Các chuỗi cầm đồ thế hệ mới dẫn đầu hệ sinh thái tài chính thay thế

Hệ sinh thái tài chính thay thế (Alternative finance) bao gồm cầm đồ hiện đại, mua trước trả sau (BNPL), cho vay ngang hàng (P2P lending) và cho vay ngắn hạn (Payday Loan).

Dữ liệu mới nhất từ FiinGroup cho thấy, quy mô dư nợ của thị trường tài chính thay thế tại Việt Nam đã đạt khoảng 283 nghìn tỷ đồng. Con số này khẳng định vai trò ngày càng lớn của thị trường tài chính thay thế như một mảnh ghép bổ sung ngày càng rõ nét, lấp đầy khoảng trống mà hệ thống ngân hàng truyền thống chưa phục vụ hết.

Theo dự báo của FiinGroup, thị trường tài chính thay thế Việt Nam vẫn còn dư địa tăng trưởng lớn trong giai đoạn 2025-2030.

Ở kịch bản tích cực nhất, khi kinh tế phục hồi mạnh, thu nhập hộ gia đình cải thiện và khung pháp lý cho fintech được hoàn thiện đồng bộ, tổng dư nợ toàn ngành có thể tăng trưởng kép 22-25% mỗi năm.

Trong kịch bản cơ sở, tốc độ tăng trưởng được dự báo ở mức 17-20%, với dòng vốn ngày càng tập trung vào những doanh nghiệp có năng lực vốn và hệ thống quản trị rủi ro vượt trội.

Nổi bật nhất trong hệ sinh thái tài chính thay thế hiện nay là sự chuyển dịch mang tính kiến tạo của phân khúc dịch vụ cầm đồ. Dữ liệu từ FiinGroup cho thấy, lĩnh vực cầm đồ chiếm tới 67,9% thị phần doanh thu toàn ngành vào năm 2025. Nhưng, điểm nhấn đáng chú ý, nếu như trước đây thị trường chủ yếu được vận hành bởi hàng chục nghìn tiệm cầm đồ truyền thống nhỏ lẻ, thì hiện nay các chuỗi cầm đồ thế hệ mới đang dần thay đổi cuộc chơi.

Nếu như năm 2020, các cơ sở cầm đồ hiện đại chỉ chiếm khoảng 1,2% tổng số điểm kinh doanh trên thị trường, thì đến năm 2025, tỷ lệ này đã tăng lên 5%. Dù vẫn là con số khiêm tốn về mặt số lượng, nhưng sự khác biệt nằm ở mô hình vận hành. Thay vì chỉ cung cấp dịch vụ cầm cố tài sản truyền thống, các chuỗi "cầm đồ thế hệ mới" đã áp dụng hệ thống chấm điểm tín dụng, quản lý dữ liệu tập trung, thẩm định tài sản bằng công nghệ và cung cấp dịch vụ trực tuyến. Điều này giúp các đơn vị mở rộng quy mô khách hàng nhanh hơn đáng kể so với các cửa hàng nhỏ lẻ.

Con số thực tế đã chứng minh: quy mô dư nợ toàn thị trường cầm đồ của các chuỗi "cầm đồ thế hệ mới" đã tăng từ khoảng 3,5 tỷ USD năm 2019 lên 10,3 tỷ USD năm 2025, tức gần gấp ba lần chỉ sau sáu năm.

Theo FiinGroup, động lực tăng trưởng lớn nhất đến từ sản phẩm cho vay bằng đăng ký xe, mô hình cho phép khách hàng vẫn tiếp tục sử dụng phương tiện trong thời gian vay vốn. Đây đang trở thành sản phẩm chủ lực của các chuỗi cầm đồ hiện đại nhờ khả năng tiếp cận lượng khách hàng rất lớn trong nền kinh tế.

Thực tế, ngành cầm đồ đang hưởng lợi từ hệ thống quy định tương đối rõ ràng. Bước ngoặt quan trọng này đến từ Nghị định 282/2025/NĐ-CP.

Theo FiinGroup, đây là văn bản có ý nghĩa đặc biệt đối với ngành cầm đồ chính quy khi lần đầu tiên giải quyết nhiều khoảng trống pháp lý tồn tại suốt nhiều năm. Theo đó, một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc thừa nhận ngoại lệ cho phép không phải lưu giữ tài sản cầm cố nếu các bên có thỏa thuận hợp pháp. Quy định này tạo cơ sở pháp lý rõ ràng cho sản phẩm cho vay bằng đăng ký xe, mảng kinh doanh cốt lõi của nhiều chuỗi cầm đồ hiện đại.

Song song đó, Nghị định 282/2025/NĐ-CP cũng tăng cường chế tài xử phạt đối với các mô hình núp bóng cầm đồ để thực hiện cho vay tín chấp hoặc cho vay qua ứng dụng mà không có tài sản bảo đảm. Điều này giúp tạo ra sự phân định rõ ràng hơn giữa hoạt động tài chính hợp pháp và tín dụng đen trá hình.