Chuyển từ coi trọng bằng cấp sang coi trọng kỹ năng nghề

Kế hoạch xác định 8 nhóm nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, trong đó tập trung hoàn thiện thể chế, tạo việc làm có năng suất cao, nâng cao chất lượng lao động, thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đào tạo nhân lực chất lượng cao, phát triển việc làm bền vững và xây dựng thị trường lao động hiện đại, linh hoạt, hiệu quả.

Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là tạo việc làm có năng suất, chất lượng và thu nhập cao, qua đó thúc đẩy chuyển dịch lao động từ khu vực có năng suất thấp sang khu vực có năng suất cao.

Kế hoạch yêu cầu rà soát quy hoạch tổng thể quốc gia, quy hoạch vùng, quy hoạch tỉnh, quy hoạch đô thị và nông thôn theo hướng gắn phân bố dân cư với yêu cầu nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và tạo việc làm năng suất cao; hình thành các hành lang kinh tế, vùng động lực và cực tăng trưởng.

Chính sách thu hút đầu tư cũng được định hướng ưu tiên các dự án sử dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, có giá trị gia tăng lớn, quản trị hiện đại, sử dụng hiệu quả nguồn lực và tạo nhiều việc làm chất lượng, năng suất, thu nhập cao. Cùng với đó, Nhà nước sẽ khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao năng lực quản trị, phát triển nguồn nhân lực và tạo việc làm có năng suất cao.

Kế hoạch cũng đặt mục tiêu thúc đẩy chuyển dịch khu vực kinh tế phi chính thức sang chính thức. Việc hoàn thiện cơ chế, chính sách dự kiến thực hiện trong năm 2027. Trong nông nghiệp, sẽ đẩy mạnh cơ giới hóa, chuyển đổi số, ứng dụng công nghệ cao và đào tạo kỹ năng nghề cho lao động nông nghiệp, nông thôn, qua đó chuyển dịch lao động giản đơn sang lao động có kỹ năng, trình độ chuyên môn kỹ thuật và từ việc làm phi chính thức sang việc làm chính thức.

Điểm đáng chú ý trong Kế hoạch là định hướng chuyển mạnh từ coi trọng bằng cấp sang coi trọng kỹ năng nghề, năng lực thực hành, khả năng thích ứng và hiệu quả công việc.

Bộ Giáo dục và Đào tạo được giao đổi mới nội dung, chương trình và phương thức đào tạo theo hướng mở, linh hoạt, hiện đại, gắn với nhu cầu của thị trường lao động, yêu cầu đổi mới công nghệ và nhu cầu sử dụng nhân lực của doanh nghiệp. Các mô hình đào tạo nghề kép, đào tạo thực hành, đào tạo theo đơn đặt hàng và đào tạo gắn với vị trí việc làm sẽ được hoàn thiện, triển khai và nhân rộng. Doanh nghiệp được tăng cường tham gia xây dựng chương trình, tổ chức đào tạo, đánh giá và sử dụng người lao động sau đào tạo.

Cùng với đó, các chương trình đào tạo, đào tạo lại sẽ tập trung vào kỹ năng số, kỹ năng trí tuệ nhân tạo, kỹ năng xanh, kỹ năng nghề và hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, nhất là đối với người lao động trong những ngành, nghề chịu tác động mạnh của tự động hóa, đổi mới công nghệ và chuyển đổi số.

Hệ thống học tập suốt đời cũng được phát triển, tạo điều kiện để người lao động thường xuyên học tập, đào tạo lại và nâng cao kỹ năng.

Kế hoạch đồng thời nghiên cứu triển khai mô hình đào tạo nghề sau trung học cơ sở (trung học nghề 9+), tích hợp giáo dục phổ thông và giáo dục nghề nghiệp. Mục tiêu là giúp người học vừa hoàn thành chương trình giáo dục trung học, vừa đạt trình độ nghề, có khả năng liên thông và sớm tham gia thị trường lao động.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, nhiệm vụ đặt ra là đào tạo, bồi dưỡng để hình thành đội ngũ "nông dân chuyên nghiệp", "nông dân số", có kỹ năng ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh; sử dụng, vận hành máy móc, thiết bị hiện đại và tổ chức sản xuất, kinh doanh theo chuỗi giá trị.

Bên cạnh đó, Việt Nam sẽ nghiên cứu các cơ chế đặc thù để thu hút chuyên gia, nhà khoa học và nhân lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số chất lượng cao trong và ngoài nước.

Việc tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và cơ sở giáo dục, đào tạo cũng được đặt ra nhằm bảo đảm chương trình đào tạo sát hơn với nhu cầu thực tế, góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, tạo việc làm bền vững và tăng năng suất lao động.

Thông qua đồng bộ các giải pháp về thể chế, việc làm, đào tạo và phát triển kỹ năng, Kế hoạch hướng tới xây dựng lực lượng lao động có năng lực thích ứng cao, đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số, kinh tế xanh và quá trình đổi mới công nghệ, qua đó tạo động lực nâng cao năng suất lao động quốc gia trong giai đoạn mới.