Công bố Báo cáo quốc gia Nông thôn Việt Nam 2026: Chuyển đổi, thích ứng và phát triển bền vững

Toạ đàm thu hút sự tham dự của các lãnh đạo, chuyên gia, nhà khoa học của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, thành viên nhóm nghiên cứu đề tài, Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, Hội Xã hội học Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, Văn phòng Hội đồng Quốc gia Giáo dục và Phát triển nhân lực, Hội Khoa học Phát triển Nông thôn Việt Nam…

Tại tọa đàm, thông tin từ Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết: Để nhanh chóng đưa nội dung Nghị quyết Đại hội XIV vào cuộc sống với tinh thần bảo đảm hiệu quả thực chất, hành động cần được cụ thể hóa thành những giải pháp cụ thể, thực hiện nghiêm túc trong toàn hệ thống, chủ động chuyển từ "nhận thức đúng" thành "tổ chức triển khai có hiệu quả"; từ "quyết tâm cao" thành "kết quả rõ"; kết hợp "chỉ đạo, điều hành" với "kiểm tra, giám sát và chịu trách nhiệm". Trên cơ sở yêu cầu nghiên cứu của Nhiệm vụ Khoa học công nghệ và Đổi mới sáng tạo trọng điểm cấp cơ sở "Biến đổi làng xã ở Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ" (Mã số: CSTĐ. 2025.04), Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội tổ chức Tọa đàm khoa học "Công bố Báo cáo quốc gia Nông thôn Việt Nam 2026: Chuyển đổi, thích ứng và phát triển bền vững".

Toạ đàm hướng tới các mục tiêu phản ánh một cách toàn diện những biến đổi làng xã nông thôn Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hóa, công nghiệp hóa, đô thị hóa, xây dựng nông thôn mới, di cư, chuyển đổi số và cải cách hành chính hiện nay. Bên cạnh đó, toạ đàm đề xuất mô hình quản trị địa phương hiệu quả ở làng xã trong bối cảnh mới phù hợp với đặc điểm kinh tế - xã hội ở các khu vực này.

Tọa đàm tập, các đại biểu trung thảo luận các nội dung chính: Nông thôn như một không gian xã hội đang tái cấu trúc; Nông thôn như một không gian văn hóa đang tái cấu trúc; Hiện đại hoá xã hội nông thôn qua chương trình xây dựng nông thôn mới; Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo mô hình chuyển đổi xanh, chuyển đổi số dựa trên quan điểm của Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.

Ngoài ra, các nội dung như: Quản trị nông thôn trong bối cảnh xây dựng chính quyền địa phương hai cấp và tái cấu trúc đơn vị hành chính cấp xã; Biến đổi dân số ở nông thôn và những vấn đề xã hội đặt ra; Phát triển nguồn nhân lực phục vụ nền nông nghiệp công nghệ cao trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập quốc tế; Văn hóa làng xã trong xây dựng nông thôn mới; Phát triển bền vững khu vực nông thôn vùng Thủ đô Hà Nội... cũng được các đại biểu bàn thảo một cách chuyên sâu.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Tuấn Anh, Tổng Biên tập Tạp chí Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn đã trình bày tổng quan nội dung Báo cáo quốc gia "Nông thôn Việt Nam 2026: Chuyển đổi, thích ứng, phát triển bền vững. Các chuyên gia, nhà khoa học tham gia bình luận, trao đổi về những vấn đề đặt ra từ các nội dung nghiên cứu.

Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn, Ủy viên Hội đồng Lý luận Trung ương, Ủy viên Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đã có bài phát biểu cho biết, trong lịch sử dựng nước và giữ nước, nông thôn giữ vị trí đặc biệt đối với sự tồn tại và phát triển của dân tộc Việt Nam. Đây là không gian sinh sống, lao động, sáng tạo của nhiều thế hệ, nơi hình thành, lưu giữ và trao truyền những giá trị văn hóa, đạo đức, lối sống và tinh thần cộng đồng.

Theo Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Anh Tuấn, trong tiến trình đổi mới và hội nhập, nông thôn Việt Nam đã có nhiều thay đổi quan trọng về kết cấu hạ tầng, tổ chức sản xuất, sinh kế và đời sống dân cư. Mối liên hệ giữa nông thôn với đô thị, giữa kinh tế địa phương với thị trường trong nước và quốc tế ngày càng chặt chẽ. Các hoạt động công nghiệp, dịch vụ, thương mại cùng những hình thức việc làm mới đang góp phần làm thay đổi không gian nông thôn.

Cùng với đó, nhu cầu, kỳ vọng và lựa chọn của người dân ngày càng đa dạng, đặt ra những yêu cầu mới đối với chính sách và quản trị phát triển. Quá trình này cũng làm xuất hiện những vấn đề cần được nhận diện đầy đủ, như chuyển dịch sinh kế gắn với yêu cầu nâng cao kỹ năng và bảo đảm an sinh; phát triển sản xuất đi cùng sức ép đối với tài nguyên, môi trường; mở rộng giao lưu văn hóa đặt ra yêu cầu gìn giữ bản sắc và tăng cường sự gắn kết cộng đồng.

Khả năng tiếp cận cơ hội phát triển cũng khác nhau giữa các địa phương, nhóm xã hội và hộ gia đình. Vì vậy, đánh giá sự phát triển của nông thôn cần chú ý cả những thành tựu chung lẫn trải nghiệm cụ thể của người dân.

Tại buổi tọa đàm, các chuyên gia còn trao đổi, thảo luận, tập trung vào quan điểm phát triển nông thôn trong Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn gắn với chuyển đổi xanh, chuyển đổi số; hiện đại hóa nông nghiệp theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn; hiện đại hóa xã hội thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới; chuyển đổi không gian văn hóa làng xã và quản trị cộng đồng ở cấp thôn.

Qua đó, nêu lên các giải pháp về chuyển đổi, thích ứng và phát triển bền vững, góp phần cụ thể hóa những định hướng lớn của Đảng, trong đó có Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, vào nghiên cứu và thực tiễn phát triển nông thôn.