Chuyển đổi số trong hoạt động HĐND: Đổi mới tư duy để nâng cao hiệu quả quản trị ở cơ sở

Sáng 10/11, trực tiếp truyền đạt chuyên đề "Chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động của HĐND" tại lớp bồi dưỡng dành cho chủ tịch, phó chủ tịch HĐND cấp xã nhiệm kỳ 2026-2031, Tiến sĩ Nguyễn Hồng Phong, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Thanh Hóa đã phân tích những cơ hội, yêu cầu đặt ra đối với việc ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong đổi mới phương thức hoạt động của cơ quan dân cử.

Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, yêu cầu đổi mới càng trở nên cấp thiết, nhất là đối với HĐND cấp xã - nơi trực tiếp thực hiện các nhiệm vụ gắn với địa bàn dân cư, tiếp nhận tâm tư, nguyện vọng và giám sát việc giải quyết những vấn đề người dân quan tâm.

Chuyển đổi số phải bắt đầu từ đổi mới tư duy

Nhấn mạnh bản chất của chuyển đổi số, đồng chí Nguyễn Hồng Phong khẳng định, đưa công nghệ vào xử lý công việc mới chỉ là một khía cạnh. Điều quan trọng hơn là phải tạo được sự chuyển biến trong tư duy lãnh đạo, phương thức quản lý, điều hành và cách thức tổ chức thực hiện nhiệm vụ. Nói cách khác, chuyển đổi số không đơn thuần thay đổi công cụ làm việc, mà phải hướng tới đổi mới thực chất cách thức vận hành của cơ quan dân cử.

Đối với HĐND, quá trình này cần được triển khai đồng bộ trong toàn bộ hoạt động, từ chuẩn bị và tổ chức kỳ họp; xây dựng chương trình, kế hoạch giám sát; theo dõi, đôn đốc giải quyết kiến nghị của cử tri đến tiếp nhận, xử lý thông tin, phản ánh của người dân, quản lý, khai thác tài liệu và phối hợp với các cơ quan, đơn vị liên quan.

Đây đều là những khâu có ý nghĩa trực tiếp đối với chất lượng thực hiện chức năng, nhiệm vụ của HĐND. Vì vậy, ứng dụng công nghệ số cần hướng đến việc nâng cao chất lượng tham mưu, tổng hợp, tăng hiệu quả phối hợp, đồng thời hỗ trợ quá trình theo dõi, giám sát và giải quyết những vấn đề phát sinh từ thực tiễn địa phương.

Từ yêu cầu đó, Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy, Chủ tịch HĐND tỉnh Thanh Hóa đề nghị Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND cấp xã chủ động nghiên cứu, cập nhật kiến thức, nâng cao kỹ năng số; phát huy vai trò, trách nhiệm của người đứng đầu trong lãnh đạo, chỉ đạo triển khai chuyển đổi số tại cơ quan, đơn vị.

Đáng chú ý, việc lựa chọn nhiệm vụ và giải pháp chuyển đổi số cần xuất phát từ điều kiện thực tế của từng địa phương, tránh dàn trải, hình thức. Những công cụ, phương thức có tính ứng dụng cao, có thể triển khai ngay trong công tác tham mưu, tổng hợp, tổ chức kỳ họp, giám sát và tiếp xúc cử tri cần được ưu tiên. Qua đó, từng bước đưa công nghệ trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực, phục vụ trực tiếp yêu cầu thực hiện nhiệm vụ của cơ quan dân cử.

Lấy hiệu quả thực tiễn và lợi ích của người dân làm thước đo

Cùng với yêu cầu đổi mới hoạt động của HĐND, đồng chí Nguyễn Hồng Phong cũng nhấn mạnh nhiệm vụ đổi mới tư duy, phương thức lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành của cấp ủy, chính quyền các địa phương trong thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội thời gian tới.

Theo đó, cấp ủy, chính quyền cơ sở cần đổi mới phương thức lãnh đạo, điều hành theo hướng gần dân, sát dân, lấy việc đáp ứng nhu cầu và nâng cao chất lượng cuộc sống của Nhân dân làm trọng tâm. Đặc biệt, cần khơi dậy tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung, xem đây là động lực quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện nhiệm vụ.

Đồng chí yêu cầu mỗi cán bộ, đảng viên, nhất là người đứng đầu, phải thực sự chủ động, sáng tạo và quyết liệt trong hành động; không né tránh, không đùn đẩy trách nhiệm. Hiệu quả công việc cần được đánh giá bằng kết quả thực tiễn và lợi ích chung, thay vì dừng lại ở những cam kết hay phương thức thực hiện mang tính hình thức.

Cùng với đó, các địa phương cần tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện và triển khai hiệu quả chiến lược phát triển với tầm nhìn dài hạn, tư duy đổi mới và những giải pháp mang tính đột phá. Việc khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những hướng đi quan trọng để từng bước hình thành động lực tăng trưởng mới, tạo nền tảng cho phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tiếp theo.

Từ yêu cầu đổi mới hoạt động của cơ quan dân cử đến nâng cao năng lực lãnh đạo, điều hành ở cơ sở, thông điệp xuyên suốt được đặt ra là phải chuyển mạnh từ tư duy đến hành động, từ ứng dụng công nghệ đến đổi mới phương thức thực thi nhiệm vụ. Khi chuyển đổi số được triển khai gắn với trách nhiệm người đứng đầu, yêu cầu thực tiễn và lợi ích của người dân, đó cũng là nền tảng để nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn tỉnh.