Cuộc đua giành thị phần của doanh nghiệp ngành thép

Theo số liệu của Hiệp hội Thép Việt Nam (VSA), sản lượng thép thành phẩm 4 tháng đầu năm đạt gần 11,67 triệu tấn, tăng 23,5% so với cùng kỳ năm trước.

Lượng tiêu thụ đạt khoảng 11,86 triệu tấn, tăng 14,1%. Riêng thép xây dựng - phân khúc được xem là thước đo quan trọng của hoạt động đầu tư hạ tầng và xây dựng - ghi nhận mức tăng trưởng hơn 22% về tiêu thụ.

Đằng sau bức tranh tăng trưởng của toàn ngành thép là sự phân hóa ngày càng rõ nét giữa các doanh nghiệp và các phân khúc sản phẩm.

Trong đó, Hòa Phát (HPG) tiếp tục duy trì vị thế dẫn đầu với khoảng 1,91 triệu tấn sản xuất và hơn 1,9 triệu tấn bán hàng. Con số này tương đương khoảng 36% sản lượng sản xuất toàn ngành và hơn 46% lượng bán hàng thép xây dựng trong nước.

Khoảng cách giữa doanh nghiệp dẫn đầu với phần còn lại của thị trường vẫn khá lớn. VNSteel (TVN) đứng thứ hai với hơn 661.000 tấn bán hàng, trong khi các doanh nghiệp như Việt Đức, Việt Ý (VIS) hay Posco Yamato Vina chiếm tỷ trọng khiêm tốn hơn.

Điều này cho thấy phần lớn thành quả từ quá trình phục hồi nhu cầu xây dựng đang tập trung vào nhóm doanh nghiệp có quy mô lớn, hệ thống phân phối rộng và khả năng cạnh tranh về chi phí.

Ngoài ra, sự phục hồi của ngành thép không diễn ra đồng đều giữa các dòng sản phẩm.

Trong nhóm tăng trưởng mạnh, thép cuộn cán nóng (HRC) là điểm sáng đáng chú ý. Sản lượng HRC 4 tháng đầu năm đạt khoảng 3,36 triệu tấn, tăng hơn 32% so với cùng kỳ. Tiêu thụ cũng tăng 24,8% lên 3,33 triệu tấn. Trong đó, riêng bán hàng xuất khẩu tăng gần gấp đôi cùng kỳ, lên 601.000 tấn.

Ngược lại, một số phân khúc vẫn đối mặt với nhiều thách thức.

Sản lượng thép cán nguội (CRC) giảm nhẹ 1,4% so với cùng kỳ năm trước. còn khoảng 925.000 tấn. Sản lượng bán hàng còn giảm sâu hơn, đến 13,6%, về mức 816.140 tấn. Một điểm đáng chú ý là sản lượng xuất khẩu CRC giảm mạnh 18,6% so với cùng kỳ.

Đáng chú ý hơn, nhóm tôn mạ và thép phủ màu tiếp tục ghi nhận mức sụt giảm đáng kể khi sản lượng giảm gần 17% và tiêu thụ giảm hơn 15%.

Đây là phân khúc gắn chặt với hoạt động xuất khẩu, nơi nhiều doanh nghiệp lớn như Hoa Sen (HSG), Nam Kim (NKG), Tôn Đông Á (GDA) hay TVP và cả Hòa Phát đang chịu tác động từ nhu cầu toàn cầu phục hồi chậm, áp lực cạnh tranh từ thép Trung Quốc và các biện pháp phòng vệ thương mại ngày càng gia tăng tại nhiều thị trường.

Dù vậy, bức tranh cũng có sự phân hóa nhất định. Theo số liệu thị phần bán hàng nội địa trong báo cáo, Hoa Sen vẫn là doanh nghiệp dẫn đầu mảng tôn mạ với khoảng 24,4% thị phần.

Tiếp theo là Tôn Đông Á (16,8%), Nam Kim (13,95%), Hòa Phát (10,51%) và TVP (8,89%). Điều này cho thấy các doanh nghiệp đầu ngành vẫn đang duy trì được vị thế cạnh tranh dù thị trường chưa thực sự thuận lợi.

Nhìn từ các số liệu hiện tại, ngành thép Việt Nam đang bước ra khỏi giai đoạn khó khăn nhất với những tín hiệu phục hồi khá rõ nét về sản lượng và tiêu thụ.

Tuy nhiên, đây chưa phải là một chu kỳ tăng trưởng đồng đều cho tất cả doanh nghiệp.

Trong khi các doanh nghiệp đầu ngành tiếp tục mở rộng thị phần và hưởng lợi từ nhu cầu nội địa gia tăng, nhiều phân khúc vẫn phải đối mặt với áp lực cạnh tranh, xuất khẩu và biến động thương mại quốc tế.

Vì vậy, thay vì câu chuyện tăng trưởng của toàn ngành, diễn biến đáng chú ý hơn trong năm 2026 có lẽ nằm ở cuộc đua giành thị phần và khả năng tận dụng chu kỳ phục hồi mới của từng doanh nghiệp thép.