Chính phủ đề xuất tăng hơn 86.000 tỷ đồng vốn đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Sáng 6/8, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội đã nghe Tờ trình của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra về việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc điều chỉnh dự án được thực hiện trên cơ sở cập nhật quy hoạch, nhu cầu vận tải, điều kiện địa hình, địa chất và phương án kết nối hạ tầng, bảo đảm phù hợp với chiến lược phát triển kinh tế - xã hội và quy hoạch hệ thống đường sắt quốc gia.

Theo Tờ trình, tổng mức đầu tư sơ bộ của dự án được đề xuất điều chỉnh lên 289.339 tỷ đồng, tăng 86.108 tỷ đồng (tương đương khoảng 42,4%) so với mức đã được Quốc hội thông qua trước đó.

Trong số vốn tăng thêm, chi phí xây lắp và thiết bị tăng khoảng 51.210 tỷ đồng, chi phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tăng gần 34.849 tỷ đồng, trong khi chi phí quản lý dự án, tư vấn và các khoản khác tăng khoảng 163 tỷ đồng; riêng chi phí dự phòng giảm khoảng 114 tỷ đồng.

Nội dung Tờ trình nêu rõ, phạm vi đầu tư được điều chỉnh theo hướng bổ sung 8,4km đoạn tuyến Yên Viên - Gia Lâm, đồng thời chuyển vị trí ga đầu mối hành khách phía Bắc từ Yên Viên về Gia Lâm. Việc điều chỉnh nhằm bảo đảm phù hợp với Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và Quy hoạch mạng lưới đường sắt mới được điều chỉnh.

Cùng với đó, dự án điều chỉnh tên gọi đoạn tuyến Nam Hải Phòng - Lạch Huyện từ tuyến chính thành tuyến nhánh để phù hợp với Quy hoạch mạng lưới đường sắt mới được điều chỉnh và phương án tổ chức khai thác vận tải; đồng thời bổ sung 2 nhánh kết nối hệ thống đường sắt hiện hữu vào các ga của tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng.

Dự án đề xuất điều chỉnh quy mô đoạn từ ga Bắc Hồng đến ga Nam Hải Phòng từ phương án phân kỳ đầu tư đường đơn sang đầu tư hoàn thiện đường đôi.

Theo Bộ Xây dựng, nếu tiếp tục đầu tư theo phương án phân kỳ, đến năm 2038 sẽ phải thực hiện lại thủ tục chuẩn bị đầu tư, năm 2041 triển khai nâng cấp và đến năm 2045 mới hoàn thành đường đôi. Trong khi đó, việc mở rộng sau này sẽ gặp nhiều khó khăn do tuyến đi cùng hành lang với cao tốc đến sân bay Gia Bình và tuyến đường sắt tốc độ cao Hà Nội - Quảng Ninh, đồng thời đoạn qua khu vực đất yếu có nguy cơ ảnh hưởng đến an toàn khai thác khi thi công bổ sung.

Cơ quan soạn thảo tính toán, đầu tư hoàn chỉnh đường đôi ngay từ đầu sẽ giúp giảm khoảng 115 ha diện tích đất sử dụng, tiết kiệm khoảng 12.587 tỷ đồng so với phương án phân kỳ, rút ngắn thời gian chạy tàu khoảng 14 phút và mang lại lợi ích kinh tế khoảng 50 tỷ đồng mỗi năm.

Theo phương án điều chỉnh, tuyến đường sắt có điểm đầu tại vị trí nối ray qua biên giới thuộc tỉnh Lào Cai, điểm cuối tại ga Nam Hải Phòng. Tuyến chính dài khoảng 362,9 km, các tuyến nhánh dài khoảng 62,9 km, đi qua 6 địa phương gồm Lào Cai, Phú Thọ, Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Phòng.

Tuyến sử dụng khổ đường tiêu chuẩn 1.435 mm, khai thác cả vận tải hành khách và hàng hóa. Đoạn từ Lào Cai đến Bắc Hồng đầu tư đường đơn; đoạn từ Bắc Hồng đến Nam Hải Phòng và Yên Viên - Gia Lâm đầu tư đường đôi. Tuyến chính được điện khí hóa, trong khi các nhánh kết nối cảng biển trước mắt sử dụng đầu máy diesel và dự kiến chuyển sang đầu máy sử dụng năng lượng sạch sau năm 2045.

Chính phủ cũng đề xuất điều chỉnh tiến độ, phấn đấu hoàn thành toàn bộ dự án vào năm 2030.

Thẩm tra việc điều chỉnh chủ trương đầu tư Dự án, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng việc đầu tư hoàn thiện đường đôi ngay trong giai đoạn 2026 - 2030 sẽ làm tăng đáng kể nhu cầu vốn đầu tư công.

Đồng thời, cơ quan thẩm tra lưu ý sơ bộ tổng mức đầu tư điều chỉnh tăng rất lớn so với chủ trương đã được Quốc hội quyết định.

Vì vậy, Ủy ban đề nghị tiếp tục rà soát cơ sở xác định tổng mức đầu tư; hoàn thiện dự báo nhu cầu vận tải, cập nhật các chỉ tiêu hiệu quả sau điều chỉnh và đánh giá khả năng thu hồi vốn, hiệu quả khai thác để bảo đảm hiệu quả đầu tư lâu dài của dự án.