Chuyển đổi số tại TP.HCM: Từ mục tiêu 30% GRDP đến thay đổi trong từng nhịp sống

Khi công nghệ chạm đến từng ngóc ngách đời sống

Buổi sáng tại một khu chợ truyền thống ở phường Linh Xuân, TP.HCM, chị Bảo Trâm đi chợ và không cầm theo tiền mặt, tất cả những món đồ chị mua đều được chuyển khoản qua ngân hàng. Chị nói: "Chị đi chợ hay đến cửa hàng mua sữa bỉm cho con đều thanh toán không tiền mặt từ lâu rồi". 

Còn tại cửa hàng chuyên bán sữa, bỉm, chị Kỷ thao tác kiểm tra hàng còn hay hết, bán hàng, xuất hóa đơn đều trên máy tính. Loa bluetooth thông báo đã nhận được tiền khách chuyển khoản liên tục, rất thuận tiện cho việc mua bán. "Lúc đầu tôi cũng ngại dùng, nhưng giờ quen rồi. Mỗi ngày bán bao nhiêu đơn hàng, không cần đếm tiền, cuối ngày mở máy là biết hết", chị Kỷ nói.

Ở một không gian khác, tại bộ phận tiếp nhận hồ sơ đăng ký đất đai khu vực chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai số 12 - TP. HCM, chị Ngọc Duyên lại tiến hành việc lấy số thứ tự và thực hiện thủ tục đăng bộ đất đai rất nhanh chóng khi cán bộ đều thực hiện trên hệ thống điện tử, việc nhận thông báo quá trình xử lý hồ sơ qua tin nhắn SMS giúp chị chủ động hơn trong việc đi lại đóng thuế, nhận kết quả...

Chị Hoàng Kim Vân cho biết, chị đến hạn phải đăng ký cấp lại CCCD, thông qua ứng dụng VNeID của mình, chị có thể vào ứng dụng và đăng ký lịch hẹn đến trụ sở công an phường nơi mình đang tạm trú để đến thực hiện các thủ tục cấp lại CCCD. Việc đăng ký lịch hẹn online qua app giúp chị có thể ngồi ở nhà và biết được ngày giờ hẹn, chủ động cho việc đi lại và lịch làm việc của mình.

Vài câu chuyện nhỏ, nhưng phản ánh một chuyển động lớn, chuyển đổi số tại TP.HCM đang không còn nằm trên các kế hoạch hay hội thảo, mà đã đi vào đời sống, trở thành một phần của nhịp sống đô thị. Năm 2026, khi thành phố đặt mục tiêu kinh tế số đóng góp tối thiểu 30% GRDP, chuyển đổi số không chỉ là định hướng phát triển, mà là một yêu cầu thực tế buộc tất cả các chủ thể trong nền kinh tế phải thích nghi.

Từ chiến lược phát triển đến áp lực chuyển đổi

Theo định hướng phát triển năm 2026, TP. HCM xác định kinh tế số, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo là những động lực tăng trưởng cốt lõi. Theo kế hoạch 127/KH-UBND về việc Triển khai thực hiện thúc đẩy phát triển kinh tế số năm 2026, mục tiêu đưa kinh tế số chiếm trên 30% GRDP không chỉ thể hiện tham vọng, mà còn phản ánh sự thay đổi trong cách tiếp cận phát triển - từ dựa vào quy mô sang dựa vào chất lượng và công nghệ. 

Để đạt được mục tiêu này, thành phố đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Hạ tầng số được đầu tư mạnh mẽ, với mục tiêu phủ sóng 5G rộng khắp, nâng cao năng lực kết nối và truyền tải dữ liệu. Song song đó là việc phát triển các nền tảng số, tiến tới xây dựng chính quyền số và đô thị thông minh. Thương mại điện tử tiếp tục được thúc đẩy, với tỷ trọng dự kiến chiếm hơn 13% tổng mức bán lẻ hàng hóa và dịch vụ...

Không chỉ dừng lại ở hạ tầng, TP.HCM còn chú trọng đến yếu tố con người. Các chương trình phổ cập kỹ năng số, xây dựng công dân số, hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số được triển khai rộng rãi. Đây được xem là điều kiện tiên quyết để chuyển đổi số không chỉ diễn ra trên bề mặt, mà đi vào chiều sâu.

Tuy nhiên, khi mục tiêu đã rõ ràng, áp lực thực thi cũng trở nên cụ thể hơn. Với cơ quan quản lý, đó là yêu cầu cải cách hành chính, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân. Với doanh nghiệp, đó là bài toán cạnh tranh trong môi trường số. Và với người dân, đó là việc phải thích nghi với một cách sống, cách làm việc hoàn toàn mới. Chuyển đổi số, theo cách đó, không đơn thuần là ứng dụng công nghệ, mà là quá trình tái cấu trúc toàn diện cách vận hành của bộ máy và nền kinh tế.

Điểm đáng chú ý trong quá trình chuyển đổi số tại TP.HCM là sự lan tỏa mạnh mẽ vào khu vực kinh tế nhỏ lẻ và đời sống thường nhật. Nếu trước đây công nghệ chủ yếu hiện diện trong các doanh nghiệp lớn, thì nay nó đã trở thành công cụ quen thuộc của từng tiểu thương, từng hộ kinh doanh.

Chị Bảo Trâm cho biết, việc sử dụng điện thoại thông minh và các ứng dụng mua hàng đã giúp chị thay đổi cách mua hàng. "Trước đây chị phải đến tận chỗ mới mua được món đồ mình cần, nay chỉ cần ngồi ở nhà, xa mấy cũng đặt hàng được". Có thể thấy, việc mua bán online qua các ứng dụng không chỉ thuận lợi cho người mua mà người bán cũng tăng doanh thu, việc số hóa còn giúp chủ cửa hàng quản lý tốt hơn, hạn chế sai sót và tiết kiệm thời gian.

Sự thay đổi này không chỉ diễn ra ở chợ truyền thống, mà còn lan rộng ra nhiều lĩnh vực khác. Từ dịch vụ vận tải, ăn uống, đến giáo dục, y tế, công nghệ số đang từng bước thay đổi cách thức cung cấp và tiếp cận dịch vụ.

Trong lĩnh vực hành chính công, việc số hóa hồ sơ và triển khai dịch vụ công trực tuyến đã giúp giảm đáng kể thời gian và chi phí cho người dân. Những thủ tục trước đây mất nhiều ngày, thậm chí nhiều tuần, nay có thể hoàn thành chỉ trong vài giờ hoặc vài cú nhấp chuột.

Tuy nhiên, bên cạnh những lợi ích rõ ràng, quá trình chuyển đổi số cũng đặt ra không ít thách thức. Không phải ai cũng dễ dàng tiếp cận công nghệ, đặc biệt là người lớn tuổi hoặc lao động có trình độ thấp. Khoảng cách số, nếu không được thu hẹp, có thể tạo ra những bất bình đẳng mới trong xã hội.

Chính vì vậy, việc phổ cập kỹ năng số, hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ trở thành một trong những nhiệm vụ quan trọng. Chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi mọi người đều có thể tham gia và hưởng lợi từ quá trình này.

Tạo giá trị mới và bài toán phát triển bền vững

Một trong những vấn đề cốt lõi của chuyển đổi số là làm sao để tạo ra giá trị thực, thay vì chỉ dừng lại ở việc số hóa. TP.HCM đang từng bước hướng đến mục tiêu này, thông qua việc phát triển các ngành kinh tế số, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và ứng dụng công nghệ vào sản xuất, kinh doanh.

Kinh tế số không chỉ giúp tăng năng suất lao động, mà còn mở ra những mô hình kinh doanh mới, vượt qua giới hạn không gian và thời gian. Một cửa hàng nhỏ có thể tiếp cận khách hàng trên toàn quốc, thậm chí quốc tế, thông qua các nền tảng trực tuyến. Một doanh nghiệp có thể tối ưu hóa quy trình sản xuất, giảm chi phí và nâng cao chất lượng sản phẩm nhờ công nghệ.

Bên cạnh đó, sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ cũng đặt ra yêu cầu liên tục cập nhật và thích nghi. Người lao động cần được đào tạo lại, nâng cao kỹ năng để không bị tụt lại phía sau.

Ở cấp độ vĩ mô, TP.HCM đang hướng đến xây dựng hệ sinh thái kinh tế số hoàn chỉnh, từ hạ tầng, dữ liệu đến nguồn nhân lực và cơ chế chính sách. Đây là một quá trình dài hơi, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan.

TP.HCM đang ở thời điểm mà chuyển đổi số không còn là lựa chọn, mà là con đường tất yếu để phát triển. Từ mục tiêu 30% GRDP đến những thay đổi trong từng giao dịch, từng công việc, có thể thấy một bức tranh đang dần hình thành. Bức tranh của một đô thị vận hành dựa trên dữ liệu và công nghệ.

Trong bức tranh đó, những người như Trâm, chị Kỷ, chị Vân... hay cán bộ, không chỉ là người tham gia, mà còn là những mắt xích quan trọng. Chính họ, với những thay đổi nhỏ mỗi ngày, đang góp phần tạo nên một chuyển động lớn.

Khi công nghệ không còn là điều xa lạ, mà trở thành công cụ quen thuộc, khi chuyển đổi số không còn nằm trên giấy, mà hiện diện trong từng hoạt động, thì đó cũng là lúc TP.HCM tiến gần hơn đến mục tiêu trở thành một đô thị số, nơi kinh tế số không chỉ là động lực tăng trưởng, mà là nền tảng cho một tương lai phát triển bền vững.