Chùa Đìa Muồng mùa Lễ hội Chôl Chnăm Thmây: Nơi bản sắc Khmer được đánh thức và lan tỏa

Chùa Đìa Muồng - nơi lưu giữ và thắp sáng văn hóa Khmer

Chùa Đìa Muồng (Sê-rây Vong-sa Chey-ya-ram) hiện diện như một phần máu thịt của đời sống người Khmer ở miền Tây Nam Bộ. Ngôi chùa mang đậm dấu ấn kiến trúc Phật giáo Nam tông Khmer, với những đường nét trang trí đặc trưng như hình tượng rắn Naga, chim thần Krud cùng gam màu rực rỡ, tạo nên một không gian vừa linh thiêng vừa gần gũi.

Không chỉ là nơi hành lễ, chùa còn là trung tâm sinh hoạt văn hóa - giáo dục của cộng đồng. Tại đây, các vị sư vừa hướng dẫn Phật pháp, vừa tham gia dạy chữ Khmer, góp phần gìn giữ ngôn ngữ, phong tục và những giá trị truyền thống của dân tộc. Gắn bó với chùa nhiều năm, Hòa thượng Lý Sa Mouth đã cùng nhà chùa duy trì nếp sinh hoạt ấy, đồng thời vun đắp sự gắn kết trong cộng đồng phum, sóc.

Ở đây, tiếng kinh kệ không chỉ là âm thanh của tôn giáo, mà còn là nhịp điệu của văn hóa; những lớp học chữ Khmer không chỉ truyền dạy ngôn ngữ, mà còn giữ gìn căn cốt của một dân tộc. Ngôi chùa vì thế không chỉ tồn tại, mà thực sự sống trong đời sống của người dân.

Mùa Chôl Chnăm Thmây - khi cả không gian chùa hóa thành lễ hội của niềm tin và bản sắc

Những ngày đầu năm mới, chùa Đìa Muồng như khoác lên mình một diện mạo hoàn toàn khác. Từ sáng sớm, ánh nắng đã phản chiếu trên những mái chùa cong vút, nơi cờ phướn rực rỡ tung bay trong gió. Hương trầm lan tỏa, quyện cùng âm thanh nhạc ngũ âm vang lên từng hồi, tạo nên một không gian vừa linh thiêng, vừa rộn ràng khó tả.

Dòng người từ các phum, sóc đổ về ngày một đông. Mỗi người tới với nơi đây có lẽ không chỉ đơn thuần là đi hội, mà là trở về với cội nguồn, với niềm tin, với những giá trị đã nuôi dưỡng tâm hồn mình qua bao thế hệ.

Trong chánh điện, những nghi lễ như tắm Phật, cầu an, đắp núi cát… diễn ra trang nghiêm. Mỗi động tác, mỗi lời khấn đều chứa đựng một triết lý sống giản dị mà sâu sắc: hướng thiện, tích đức, buông bỏ điều cũ để đón điều lành.

Nhưng nếu phần lễ mang vẻ trầm lắng, trang nghiêm, long trọng thì phần hội lại là không khí rộn ràng với nhiều hoạt động đặc sắc. Tiếng trống, tiếng chiêng dồn dập. Những vòng Rom vông nối dài trong tiếng cười. Thanh niên, người già, trẻ nhỏ cùng nắm tay nhau, xoay tròn trong nhịp điệu truyền thống.

Các hoạt động như thi đấu thể thao, trò chơi dân gian, đặc biệt là đua vỏ lãi trên sông… khiến không khí lễ hội lan tỏa ra cả không gian làng quê. Chùa không còn là một điểm đến - mà trở thành trung tâm của một đời sống văn hóa đang vận động, đang thở, đang lan tỏa.

Hòa thượng Lý Sa Mouth, người lặng lẽ giữ gìn văn hóa tại ngôi chùa Đìa Muồng

Đằng sau sự rộn ràng và nền nếp ấy là hình bóng của Hòa thượng Lý Sa Mouth - vị trụ trì đã gắn bó với chùa suốt nhiều thập kỷ.

Ông không xuất hiện như một người đứng ngoài lễ hội, mà hiện diện như một trục tâm giữ cho mọi hoạt động diễn ra hài hòa. Từ việc tổ chức nghi lễ đúng truyền thống, đến việc tạo điều kiện để bà con tham gia phần hội một cách văn minh, đoàn kết - tất cả đều mang dấu ấn của sự tận tâm và thấu hiểu cộng đồng.

Ở ông, người ta thấy rõ hình ảnh của một vị sư không chỉ giữ đạo mà còn giữ đời - giữ cho văn hóa không mai một, giữ cho cộng đồng không rời rạc.

Từ lễ hội đến nghĩa tình - khi tinh thần từ bi trở thành hành động

Điều làm nên chiều sâu của chùa Đìa Muồng không chỉ nằm ở những ngày hội rực rỡ, mà còn ở những việc làm âm thầm sau đó.

Mỗi dịp lễ, nhà chùa đều tổ chức các hoạt động thiện nguyện: trao quà cho hộ nghèo, hỗ trợ học sinh khó khăn, vận động xây dựng nhà tình thương, giúp đỡ những hoàn cảnh kém may mắn trong phum, sóc.

Không ồn ào, không phô trương, nhưng chính những hành động ấy đã khiến ngôi chùa trở thành một điểm tựa thật sự. Ở đó, đạo không tách rời đời và lòng từ bi không dừng lại ở lời dạy, mà trở thành những việc làm cụ thể, chạm đến từng số phận.

Âm vang từ mùa hội và sự quan tâm của Đảng, Nhà nước hòa vào nhịp sống cộng đồng

Trong không khí thiêng liêng của Tết Chôl Chnăm Thmây, niềm vui tại chùa Đìa Muồng cũng hòa chung với niềm vui của đồng bào Khmer cả nước. Nhân dịp này, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã gửi thư chúc mừng, khẳng định sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với đời sống vật chất, tinh thần của đồng bào Khmer.

Thông điệp ấy không chỉ mang tính chính trị mà còn là sự ghi nhận sâu sắc đối với một nền văn hóa đang được gìn giữ bằng chính đời sống hàng ngày của người dân, mà chùa Đìa Muồng là một minh chứng sinh động.

Viết tiếp nền văn hóa Khmer

Có thể nói, văn hóa Khmer được chùa Đìa Muồng gìn giữ không nằm yên trong quá khứ, mà hiện diện trong từng nhịp trống, từng vòng múa, từng nụ cười ngày hội. Ở đó, niềm tin không phải là điều trừu tượng, mà là sự gắn bó, là tình làng nghĩa xóm, là những bàn tay nắm lấy nhau trong vòng Rom vông bất tận.

Và có lẽ, điều đọng lại sâu nhất sau mỗi mùa Chôl Chnăm Thmây tại chùa Đìa Muồng nói riêng và của vùng đất này nói chung không phải là âm thanh hay sắc màu, mà là cảm giác ấm áp của một cộng đồng vẫn đang cùng nhau giữ gìn bản sắc, nâng đỡ nhau trong cuộc sống và lặng lẽ viết tiếp câu chuyện văn hóa của mình theo cách rất riêng, rất đẹp.