Các công ty chứng khoán đóng vai trò dẫn dắt trong làn sóng IPO thứ ba

Theo báo cáo “Market Waves - Làn sóng IPO thứ ba và lịch sử các đợt huy động vốn trên thị trường chứng khoán Việt Nam” của BSC Research, thị trường chứng khoán Việt Nam từng ghi nhận hai làn sóng IPO (chào bán chứng khoán lần đầu tiên ra công chúng) lớn trong hơn một thập kỷ qua, trước khi bước vào giai đoạn trầm lắng kéo dài và hiện nay là sự quay trở lại của làn sóng thứ ba.

BSC Research đánh giá từ năm 2025, thị trường bắt đầu ghi nhận sự gia tăng trở lại của hoạt động IPO và niêm yết, mở ra làn sóng IPO thứ ba, được kỳ vọng diễn ra trong giai đoạn 2025–2027.

Bối cảnh của làn sóng này gắn với nhiều yếu tố mới, trong đó có kỳ vọng Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp, dự kiến có hiệu lực từ năm 2026, cùng với các cải cách về hạ tầng và khung pháp lý của thị trường chứng khoán.

Điểm khác biệt đáng chú ý của làn sóng IPO thứ ba nằm ở cơ cấu ngành dẫn dắt. Thay vì ngân hàng hay bất động sản như giai đoạn 2016–2018, các công ty chứng khoán lại nổi lên là nhóm đi đầu trong các thương vụ IPO và tăng vốn.

Theo thống kê, riêng năm 2025, thị trường ghi nhận ba công ty chứng khoán thực hiện IPO, với tổng giá trị huy động vượt 35.000 tỷ đồng. Tính chung cả năm, tổng giá trị tăng vốn toàn thị trường vượt 106.000 tỷ đồng, trong đó nhóm dịch vụ tài chính chiếm tỷ trọng đáng kể.

Báo cáo của BSC Research cho thấy, sự nổi lên của các công ty chứng khoán trong làn sóng IPO thứ ba gắn với đặc thù hoạt động của nhóm trung gian tài chính. Khi thanh khoản thị trường cải thiện, nhu cầu vốn cho hoạt động cho vay ký quỹ, đầu tư tự doanh và phát triển sản phẩm tăng lên, kéo theo yêu cầu mở rộng quy mô vốn.

Trong bối cảnh đó, IPO và tăng vốn trở thành một trong những kênh huy động quan trọng của các công ty chứng khoán.

Bên cạnh yếu tố hoạt động, kỳ vọng nâng hạng thị trường cũng được xem là động lực thúc đẩy các công ty chứng khoán chuẩn bị sớm về quy mô và chuẩn mực. Việc nâng hạng không chỉ liên quan đến dòng vốn đầu tư, mà còn đặt ra yêu cầu cao hơn đối với năng lực của các định chế trung gian, từ vốn điều lệ, quản trị doanh nghiệp đến mức độ minh bạch thông tin. Trong bối cảnh này, IPO và niêm yết được coi là bước đi phù hợp để các công ty chứng khoán củng cố nền tảng và đáp ứng các yêu cầu mới của thị trường.

Ngoài ra, báo cáo cũng ghi nhận áp lực cạnh tranh nội ngành ngày càng gia tăng. Số lượng công ty chứng khoán trên thị trường ở mức cao, trong khi cuộc đua giành thị phần môi giới, cho vay và khách hàng tổ chức diễn ra ngày càng gay gắt. Điều này khiến nhu cầu tăng vốn và nâng cao năng lực tài chính trở nên rõ rệt hơn trong giai đoạn hiện nay.