Chứng khoán Việt Nam chưa vào danh sách theo dõi nâng hạng của MSCI

Sáng 24/6, tổ chức xếp hạng thị trường toàn cầu MSCI (Morgan Stanley Capital International) đã công bố Báo cáo Rà soát Phân loại Thị trường Thường niên 2026.

Trong báo cáo dài 6 trang, Việt Nam không được nhắc đến trong bất kỳ nội dung trọng tâm nào. Điều này đồng nghĩa thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chưa được đưa vào danh sách theo dõi nâng hạng của MSCI, qua đó thêm một lần lỡ hẹn với cơ hội tiến gần hơn tới nhóm thị trường mới nổi.

Như vậy, chứng khoán Việt Nam không nằm trong watch list (danh sách theo dõi) của MSCI trong kỳ đánh giá năm nay. Việc tiếp tục vắng mặt trong danh sách theo dõi cho thấy MSCI chưa đánh giá Việt Nam đã đáp ứng đầy đủ các điều kiện cần thiết để được xem xét nâng hạng trong giai đoạn hiện nay.

MSCI là tổ chức cung cấp chỉ số chứng khoán và xếp hạng thị trường có ảnh hưởng lớn nhất thế giới. Hằng năm, họ phân loại các thị trường chứng khoán thành ba nhóm chính gồm thị trường phát triển (Developed Markets), thị trường mới nổi (Emerging Markets) và thị trường cận biên (Frontier Markets), dựa trên các tiêu chí về quy mô, thanh khoản và mức độ tiếp cận của nhà đầu tư quốc tế.

Kết quả xếp hạng của MSCI được nhiều quỹ đầu tư toàn cầu sử dụng làm cơ sở xây dựng danh mục và phân bổ vốn, nên việc một quốc gia được nâng hạng thường có thể thu hút thêm dòng vốn ngoại thụ động lẫn chủ động.

Bên cạnh việc phân loại thị trường, tổ chức này còn công bố watch list dành cho các quốc gia có khả năng được xem xét nâng hạng hoặc hạ hạng. Việc được đưa vào danh sách theo dõi không đồng nghĩa với việc chắc chắn sẽ được nâng hạng, nhưng cho thấy MSCI đánh giá thị trường đã có những cải thiện đáng kể và cần thêm thời gian theo dõi trước khi đưa ra quyết định.

Thông thường, một thị trường phải nằm trong watch list ít nhất một kỳ đánh giá thường niên trước khi được nâng hạng. Đây được xem là bước đệm quan trọng, bởi nhiều quỹ đầu tư quốc tế sẽ theo dõi sát tiến trình cải cách của các thị trường nằm trong danh sách này để chuẩn bị kế hoạch phân bổ vốn.

Trước đó, trong Báo cáo Đánh giá Khả năng Tiếp cận Thị trường Toàn cầu công bố tuần trước, MSCI giữ nguyên đánh giá đối với toàn bộ 18 tiêu chí tiếp cận thị trường. Tổ chức này ghi nhận một số tiến triển của Việt Nam như triển khai mô hình giao dịch thông qua nhà môi giới toàn cầu (global broker), thúc đẩy lộ trình vận hành cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và tăng cường công bố thông tin bằng tiếng Anh.

Dù vậy, vẫn còn 8 tiêu chí được MSCI xếp vào nhóm cần tiếp tục cải thiện.

Trong số đó, giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL) vẫn được xem là rào cản lớn nhất đối với tiến trình nâng hạng. Theo MSCI, yếu tố này hiện ảnh hưởng đến hơn 10% vốn hóa của thị trường cổ phiếu Việt Nam, khiến tiêu chí FOL tiếp tục bị đánh giá ở mức tiêu cực.

Bên cạnh đó, tình trạng "kín room" ngoại tại nhiều doanh nghiệp niêm yết vẫn chưa có chuyển biến đáng kể. Hiện hơn 1% tỷ trọng trong bộ chỉ số MSCI Vietnam IMI vẫn chịu tác động từ các hạn chế tiếp cận đối với nhà đầu tư nước ngoài.

Ở lĩnh vực thanh toán bù trừ, dù cơ chế non-prefunding đã được đưa vào vận hành từ cuối năm 2024, MSCI cho rằng đây mới chỉ là giải pháp mang tính chuyển tiếp. Tổ chức này tiếp tục chờ đợi hệ thống CCP được triển khai đầy đủ, vận hành ổn định và chứng minh hiệu quả thực tế trước khi xem xét điều chỉnh đánh giá đối với tiêu chí Clearing & Settlement.

Chia sẻ về lộ trình nâng hạng thị trường, ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho biết, Việt Nam đã đáp ứng các tiêu chí mà FTSE Russell đặt ra để được xem xét nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp. Không chỉ vậy, nhiều yêu cầu của các quỹ đầu tư và tổ chức đầu tư quốc tế lớn cũng đã được đáp ứng hoặc vượt yêu cầu.

Bên cạnh mục tiêu nâng hạng theo FTSE Russell, Việt Nam cũng đang hướng tới việc được MSCI công nhận là thị trường mới nổi. Theo ông Nguyễn Sơn, thay vì mốc năm 2030 như mục tiêu trước đây, quá trình này có thể được đẩy nhanh hơn, vào khoảng năm 2028 hoặc 2029 nếu các điều kiện cần thiết được hoàn thiện đúng tiến độ.