Chàng trai dân tộc Thái làm giàu từ đàn vịt cổ bơi suối và giấc mơ no ấm

Thoát nghèo với giống vịt Cổ Lũng

Anh Lục Văn Nam (40 tuổi) là người dân tộc Thái. Với anh, đàn vịt không chỉ là sinh kế mà còn là thành quả của hơn 10 năm gắn bó. Mỗi ngày, anh đều lội suối kiểm tra đàn vịt, theo dõi từng thay đổi nhỏ để kịp thời điều chỉnh cách chăm sóc.

Sinh ra trong một gia đình khó khăn ở bản khuyn, Nam từng loay hoay tìm hướng đi sau khi tốt nghiệp trung cấp nông lâm. Anh thử nuôi nhiều loại vật nuôi, nhưng không mang lại hiệu quả "mình cứ đi theo cái người ta làm sẵn nên dễ thất bại".

Nhưng rồi, bước ngoặt đến khi anh nhìn lại chính thứ quen thuộc nhất của bản làng: giống vịt cổ của người Thái. Khi đó, mỗi nhà chỉ nuôi vài chục con, thả suối để cải thiện bữa ăn. Không ai nghĩ có thể phát triển thành hàng hóa.

Tuy nhiên, Nam lại nghĩ khác. Anh nhận ra giống vịt này có thân hình đặc trưng: cổ rụt, thân bầu, chân ngắn, lông màu xám như chim sẻ và một khoang trắng quanh cổ. Đặc biệt hơn, thịt thơm, săn chắc, nhờ được nuôi hoàn toàn trong môi trường tự nhiên.

"Nếu mình không làm, có khi vài năm nữa giống vịt này sẽ mai một", anh nói. Năm 2024, Nam bắt đầu đi khắp các bản làng trong vùng để tìm lại giống thuần. Anh chọn từng con khỏe mạnh, nuôi thử, rồi tiếp tục chọn lọc qua nhiều lứa vịt.

Mặc dù không có giáo trình cụ thể, kỹ thuật chăn nuôi chủ yếu được đúc kết từ thực tế. Những kiến thức học được ở trường chỉ là nền tảng nhưng "thất bại là mẹ của thành công". Phần lớn kinh nghiệm mà Nam có được lại đến từ những lần thất bại: vịt mắc bệnh, hoặc chậm lớn...

"Nuôi ít thì dễ, nuôi hàng nghìn con là một thử thách không nhỏ", anh nói. Những bệnh như tụ huyết trùng, rụt mỏ, liệt chân... hiện nay cũng có khi xuất hiện, nhưng anh tìm cách khắc phục bằng việc tiêm phòng cho đàn vịt ngay từ khi còn nhỏ.

Đổi lại, dòng suối Khuyn lại là "lợi thế tự nhiên" hiếm có. Nước chảy quanh năm giúp đàn vịt vận động, ít bệnh, thịt săn chắc hơn so với nuôi nhốt.

Từ đam mê đến tạo thu nhập

Theo anh Nam, yếu tố quan trọng nhất giúp mô hình phát triển bền vững chính là môi trường chăn nuôi. Đàn vịt được thả tự nhiên trên suối nên vận động nhiều, ít dịch bệnh, chất lượng thịt vì thế cũng vượt trội so với nuôi nhốt. Đây chính là lí do vịt Cổ Lũng dần trở thành thương hiệu - đặc sản được thị trường ưa chuộng.

Hiện anh duy trì đàn khoảng 1.000 con, gồm 200 con bố mẹ, 300 con vịt thịt và khoảng 600 con vịt giống. Mỗi ngày, từ 20-30 con vịt thương phẩm được xuất bán cho các nhà hàng, khu du lịch trong vùng, đặc biệt là khu du lịch Pù Luông.

Đến năm 2018, khi du lịch Thác Hưu và Khu du lịch sinh thái cộng đồng Pù Luông phát triển, nhiều du khách ghé thăm, nhiều nhà hàng bắt đầu mọc lên, anh Nam tận dụng thời cơ "tiếp thị" sản phẩm vịt Cổ Lũng và đạt được thành công ngoài kỳ vọng.

Anh cho rằng: "Đó là một bước đột phá đối với tôi, nhờ liên kết cung cấp vịt thương phẩm với các Resort nhà hàng mà tôi đã thoát ra được khó khăn" .

Để mở rộng quy mô, anh Nam tiếp tục liên kết nuôi vịt với 18 hộ dân trên địa bàn xã. Phương thức liên kết chủ yếu của anh Nam là cung cấp con giống cho bà con, sau 3 tháng sẽ nhận thu mua toàn bộ số vịt của bà con để bán ra thị trường.

Mỗi tháng, anh tiêu thụ khoảng 1.500 con vịt thương phẩm cho bà con dân bản, giúp địa phương phát triển kinh tế. "Việc liên kết này phần nào giúp bà con trên địa bàn có công ăn việc làm, có nguồn thu rõ rệt", anh Nam cho hay.

Mặt khác, nhằm bảo tồn giống vịt Cổ Lũng và phát triển kinh tế cho nhân dân, từ năm 2016, UBND Huyện Bá Thước (cũ) đã thực hiện Dự án "ứng dụng tiến bộ khoa học công nghệ phục hồi và phát triển giống vịt bản địa Cổ Lũng chất lượng cao". Dự án đã thực hiện thành công mô hình chăn nuôi vịt sinh sản, vịt thương phẩm và ấp nở trứng theo hướng an toàn sinh học.

Điển hình là các mô hinh nuôi vịt sinh sản với 1.800 con; vịt thương phẩm gồm 3.000 con với trọng lượng 1,8-2 kg/con ấp nở trứng vịt với 2 tổ có máy ấp tại 2 xã vùng dự án (Cổ Lũng, Lũng Niêm) để cung cấp đủ giống vịt cho địa bàn vùng dự án.

Hiện, các mô hình này đã được nhân rộng ra nhiều xã trong khu vực, giúp nhân dân mở ra hướng đi mới trong phát triển kinh tế, xóa đói, giảm nghèo. Giờ đây, vịt Cổ Lũng không chỉ được nuôi ở Bá Thước mà còn lan ra các huyện khác như Quan Sơn, Vĩnh Lộc Thạch Thành....

Câu chuyện của Lục Văn Nam không chỉ là hành trình làm giàu của một cá nhân, mà còn là minh chứng cho ý chí vượt khó và sự sáng tạo của người trẻ vùng cao. Từ việc tận dụng lợi thế tự nhiên và bảo tồn giống vịt bản địa quý, mô hình chăn nuôi vịt cổ bơi suối đã mở ra hướng phát triển kinh tế bền vững cho địa phương. Thành công ấy không chỉ mang lại thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi năm, mà còn góp phần gìn giữ nguồn gen quý, lan tỏa niềm tin rằng, nếu biết khai thác đúng tiềm năng, ngay trên mãnh đất khó khăn vẫn có thể nảy mầm những giấc mơ no ấm.