Chữ ký số cần chuyển từ “cấp được” sang “dùng được”

Thời gian qua, việc phát triển và ứng dụng chữ ký số (CKS) tại Việt Nam đạt nhiều kết quả tích cực. Hạ tầng kỹ thuật, hành lang pháp lý từng bước được hoàn thiện, phạm vi ứng dụng ngày càng mở rộng trong hoạt động của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Theo báo cáo của Trung tâm Chứng thực điện tử quốc gia (NEAC), đến cuối tháng 8/2026, cả nước có hơn 33,6 triệu chứng thư chữ ký số, tương đương 48,65% dân số trưởng thành, tăng so với mức 38,2% cuối năm 2025.

Những kết quả này góp phần hình thành hạ tầng niềm tin số, tạo nền tảng cho các giao dịch điện tử an toàn, minh bạch, có giá trị pháp lý, qua đó thúc đẩy phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số.

Tuy nhiên, bên cạnh tốc độ tăng trưởng nhanh về số lượng chứng thư số, quá trình phổ cập vẫn đặt ra những bài toán về niềm tin của người sử dụng, chi phí, phạm vi ứng dụng và việc hướng dẫn người dân sử dụng CKS trong những giao dịch cụ thể của đời sống hằng ngày.

Do đó, yêu cầu đặt ra hiện nay không chỉ là tăng số lượng chữ ký số được cấp mà quan trọng hơn là đưa công cụ này vào những giao dịch cụ thể, thiết yếu của người dân và doanh nghiệp; từng bước chuyển từ tuyên truyền sang triển khai, từ thí điểm sang phổ cập, từ khái niệm sang ứng dụng thực tế.

Tại Hội nghị “Kết nối, thúc đẩy phát triển chữ ký số và dịch vụ tin cậy khu vực miền Bắc năm 2026”, ông Nguyễn Khơ Din, đại diện Cộng đồng CA công cộng (Cộng đồng chữ ký số công cộng), nhấn mạnh yêu cầu chuyển từ “cấp được” sang “dùng được” chữ ký số. Hiệu quả phổ cập được thể hiện qua mức độ sử dụng thực tế, số giao dịch ký số thành công và khả năng duy trì sử dụng thường xuyên.

Để chữ ký số đi vào đời sống, cần sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, địa phương, Tổ Công nghệ số cộng đồng và doanh nghiệp cung cấp dịch vụ. Trong đó, Tổ Công nghệ số cộng đồng có thể trực tiếp hướng dẫn người dân đăng ký, sử dụng chữ ký số; các tổ chức cung cấp dịch vụ tiếp tục đơn giản hóa quy trình, đa dạng hóa sản phẩm và tăng cường hỗ trợ người dùng.

Từ thực tiễn địa phương, TS. Nguyễn Minh Tường, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Phú Thọ cho biết tỉnh đang đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu, hạ tầng và nền tảng số, từng bước chuyển sang quản trị dựa trên dữ liệu. Trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chữ ký số và dịch vụ tin cậy ngày càng giữ vai trò thiết yếu, góp phần bảo đảm hoạt động thông suốt, hiệu quả.

Từ góc độ ứng dụng, đại diện IntrustCA, VNPT-CA và Viettel-CA đã giới thiệu các giải pháp ký số từ xa trong văn phòng số; tích hợp CKS vào quy trình xử lý, phê duyệt văn bản; ứng dụng CKS và dịch vụ tin cậy trong giao kết, quản lý hợp đồng điện tử. Các giải pháp cho thấy, CKS được tích hợp trực tiếp vào các quy trình nghiệp vụ, giúp việc ký kết và xử lý công việc trên môi trường số thuận tiện, liền mạch hơn.