hóa của dân tộc trong bối cảnh nhiều giá trị đang mai một.

Đồng thời, tôn vinh người nông dân, người đã bao đời chịu thương chịu khó, một nắng hai sương để làm ra hạt lúa, hạt gạo để nuôi dân tộc, nuôi đất nước. Bên cạnh đó là, để giáo dục lịch sử - văn hóa địa phương, đặc biệt cho thế hệ trẻ; khẳng định công lao của bao thế hệ nông dân Cà Mau - Bạc Liêu trong tiến trình hình thành nền văn minh lúa nước; tạo sản phẩm du lịch đặc thù, góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững, nâng cao đời sống người dân.

Nếu văn minh lúa nước ở nhiều vùng khác gắn với phù sa ngọt, thì tại Cà Mau, Bạc Liêu, văn minh lúa nước mang một sắc thái riêng biệt - đó là văn minh sông nước gắn với lúa nước vùng ven biển. Nơi đây, cây lúa không tồn tại độc lập mà gắn với một hệ sinh thái tổng thể: đất - nước (cả nước ngọt, nước lợ và nước mặn), thủy sinh, con người. Tiêu biểu là mô hình lúa - tôm, lúa - cá, thể hiện khả năng thích ứng linh hoạt với điều kiện tự nhiên luôn biến đổi. Chính từ môi trường sản xuất ấy đã hình thành những tri thức dân gian độc đáo, những tập quán canh tác đặc thù, những giá trị văn hóa cộng đồng gắn bó, nghĩa tình và cả những loại hình văn hóa phi vật thể đặc sắc như đờn ca tài tử, các nghi lễ tín ngưỡng, lễ hội mùa màng nông nghiệp…

Để tránh trùng lắp với các Bảo tàng trong vùng ĐBSCL, Bảo tàng lúa nước Cà Mau sẽ tập trung phản ánh về ý chí, nghị lực và sự thích ứng của người nông dân trên vùng đất lợ và đất mặn, gắn việc trưng bày hiện vật công cụ sản xuất với triển lãm mỹ thuật, nhiếp ảnh về đề tài cây lúa, nghề nông, quá trình chinh phục thiên nhiên, văn hóa sông nước, đồng thời số hóa các dữ liệu liên quan (Bảo tàng số), nhất là tổ chức cho người tham quan, du khách trực tiếp tham gia việc cấy lúa, xay lúa, giã gạo…

Bảo tàng Lúa nước Cà Mau không chỉ là nơi lưu giữ quá khứ, mà còn là nơi để giáo dục trải nghiệm cho thế hệ trẻ, điểm đến du lịch văn hóa đặc sắc của tỉnh và còn là biểu thị sự tôn vinh người nông dân - những người đã làm nên lịch sử vùng đất này. Với ý nghĩa đó, Biểu tượng Ba hạt lúa không chỉ bó hẹp trong phạm vi cấp tỉnh, mà những con người ở nơi dừng chân của cuộc hành trình 4.000 năm muốn nhìn lại, giới thiệu, tôn vinh bức thông điệp lịch sử của ông cha, như trách nhiệm hậu thế đối với tổ tiên, với tiền nhân và giữ gìn cho thế hệ tương lai những giá trị thiêng liêng nhất.

Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, sẽ triển khai dự án xây dựng Biểu tượng tôn vinh lúa nước gắn với xây dựng khu du lịch trải nghiệm nông nghiệp, tái dựng làng lúa nước cổ có niên đại hơn 100 năm về trước, xây dựng "Cung đường di sản", tăng cường hợp tác với các nhà khoa học, viện nghiên cứu trong và ngoài nước… biến Bảo tàng trở thành một sản phẩm du lịch quan trọng, có sức hút mạnh mẽ khách tham quan trong và ngoài nước và là nơi giáo dục văn hóa lịch sử cho thế hệ trẻ.

Về Biểu tượng tôn vinh lúa nước, ý tưởng xây dựng Biểu tượng ba hạt lúa không chỉ để tôn vinh nghề trồng lúa nước của Việt Nam nói chung, vùng đất Chín Rồng và Cà Mau, Bạc Liêu nói riêng, tôn vinh người nông dân, người đã chịu bao khó nhọc để làm ra hạt lúa, mà còn để tôn vinh đạo đức nền tảng cội nguồn của đời sống con người.

Ba hạt lúa, muốn nói lên 3 giai đoạn quan trọng nhất của mỗi chu kỳ sinh trưởng: Hạt ngậm sữa, hạt lúa chín vàng và hạt nảy mầm. Hạt lúa trên cao đang ngậm sữa hấp thụ "linh khí" của trời đất, tượng trưng cho giai đoạn sinh khởi tinh túy nhất. Hạt lúa ở giữa đã chín vàng ươm, nói lên thành quả lao động vất vả của người nông dân được đền đáp, màu vàng không chỉ là màu sắc cho sự no đủ mà còn là sự biểu hiện của thành tựu. Hạt thứ ba đang nảy mầm xanh, khởi đầu cho một chu kỳ sinh trưởng mới, tượng trưng cho tương lai, cho sức sống mãnh liệt, khả năng tái sinh không ngừng của cây lúa, của nghề nông hay nói rộng ra là của sức sống của dân tộc Việt Nam. Ba hạt lúa còn thể hiện ba tộc người chủ yếu xây dựng nên văn hóa lúa nước vùng đất Chín Rồng và ở Cà Mau - Bạc Liêu là Kinh, Hoa, Khơ me.

Biểu tượng ba hạt lúa còn tạo ra một phối cảnh tuyệt đẹp giữa đất trời, không gian làng quê thanh bình cho các nhà nhiếp ảnh, quay phim, hội họa… sáng tạo ra những tác phẩm đẹp; là địa điểm lý tưởng cho khách tham quan du lịch check-in thỏa thích. Biểu tượng ba hạt lúa mọc lên sừng sững giữa quê hương, nó giúp cho người quê cũng như những người con xa quê luôn có sự "nhắc nhớ" về quê hương, nguồn cội.

Phát biểu tại buổi Lễ, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Ngô Vũ Thăng nhấn mạnh, Cà Mau - vùng đất địa đầu cực Nam của Tổ quốc, nơi cuối cùng của Bản đồ hình chữ S, nơi ba mặt giáp biển, từng là vùng đất hoang hóa, nhiễm phèn, nhiễm mặn - hành trình gây dựng và phát triển nghề trồng lúa nước càng mang ý nghĩa đặc biệt. Đó là hành trình của ý chí, của nghị lực và của khát vọng chinh phục thiên nhiên. Từ những vùng đất trũng thấp, khắc nghiệt, người dân Cà Mau đã từng bước cải tạo, thích ứng, sáng tạo nên những mô hình sản xuất hiệu quả, góp phần khẳng định vị thế của địa phương trong bức tranh chung của nền văn minh lúa nước Việt Nam.

Việc thành lập Bảo tàng Lúa nước tỉnh Cà Mau và Biểu tượng Tôn vinh Lúa nước không chỉ đơn thuần là xây dựng một thiết chế văn hóa, mà còn là sự khẳng định trách nhiệm của chúng ta trong việc gìn giữ ký ức, bảo tồn giá trị và truyền cảm hứng cho các thế hệ tương lai. Đây sẽ là nơi lưu giữ những hiện vật, tư liệu quý giá; là không gian tái hiện sinh động lịch sử lao động, sáng tạo của cha ông; là "địa chỉ đỏ" giáo dục truyền thống; đồng thời, là cầu nối giữa quá khứ - hiện tại và tương lai.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau nhấn mạnh, Bảo tàng Lúa nước và Biểu tượng tôn vinh Lúa nước tỉnh Cà Mau mở ra hướng đi mới trong việc kết hợp hài hòa giữa bảo tồn di sản văn hóa với phát triển du lịch, kết nối chuỗi giá trị các giá trị văn hóa, giá trị di tích để hình thành "con đường di sản" mở ra tour/tuyến du lịch đặc sắc, góp phần xây dựng Cà Mau trở thành điểm đến hấp dẫn của vùng ĐBSCL.