Cục Hàng không đề xuất áp dụng phụ thu nhiên liệu, xem xét điều chỉnh giá trần vé máy bay nội địa

Theo Hiệp hội Vận tải hàng không quốc tế - IATA, giá Jet A-1 tăng sẽ khiến chi phí khai thác của các hãng hàng không sẽ đội thêm 50-60% và nếu giá Jet A-1 tăng đến mức 200USD/thùng trở lên thì chi phí của hãng hàng hàng không sẽ tăng trên 70%.

Tình hình nguồn cung dầu thô căng thẳng cũng khiến các nhà máy lọc dầu châu Á (đối tác cung cấp chính của Việt Nam) phải cắt giảm công suất và các nước cấm xuất khẩu sản phẩm để đảm bảo nguồn cung trong nước. Hiện tại, hầu hết nhà cung cấp, nhà máy trong khu vực không có hàng sẵn. Các nước có năng lực sản xuất xuất khẩu lớn và các nhà máy lớn đều đã và có nguy cơ phải giảm, ngừng xuất khẩu bán hàng (bao gồm cả Hàn Quốc, Nhật Bản) dẫn đến tình trạng tranh mua, đẩy giá lên cao.

Bên cạnh đó, các chi phí vận tải - bảo hiểm được dự báo sẽ tăng vọt. Các chi phí tài chính tăng cao do trị giá các lô hàng hiện đã tăng gấp 3 lần so với tháng 2, hạn mức tín dụng tại các ngân hàng bị tụt nhanh chóng gây nên khó khăn cho công tác mua hàng.

Cục trưởng Cục Hàng không Việt Nam Uông Việt Dũng nhận định, tình hình xung đột tại khu vực Trung Đông phức tạp chưa xác định thời điểm kết thúc sẽ khiến vận tải hàng không đối mặt nhiều khó khăn do giá nhiên liệu tăng nhu cầu du lịch và giao thương suy giảm.

"Điều này sẽ ảnh hưởng rất lớn đến các hãng hàng không Việt Nam cũng như các đơn vị cung cấp dịch vụ trong ngành khi các doanh nghiệp đang chuẩn bị nguồn lực phục vụ cao điểm 30/4 - 1/5 và mùa hè 2026", ông Dũng nói.

Hiện Việt Nam có 5 đơn vị cung cấp nhiên liệu hàng không gồm Skypec, Petrolimex Aviation, Công ty cổ phần Thương mại Xăng dầu Tân Sơn Nhất, Công ty cổ phần Dịch vụ nhiên liệu hàng không Nội Bài và Tập đoàn Nhiên liệu hàng không Đông Dương.

Theo báo cáo của Skypec và Petrolimex Aviation, 2 đơn vị này bảo đảm cung cấp nhiên liệu cho các hãng hàng không đến hết ngày 31/3/2026 theo kế hoạch và hợp đồng đã ký.

Tuy nhiên các đối tác tại Singapore, Thái Lan và Trung Quốc đang trì hoãn giao hàng và có thể áp dụng điều khoản bất khả kháng để chấm dứt hợp đồng khiến nguy cơ thiếu nhiên liệu từ đầu tháng 4/2026 trở nên hiện hữu.

Chi phí nhiên liệu hiện chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí vận hành của các hãng hàng không và việc điều chỉnh đường bay tránh không phận đóng cũng làm tăng thời gian bay tiêu hao nhiên liệu và chi phí khai thác.

Việc phải điều chỉnh lộ trình bay tránh không phận đóng (bay xa thêm, bay vòng) cũng làm tăng thời gian bay, tiêu hao nhiên liệu, chi phí làm thêm giờ của tổ bay và bảo dưỡng, sẽ càng làm giảm lợi nhuận của hoạt động kinh doanh hàng không. Ngoài ra, chi phí gián tiếp cũng gia tăng: phí bay qua hành lang thay thế và phụ phí rủi ro bảo hiểm bay đều tăng vọt do đứt gãy chuỗi cung ứng năng lượng.

Theo báo cáo của Tổng công ty Hàng không Việt Nam (VNA), VietJetAir, Sun PhuQuoc Airways... với mức giá dầu Jet A-1 khoảng 200-230USD/thùng như những ngày vừa qua, chi phí khai thác của VNA sẽ tăng thêm khoảng 50-60%/tháng so với trước xung đột.

Trong khi đó, con số này của Sun PhuQuoc là 30%; VietJet Air với quy mô khai thác như hiện tại cùng mức giá Jet A-1 như trên, chi phí khai thác của hãng sẽ tăng thêm 2 nghìn tỷ đồng/tháng.

Để ứng phó với việc giá nhiên liệu tăng cao, Cục Hàng không Việt Nam đề nghị các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không tiếp tục tìm kiếm nguồn cung mới; đồng thời điều phối hiệu quả tồn kho giữa các kho trong mạng lưới toàn quốc. Các đơn vị cũng cần làm việc với hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn nhằm tăng khối lượng mua từ nguồn nội địa trong khả năng cho phép.

Đối với các hãng hàng không, Cục Hàng không yêu cầu chủ động xây dựng phương án sản xuất kinh doanh phù hợp, giảm thiểu thua lỗ và rủi ro mất cân đối dòng tiền theo diễn biến của chiến sự và kịch bản giá nhiên liệu.

Cục Hàng không Việt Nam cũng đề nghị Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) cùng các doanh nghiệp tại cảng hàng không như Vân Đồn, Phú Quốc nghiên cứu giảm giá, phí và giãn thời hạn thanh toán cho các hãng hàng không, tương tự giai đoạn dịch Covid-19; đồng thời xây dựng phương án bố trí đậu tàu bay và phục vụ mặt đất trong trường hợp các hãng phải cắt giảm khai thác do thiếu nhiên liệu.

Đối với Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM), Cục Hàng không đề nghị tiếp tục nghiên cứu, đề xuất các phương án điều hành bay hiệu quả nhằm rút ngắn thời gian bay cho các hãng hàng không.

Bên cạnh đó, Cục Hàng không Việt Nam cho biết sẽ triển khai cơ chế miễn trừ đối với việc sử dụng giờ hạ, cất cánh (slot) tại các cảng hàng không cho những hãng bị ảnh hưởng bởi chiến sự tại Trung Đông.

Trước diễn biến phức tạp của tình hình chiến sự và xu hướng giá nhiên liệu gia tăng, nhằm giảm thiểu tác động và bảo đảm khả năng duy trì hoạt động khai thác của các hãng hàng không Việt Nam, Cục Hàng không Việt Nam kiến nghị việc miễn 100% thuế bảo vệ môi trường đối với nhiên liệu bay đến hết tháng 5/2026; bổ sung nhiên liệu bay vào danh mục hàng hóa được giảm thuế VAT từ 10% xuống mức phù hợp; cho phép áp dụng phụ thu nhiên liệu đối với vé máy bay nội địa với cơ chế điều chỉnh linh hoạt theo biến động giá Jet A-1. Đồng thời, xem xét điều chỉnh giá trần trên các đường bay nội địa trong trường hợp cần thiết để duy trì hoạt động khai thác của các hãng hàng không.

Song song với các giải pháp về chính sách, Cục Hàng không đề xuất thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các quốc gia đang áp dụng biện pháp hạn chế xuất khẩu nhiên liệu như Thái Lan và Trung Quốc, nhằm tạo điều kiện để các doanh nghiệp Việt Nam thực hiện các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1 đã ký và tìm kiếm nguồn cung trong thời gian tới. Đồng thời, xem xét giảm 50% một số loại phí trong lĩnh vực hàng không như phí cất hạ cánh và phí điều hành bay, tương tự giai đoạn dịch Covid-19...