Đã có 1.310 hạn ngạch được giao dịch trên sàn carbon trong nước sau hơn 2 tháng

Sàn giao dịch carbon trong nước được khai trương ngày 29/6/2026 và vận hành trên nền tảng của Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Theo ông Nguyễn Tuấn Quang, Phó Cục trưởng điều hành Cục Biến đổi khí hậu, từ khi khai trương đến nay có 7 giao dịch (mới đây nhất ngày 15/9 có 1 giao dịch).

Tổng cộng đã có 1.310 hạn ngạch được giao dịch trên sàn. Hàng hóa được phép giao dịch gồm hai nhóm là hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon.

Sản phẩm giao dịch đầu tiên trên sàn là hạn ngạch phát thải khí nhà kính mã VN2025. Theo thông tin của HNX, mã này có tổng cộng hơn 511,47 triệu tấn CO2 tương đương hạn ngạch phát thải được phân bổ cho giai đoạn tuân thủ 2025-2026, với ngày giao dịch cuối cùng là 24/12/2027.

Dữ liệu trên HNX cho thấy giá hạn ngạch VN2025 hiện dao động trong khoảng 130.000-136.000 đồng/tấn CO2 tương đương. Trong giai đoạn hiện nay, hàng hóa được giao dịch trên sàn chủ yếu là hạn ngạch phát thải đã được phân bổ cho các cơ sở.

Theo ông Nguyễn Tuấn Quang, đối với hạn ngạch phát thải khí nhà kính được phân bổ cho giai đoạn 2025-2026, các cơ sở được phân bổ hạn ngạch sẽ phải hoàn trả hạn ngạch trong năm 2027. Khi yêu cầu tuân thủ được đặt ra rõ hơn, nhu cầu giao dịch được kỳ vọng sẽ có thêm động lực.

Bên cạnh hạn ngạch phát thải, sàn giao dịch carbon trong nước sẽ từng bước bổ sung tín chỉ carbon khi các dự án đáp ứng đủ điều kiện.

Theo quy định hiện hành, có 3 nhóm tín chỉ carbon được giao dịch trên sàn. Thứ nhất, tín chỉ carbon được hình thành theo Cơ chế hợp tác song phương giữa Việt Nam với các đối tác (theo điều 6.2 của Thỏa thuận Paris).

Thứ hai, tín chỉ carbon theo tiêu chuẩn carbon của Liên Hợp Quốc (theo Điều 6.4 Thỏa thuận Paris).

Thứ ba, tín chỉ các bon được cơ quan nhà nước có thẩm quyền của Việt Nam cấp theo các lĩnh vực, đó là nông nghiệp môi trường, công thương, xây dựng.

Đối với cơ chế theo Điều 6.2, Việt Nam đã triển khai hợp tác với Singapore và Nhật Bản. Theo Cục Biến đổi khí hậu, các cuộc họp Ủy ban hỗn hợp Việt Nam - Singapore và Việt Nam - Nhật Bản dự kiến được tổ chức trong thời gian tới. Sớm nhất vào tháng 12/2026, các dự án theo cơ chế này có thể được khởi động, qua đó bổ sung nguồn cung cho thị trường.

Đối với Điều 6.4 của Thỏa thuận Paris, hiện có 23 dự án tại Việt Nam đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường cấp thư phê duyệt chuyển đổi, với hơn 10 triệu tín chỉ tiềm năng cho giai đoạn 2021-2025. Các bên tham gia dự án đang tiếp tục hoàn thiện các yêu cầu để được đăng ký chính thức và ban hành tín chỉ.

Nguồn cung trong nước cũng được kỳ vọng mở rộng từ các dự án carbon rừng. Ngày 11/8/2026, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành tiêu chuẩn tín chỉ carbon rừng của Việt Nam. Khi các dự án đáp ứng tiêu chuẩn, được công nhận và ban hành tín chỉ, nguồn tín chỉ này có thể được đưa lên sàn giao dịch.

Một nguồn tiềm năng khác là các dự án giảm phát thải trong nông nghiệp, trong đó có Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp tại đồng bằng sông Cửu Long. Theo Cục Biến đổi khí hậu, nếu tín chỉ carbon từ các dự án thuộc Đề án được phát triển theo cơ chế Điều 6.2 hoặc Điều 6.4 của Thỏa thuận Paris thì có thể được giao dịch trên sàn carbon trong nước.

Cùng với việc hình thành nguồn hàng, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang tiếp tục hoàn thiện các điều kiện để thị trường carbon vận hành đồng bộ, trong đó có chuẩn hóa dữ liệu, quy trình giao dịch và cơ chế kết nối các dự án đủ điều kiện với sàn.

Việc từng bước mở rộng nguồn cung từ hạn ngạch phát thải đến tín chỉ carbon được kỳ vọng tạo thêm hàng hóa cho thị trường, đồng thời hình thành công cụ để các cơ sở phát thải thực hiện nghĩa vụ giảm phát thải theo lộ trình.