Công nghệ cao - Yếu tố then chốt tăng tính cạnh tranh của công nghiệp hỗ trợ

Công nghiệp hỗ trợ từ lâu được xem là “xương sống” của ngành công nghiệp chế biến, chế tạo. Tại Việt Nam, lĩnh vực này đã có những bước tiến đáng ghi nhận.

Theo Bộ Công Thương, hiện cả nước có hơn 2.000 doanh nghiệp trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, trong đó hơn 300 doanh nghiệp đang tham gia vào chuỗi cung ứng đa quốc gia thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau, bao gồm sản xuất ô tô, xe máy. 

Nhiều doanh nghiệp đã có thể sản xuất cụm linh kiện phức tạp, tham gia lắp ráp bảng mạch, phát triển hệ thống tự động hóa, thậm chí cung cấp sản phẩm cho cả doanh nghiệp đầu tư trực tiếp từ nước ngoài (FDI) và doanh nghiệp nội địa đầu cuối. Điều này cho thấy năng lực sản xuất của doanh nghiệp trong nước đang từng bước được cải thiện, đủ sức đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe của thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, phần lớn doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ Việt Nam vẫn tập trung ở khâu sản xuất linh kiện, phụ tùng - tức là phần giữa của chuỗi giá trị. Việc tham gia vào các khâu có giá trị gia tăng cao như thiết kế, nghiên cứu phát triển, hay xây dựng thương hiệu vẫn còn hạn chế.

Theo Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam, để được đưa vào chuỗi sản xuất cốt lõi của các tập đoàn lớn, doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ bắt buộc phải trải qua quá trình đánh giá vô cùng nghiêm ngặt, đòi hỏi sự lột xác toàn diện từ cải tiến quy trình đến nâng cao quản trị.

Tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu hiện nay không còn đơn thuần là câu chuyện cạnh tranh bằng nhân công giá rẻ nữa mà các tập đoàn đa quốc gia đang thiết lập những luật chơi mới: sản xuất xanh, số hóa và tính minh bạch trở thành những tiêu chuẩn mang tính bắt buộc.

Theo Bộ Công Thương, việc ứng dụng công nghệ cao là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh. Không chỉ dừng lại ở việc đầu tư máy móc, doanh nghiệp cần chuẩn hóa toàn bộ quy trình sản xuất, minh bạch chuỗi cung ứng và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế.

Trong bối cảnh đó, chính sách đóng vai trò “đòn bẩy” như ưu đãi thuế, tín dụng lãi suất thấp, hỗ trợ chi phí đầu tư máy móc, chuyển giao công nghệ… đang được kỳ vọng sẽ tạo “cú hích” cho doanh nghiệp mạnh dạn đổi mới. Đặc biệt, các chương trình hỗ trợ có thể tài trợ một phần đáng kể chi phí nghiên cứu, thử nghiệm, đào tạo và tư vấn, giúp doanh nghiệp giảm rủi ro khi đầu tư.

Cùng với chính sách, hạ tầng công nghiệp cũng là yếu tố quan trọng. Việc phát triển các khu công nghiệp chuyên sâu cho công nghiệp hỗ trợ đang được xem là “bệ đỡ” để doanh nghiệp tiếp cận đồng bộ từ mặt bằng, công nghệ đến dịch vụ hỗ trợ. Mô hình khu công nghiệp tích hợp, gắn với hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và liên kết chuỗi được kỳ vọng sẽ thúc đẩy hình thành các cụm liên kết ngành có tính bổ trợ cao. 

Nhiều chuyên gia nhấn mạnh việc định vị lại chiến lược phát triển công nghiệp hỗ trợ theo hướng tập trung vào các lĩnh vực có lợi thế, như: Cơ khí chính xác, điện tử, năng lượng mới; đồng thời, lựa chọn và hỗ trợ các doanh nghiệp mũi nhọn có khả năng làm chủ công nghệ lõi, từ đó tạo hiệu ứng lan tỏa cho toàn ngành...

Có thể thấy, công nghiệp hỗ trợ Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để bứt phá. Tuy nhiên, con đường từ gia công đến làm chủ công nghệ không thể diễn ra trong ngày một ngày hai. Đó là quá trình đòi hỏi sự kiên trì, đầu tư dài hạn và sự đồng hành chặt chẽ giữa Nhà nước và doanh nghiệp.