Cao tốc Hà Nội - Hải Phòng ghi dấu ấn tại giải thưởng quốc tế về tài chính bền vững

Theo Tổng công ty Phát triển hạ tầng và Đầu tư tài chính Việt Nam (VIDIFI), dự án được Ngân hàng Phát triển Việt Nam (VDB) gửi hồ sơ ứng cử hạng mục Tài chính bền vững Karlsruhe. Sau quá trình đánh giá, Tổ chức Phát triển Bền vững châu Âu (EOSD) đã lựa chọn dự án vào vòng cuối.

Tại lễ trao giải, đại diện thành phố Karlsruhe và EOSD trao kỷ niệm chương, chứng nhận Giải thưởng Đổi mới sáng tạo xuất sắc trong Sản phẩm và Dịch vụ Tài chính Bền vững cho VDB đối với dự án cao tốc Hà Nội - Hải Phòng.

Việc một dự án hạ tầng giao thông của Việt Nam được vinh danh tại một diễn đàn quốc tế về tài chính bền vững không chỉ ghi nhận giá trị của công trình sau hơn một thập niên đưa vào khai thác, mà còn cho thấy hiệu quả của cách thức huy động và kết hợp các nguồn lực tài chính cho đầu tư hạ tầng dài hạn.

Dự án đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng do VIDIFI làm chủ đầu tư theo hình thức Xây dựng - Kinh doanh - Chuyển giao (BOT), được xây dựng từ năm 2008 và hoàn thành vào tháng 12/2015, với tổng vốn đầu tư khoảng 45.000 tỷ đồng (tương đương 1,8 tỷ USD). Tuyến cao tốc dài 105,5 km, điểm đầu tại đường Vành đai III (huyện Gia Lâm, Hà Nội), đi qua tỉnh Hưng Yên và kết thúc tại cảng Đình Vũ, Hải Phòng; được thiết kế theo tiêu chuẩn quốc tế loại A với 6 làn xe, 2 làn dừng khẩn cấp và tốc độ thiết kế 120 km/h.

Đây là dự án hạ tầng chiến lược, thay thế cho Quốc lộ 5 vốn đã xuống cấp và thường xuyên ùn tắc, đồng thời là hành lang giao thông huyết mạch kết nối Hà Nội, Hải Phòng, Hạ Long và Khu kinh tế Vân Đồn, tạo động lực phát triển cho Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ và Đồng bằng sông Hồng.

Đáng chú ý, bài toán vốn của dự án được giải quyết thông qua cơ cấu kết hợp giữa vốn góp của VIDIFI, nguồn hỗ trợ từ ngân sách nhà nước và nguồn tài trợ dài hạn của VDB. Theo thông tin từ VIDIFI, VDB cam kết tổng mức tài trợ 37.960 tỷ đồng, tương đương khoảng 1,52 tỷ USD.

Trong đó, nguồn vốn quốc tế được huy động từ nhiều định chế tài chính, gồm khoản vay 270 triệu USD từ Citi-SMBC, 100 triệu USD từ Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW) và 200 triệu USD từ KEXIM.

Sau hơn 10 năm vận hành, dự án duy trì doanh thu khoảng 4.000 tỷ đồng mỗi năm và thực hiện đầy đủ, đúng hạn nghĩa vụ trả nợ. Hiệu quả khai thác cũng thể hiện qua mức tăng trưởng lưu lượng phương tiện trên tuyến.

Nếu năm 2016, cao tốc phục vụ khoảng 6,6 triệu lượt xe, tương đương 18.000 xe/ngày, thì trong 9 tháng năm 2025, lưu lượng đã đạt gần 17 triệu lượt xe, tương đương khoảng 63.000 xe/ngày. Thời gian di chuyển giữa Hà Nội và Hải Phòng cũng được rút ngắn từ khoảng 2,5 giờ xuống còn 1,5 giờ.

Cùng với hiệu quả khai thác, dự án từng bước áp dụng các giải pháp quản lý giao thông hiện đại. Đây là tuyến cao tốc đầu tiên tại Việt Nam triển khai đầy đủ hệ thống thu phí điện tử không dừng từ ngày 1/6/2022, kết hợp hệ thống quản lý giao thông thông minh và trung tâm giám sát hoạt động 24/7.

Từ tháng 8/2025, tuyến đường thí điểm và sau đó chính thức áp dụng quy định cấm xe tải và xe khách trên 29 chỗ lưu thông ở Làn 1. Giải pháp này nhằm tăng cường an toàn giao thông, đồng thời tạo thêm kinh nghiệm để tham khảo trong tổ chức giao thông trên các tuyến cao tốc khác.

Yếu tố môi trường cũng được tính đến trong quá trình triển khai dự án. Hành lang tuyến được giải phóng với chiều rộng 100 m, trong đó dành khoảng 15-20 m mỗi bên cho cây xanh và dự trữ quỹ đất phục vụ mở rộng tuyến trong tương lai. Dự án đồng thời thực hiện giám sát định kỳ chất lượng không khí, tiếng ồn và nước mặt theo yêu cầu của các bên cho vay quốc tế.

Dự án đường ô tô cao tốc Hà Nội - Hải Phòng được trao giải thưởng sáng kiến tài chính bền vững tại một diễn đàn quốc tế cho thấy đầu tư đường cao tốc không đơn thuần là câu chuyện xây dựng một tuyến đường mới. Đằng sau mỗi dự án giao thông chiến lược là bài toán huy động nguồn vốn, tổ chức tài chính, quản trị nguồn lực và bảo đảm hiệu quả đầu tư trong dài hạn.