Các-bon xanh dương: Từ trách nhiệm môi trường đến cơ hội cạnh tranh mới của doanh nghiệp Việt Nam

PV: Thưa ông, hội thảo lần này mang đến thông điệp gì đáng chú ý đối với cộng đồng doanh nghiệp?

TS. Trần Đình Lý: Theo tôi, thông điệp quan trọng nhất là chúng ta cần nhìn nhận các-bon xanh dương không chỉ là một vấn đề môi trường mà còn là một nguồn lực phát triển kinh tế mới.

Trong một thời gian dài, nhiều doanh nghiệp thường xem các yêu cầu về môi trường là áp lực chi phí hoặc nghĩa vụ tuân thủ. Tuy nhiên, thực tiễn thế giới cho thấy những doanh nghiệp đi đầu trong chuyển đổi xanh lại chính là những doanh nghiệp tạo ra giá trị gia tăng cao hơn, xây dựng được thương hiệu mạnh hơn và tiếp cận tốt hơn các nguồn vốn quốc tế.

Điều đáng chú ý từ hội thảo là cách tiếp cận mới đối với tài nguyên thiên nhiên. Những hệ sinh thái như rừng ngập mặn, vùng đất ngập nước hay các khu vực ven biển không chỉ mang ý nghĩa bảo tồn mà còn có thể trở thành tài sản sinh thái tạo ra giá trị kinh tế thông qua thị trường các-bon.

Nói cách khác, chúng ta đang chuyển từ tư duy khai thác tài nguyên sang tư duy đầu tư vào tài nguyên; từ bảo vệ thiên nhiên bằng chi phí sang bảo tồn thiên nhiên để tạo ra giá trị. Đây là một chuyển động rất quan trọng đối với doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

PV: Từ góc độ tiếp thị và phát triển thương hiệu, doanh nghiệp sẽ được hưởng lợi gì từ xu hướng này?

TS. Trần Đình Lý: Ngày nay, người tiêu dùng không chỉ mua một sản phẩm mà còn lựa chọn những giá trị gắn liền với sản phẩm đó.

Nhà đầu tư cũng không chỉ nhìn vào báo cáo tài chính mà ngày càng quan tâm đến các tiêu chí ESG, khả năng quản trị rủi ro môi trường và cam kết phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Chính vì vậy, việc tham gia vào các chương trình giảm phát thải, phục hồi hệ sinh thái hay đầu tư vào các dự án các-bon xanh dương không đơn thuần là hoạt động trách nhiệm xã hội mà đang trở thành một chiến lược thương hiệu dài hạn.

Trong tương lai rất gần, dấu chân các-bon, tín chỉ các-bon, chứng nhận xanh hay chuỗi cung ứng xanh sẽ là những "tấm hộ chiếu thị trường" giúp doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

Doanh nghiệp nào chuẩn bị sớm sẽ có lợi thế tiếp cận khách hàng, đối tác và các quỹ đầu tư quốc tế sớm hơn. Đây là lúc doanh nghiệp Việt Nam cần chuyển từ tư duy thích ứng sang tư duy dẫn dắt, từ việc đáp ứng yêu cầu thị trường sang chủ động kiến tạo giá trị mới cho thị trường.

PV: Thưa ông, hiện nay các doanh nghiệp Việt Nam đã tham gia vào câu chuyện thị trường các-bon xanh dương như thế nào?

TS. Trần Đình Lý: Điều rất đáng ghi nhận là cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang thể hiện tinh thần hưởng ứng và trách nhiệm ngày càng rõ nét đối với các mục tiêu phát triển bền vững.

Mặc dù thị trường các-bon xanh dương tại Việt Nam vẫn đang trong quá trình hoàn thiện cơ chế vận hành, nhưng nhiều doanh nghiệp đã chủ động triển khai các chương trình giảm phát thải, phát triển kinh tế tuần hoàn, bảo vệ rừng, phục hồi hệ sinh thái và thực hiện các cam kết ESG.

Nhiều tập đoàn lớn như TTC AgriS, KLC Group cùng nhiều doanh nghiệp khác đã có những bước đi tích cực theo hướng này. Điều đó cho thấy doanh nghiệp Việt Nam không chờ đến khi có đầy đủ cơ chế mới hành động mà đã bắt đầu chuẩn bị năng lực cho tương lai.

Tôi đặc biệt đánh giá cao trách nhiệm xã hội của KLC Group khi luôn đồng hành cùng các hoạt động phát triển bền vững và bảo tồn thiên nhiên. Theo kế hoạch, trong thời gian tới KLC Group sẽ phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Gaia triển khai chương trình trồng 416 cây rừng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Tà Kóu.

Có thể nhìn ở góc độ số lượng thì đó chỉ là một phần rất nhỏ của một cánh rừng, nhưng ở góc độ giá trị xã hội, đó là một hành động mang ý nghĩa lan tỏa rất lớn. Mỗi cây xanh được trồng thêm không chỉ góp phần hấp thụ các-bon mà còn thể hiện cam kết của doanh nghiệp đối với thế hệ tương lai.

Tôi cho rằng thị trường các-bon sẽ không được hình thành chỉ bằng chính sách hay cơ chế tài chính. Thị trường đó được xây dựng từ những hành động cụ thể, từ niềm tin xã hội và từ tinh thần trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp đối với môi trường và cộng đồng.

PV: Ông đánh giá như thế nào về những cam kết được đưa ra tại hội thảo?

TS. Trần Đình Lý: Tôi đặc biệt ấn tượng với hai thông điệp xuyên suốt từ hội thảo.

Thứ nhất là tầm nhìn của PGS.TS Nguyễn Tất Toàn, Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM, khi nhấn mạnh vai trò của khoa học, giáo dục và đổi mới sáng tạo trong việc kiến tạo nền tảng cho nền kinh tế xanh của Việt Nam.

Thứ hai là tinh thần trách nhiệm, quyết tâm hành động và tư duy phát triển rất rõ nét được thể hiện trong phát biểu của ông Hồ Trúc Thanh, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM.

Tôi đặc biệt tâm đắc với quan điểm chuyển từ tư duy "bảo vệ để gìn giữ" sang "bảo tồn để phát triển".

Đây không chỉ là một thông điệp môi trường mà còn là một tư duy kinh tế hiện đại. Khi giá trị của hệ sinh thái được lượng hóa thành giá trị kinh tế; khi rừng ngập mặn có thể tạo ra tín chỉ các-bon; khi bảo tồn thiên nhiên có thể mang lại nguồn thu hợp pháp, minh bạch và bền vững thì môi trường và kinh tế không còn là hai mục tiêu đối lập.

Ngược lại, chúng trở thành hai mặt của cùng một chiến lược phát triển.

Đó cũng chính là nền tảng để hình thành một nền kinh tế xanh thực chất và bền vững.

PV: Theo ông, đâu là vai trò của các trường đại học trong việc hình thành hệ sinh thái các-bon xanh dương?

TS. Trần Đình Lý: Muốn hình thành một thị trường mới thì trước hết phải có tri thức, dữ liệu, công nghệ và nguồn nhân lực.

Đại học chính là nơi tạo ra bốn yếu tố nền tảng đó.

Vai trò của các trường đại học không chỉ dừng lại ở nghiên cứu khoa học mà còn phải tham gia tư vấn chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp, chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế xanh.

Đối với Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM, chúng tôi xác định rõ trách nhiệm của mình là cầu nối giữa khoa học, doanh nghiệp, địa phương và cộng đồng.

Nghiên cứu khoa học chỉ thực sự có ý nghĩa khi tạo ra giá trị cho xã hội. Chúng tôi mong muốn những kết quả nghiên cứu về nông nghiệp xanh, kinh tế tuần hoàn, biến đổi khí hậu và thị trường các-bon sẽ góp phần giải quyết các vấn đề thực tiễn của đất nước, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp Việt Nam.

PV: Ông muốn gửi gắm điều gì tới cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam?

TS. Trần Đình Lý: Tôi cho rằng đây là thời điểm doanh nghiệp cần nhìn nhận tăng trưởng xanh như một chiến lược phát triển dài hạn chứ không phải một phong trào ngắn hạn.

Các-bon xanh dương có thể là một khái niệm còn mới, nhưng cơ hội mà nó mang lại là rất thực và rất lớn.

Ai tham gia sớm sẽ học hỏi sớm. Ai thích nghi sớm sẽ có lợi thế sớm. Và ai tiên phong hôm nay sẽ là người dẫn đầu trong tương lai.

Trong nền kinh tế mới, giá trị doanh nghiệp sẽ không chỉ được đo bằng doanh thu hay lợi nhuận mà còn được đo bằng những đóng góp đối với môi trường, xã hội và sự phát triển bền vững.

Việt Nam có tiềm năng rất lớn về tài nguyên thiên nhiên, có cộng đồng doanh nghiệp năng động, có đội ngũ khoa học ngày càng phát triển và có quyết tâm chính trị mạnh mẽ cho chuyển đổi xanh. Nếu biết kết nối những nguồn lực đó, chúng ta hoàn toàn có thể xây dựng một hệ sinh thái kinh tế xanh mang bản sắc Việt Nam, nơi bảo tồn thiên nhiên trở thành động lực phát triển và phát triển kinh tế góp phần làm giàu thêm cho thiên nhiên.

Đó không chỉ là câu chuyện của thị trường các-bon xanh dương mà còn là câu chuyện về năng lực cạnh tranh quốc gia, về đổi mới sáng tạo và về khát vọng phát triển bền vững của Việt Nam trong thế kỷ XXI.

PV: Thưa ông, hiện nay các doanh nghiệp Việt Nam đã tham gia vào câu chuyện thị trường các-bon xanh dương như thế nào?

TS. Trần Đình Lý: Điều rất đáng ghi nhận là cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam đang thể hiện tinh thần hưởng ứng và trách nhiệm ngày càng rõ nét đối với các mục tiêu phát triển bền vững.

Mặc dù thị trường các-bon xanh dương tại Việt Nam vẫn đang trong quá trình hoàn thiện cơ chế vận hành, nhưng nhiều doanh nghiệp đã chủ động triển khai các chương trình giảm phát thải, phát triển kinh tế tuần hoàn, bảo vệ rừng, phục hồi hệ sinh thái và thực hiện các cam kết ESG.

Nhiều tập đoàn lớn như TTC AgriS, KLC Group cùng nhiều doanh nghiệp khác đã có những bước đi tích cực theo hướng này. Điều đó cho thấy doanh nghiệp Việt Nam không chờ đến khi có đầy đủ cơ chế mới hành động mà đã bắt đầu chuẩn bị năng lực cho tương lai.

Tôi đặc biệt đánh giá cao trách nhiệm xã hội của KLC Group khi luôn đồng hành cùng các hoạt động phát triển bền vững và bảo tồn thiên nhiên. Theo kế hoạch, trong thời gian tới KLC Group sẽ phối hợp với Trung tâm Bảo tồn Thiên nhiên Gaia triển khai chương trình trồng 416 cây rừng tại Khu bảo tồn thiên nhiên Tà Kóu.

Có thể nhìn ở góc độ số lượng thì đó chỉ là một phần rất nhỏ của một cánh rừng, nhưng ở góc độ giá trị xã hội, đó là một hành động mang ý nghĩa lan tỏa rất lớn. Mỗi cây xanh được trồng thêm không chỉ góp phần hấp thụ các-bon mà còn thể hiện cam kết của doanh nghiệp đối với thế hệ tương lai.

Tôi cho rằng thị trường các-bon sẽ không được hình thành chỉ bằng chính sách hay cơ chế tài chính. Thị trường đó được xây dựng từ những hành động cụ thể, từ niềm tin xã hội và từ tinh thần trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp đối với môi trường và cộng đồng.

PV: Xin cám ơn ông!