Đà Nẵng: Khi phát triển du lịch bền vững cần phải gắn với công tác bảo tồn giá trị di sản

Du lịch tiếp tục làm "điểm tựa" cho sự phát triển của thành phố

Nhìn lại bức tranh kinh tế - xã hội qua 10 tháng năm 2026 nhận thấy dấu ấn quan trọng của du lịch trong bức tranh phát triển của thành phố Đà Nẵng. Qua 10 tháng năm 2026, tổng số lượt khách do các cơ sở lưu trú phục vụ ước đạt 17,0 triệu lượt - tăng 24,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khách quốc tế đạt 8,3 triệu lượt (tăng 24,1%), khách trong nước đạt 8,7 triệu lượt (tăng 24,9%). Doanh thu dịch vụ lưu trú đạt 18.379 tỷ đồng (tăng 22,0%), dịch vụ ăn uống đạt 39.986 tỷ đồng (tăng 27,5%).

Số lượt khách ngủ qua đêm ước đạt 15,4 triệu lượt - tăng 27,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, khách quốc tế đạt 8,2 triệu lượt (tăng 24,3%), khách trong nước đạt 7,2 triệu lượt (tăng 31,3%). Số ngày lưu trú bình quân của khách ngủ qua đêm trong 10 tháng năm 2026 đạt 1,85 ngày/lượt - cao hơn mức 1,80 ngày/lượt của cùng kỳ năm 2025. Trong đó, khách quốc tế lưu trú bình quân đạt 2,01 ngày/lượt (so cùng kỳ năm 2025 đạt 1,91 ngày/lượt), khách trong nước đạt 1,66 ngày/lượt (so cùng kỳ năm 2025 đạt 1,67 ngày/lượt).

Không chỉ là điểm đến yêu thích của du khách trong và ngoài nước, Đà Nẵng còn là nơi đăng cai nhiều sự kiện văn hóa, thể thao và du lịch quy mô lớn, như: Lễ hội Pháo hoa quốc tế Đà Nẵng 2026, Liên hoan phim châu Á Đà Nẵng 2026 và Lễ hội Sâm Ngọc Linh và Dược liệu quốc tế Đà Nẵng 2026. Đặc biệt các hoạt động thể thao như Marathon quốc tế Đà Nẵng, IRONMAN 2026, Heineken Pickleball World Cup 2026 cùng nhiều giải thể thao cấp châu lục, thế giới cũng góp phần mở rộng khả năng thu hút khách du lịch quốc tế đến với thành phố ven sông Hàn.

Ngoài ra, thành phố Đà Nẵng tiếp tục ghi dấu ấn trên bản đồ du lịch quốc tế khi được Lonely Planet - một trong những cẩm nang du lịch uy tín hàng đầu thế giới - gợi ý Đà Nẵng trong 11 điểm đến nên ghé thăm tại Việt Nam năm 2027 (11 Best Places to Visit in Vietnam in 2027), hay Skyscanner - nền tảng tìm kiếm dịch vụ du lịch hàng đầu thế giới - lựa chọn vào danh sách 10 điểm đến xu hướng năm 2027 (Trending Destinations 2027)…

Tất cả cho thấy cái tên Đà Nẵng tiếp tục khẳng định sức hút trên bản đồ du lịch khu vực và quốc tế, đồng thời khẳng định du lịch tiếp tục đóng vai trò "điểm tựa" cho sự phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Phát triển du lịch bên cạnh bài toán về công tác bảo tồn

Sau hợp nhất với tỉnh Quảng Nam cũ, thành phố Đà Nẵng mới sở hữu không gian mở rộng gấp 10 lần trước đây. Với đường bờ biển mới dài tới 217km, Đà Nẵng sở hữu qua nhiều vùng biển đẹp, hoang sơ, kết nối với đảo, rừng nguyên sinh và khu dự trữ sinh quyển thế giới Cù Lao Chàm.

Bên cạnh đó, thành phố Đà Nẵng còn sở hữu hệ thống di sản văn hóa đa tầng giá trị, với 2 di sản văn hóa thế giới, 1 di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại, 1 di sản tư liệu và 1 khu dự trữ sinh quyển thế giới được UNESCO công nhận. Cùng với 8 di sản văn hóa phi vật thể thuộc danh mục quốc gia, 6 di tích quốc gia đặc biệt, 84 di tích cấp quốc gia, 475 di tích cấp thành phố, 19 bảo vật quốc gia… cũng đặt ra những bài toán hóc búa giữa phát triển du lịch chất lượng cao gắn với bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa - lịch sử.

Bởi thời điểm này, thành phố Đà Nẵng đang thành điểm nóng về phát triển đô thị gắn với quá trình phát triển du lịch. Hiện tại, Đà Nẵng dẫn đầu cả nước về số lượng cơ sở lưu trú cao cấp với 164 khách sạn 4 - 5 sao với tổng số hơn 31.000 phòng và hơn 2.475 cơ sở lưu trú du lịch với 68.251 phòng. Rõ ràng sự bùng nổ mạnh mẽ của ngành du lịch (đón hơn 17 triệu lượt khách lưu trú trong 10 tháng đầu năm 2026) đang tạo ra áp lực lớn lên không gian và hạ tầng đô thị của Đà Nẵng.

Mô hình phát triển đô thị nén tập trung tại khu vực trung tâm cũ và các tòa khách sạn, căn hộ mọc dày đặc ven sông, ven biển dẫn đến tình trạng quá tải về giao thông công cộng và mật độ dân cư. Các điểm nóng du lịch hay các tuyến đường trung tâm vào giờ cao điểm thường xuyên rơi vào tình trạng ùn tắc giao thông, đồng thời gây áp lực lên hệ thống vệ sinh môi trường và xử lý rác thải

Nhất là quy hoạch, thực hiện rà soát, điều chỉnh các quy hoạch, đề án, kế hoạch theo không gian và tiềm năng của thành phố mới sau hợp nhất đồng thời xác định định hướng phát triển du lịch, dịch vụ chất lượng cao gắn với bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa - lịch sử làm nền tảng chính là nhiệm vụ bắt buộc.

Danh thắng Ngũ Hành Sơn cùng giá trị lịch sử - văn hóa

Được biết, Danh thắng Ngũ Hành Sơn (phường Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng) được công nhận Di tích quốc gia vào năm 1980 và Di tịch quốc gia đặc biệt vào năm 2018. Đặc biệt Ma nhai tại Danh thắng Ngũ Hành Sơn chính thức được UNESCO công nhận là di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới khu vực Châu Á - Thái Bình Dương vào năm 2022, với hệ thống di sản này bao gồm 78 văn bản Hán - Nôm (các bài thơ, ký, đề từ) được khắc trực tiếp trên các vách đá và hang động tại Danh thắng Ngũ Hành Sơn, lưu giữ nhiều giá trị đặc biệt về lịch sử, văn học, ngôn ngữ và nghệ thuật khắc đá qua nhiều thế kỷ.

Danh thắng Ngũ Hành Sơn còn sở hữu giá trị lịch sử, văn hóa và khảo cổ vô cùng to lớn, gắn dấu tích văn hóa Champa cổ: Các cuộc khai quật tại khu vực Nam Thổ Sơn (vào các năm 2000 và 2018) đã đã tìm thấy nhiều hiện vật vô cùng phong phú về loại hình và chất liệu, nhất là sự có mặt của các di vật có nguồn gốc từ nước ngoài, chứng minh nơi đây là khu vực cư trú, giao thương của người Champa trong giai đoạn thế kỷ VII-XI.

Nơi đây còn ghi lại dấu ấn nhiều triều đại phong kiến Việt Nam, khi vua Lê Thánh Tông từng ghé thăm nơi đây vào thế kỷ XV. Dưới triều Nguyễn, chỉ trong vòng 12 năm, vua Minh Mạng đã 3 lần ngự du đến Ngũ Hành Sơn để chiêm bái, ngoạn cảnh và thăm em gái Ngọc Ngôn đang tu tập tại đây. Trong lần thứ ba vào năm 1837, vua Minh Mạng đã ban đặt tên cho các ngọn núi và gọi chung là Ngũ Hành Sơn, cũng như để lại nhiều ngự bút và cho thấy sự gắn kết của Danh thắng Ngũ Hành Sơn với triều đại phong kiến cuối cùng của Việt Nam..

Danh thắng Ngù Hành Sơn còn là Trung tâm Phật giáo xứ Đàng Trong, khi tọa lạc của nhiều ngôi cổ tự lâu đời (như chùa Linh Ứng, Tam Thai...), lưu giữ truyền thống sinh hoạt tín ngưỡng, tôn giáo qua nhiều thế kỷ…

Với những giá trị đặc biệt đó, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 822/QĐ-TTg ngày 11/7/2023 phê duyệt đồ án quy hoạch bảo quản, tu bổ, phục hồi Danh lam thắng cảnh quốc gia đặc biệt Ngũ Hành Sơn, với các mục tiêu: Quản lý và bảo vệ danh thắng Ngũ Hành Sơn hài hòa với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, dịch vụ du lịch; đây sẽ là cơ sở khoa học cho việc nghiên cứu, bảo tồn di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, các giá trị cảnh quan đặc trưng, hệ sinh thái của khu vực danh lam thắng cảnh.

Bảo tồn, tôn tạo và phát huy giá trị danh thắng Ngũ Hành Sơn trở thành không gian văn hóa, không gian tổ chức lễ hội kết hợp điểm vui chơi giải trí đặc sắc của thành phố Đà Nẵng; kết nối với các điểm di tích, danh thắng nổi tiếng khác của thành phố Đà Nẵng và các địa phương lân cận để tạo thành chuỗi sản phẩm du lịch phong phú, là điểm đến quan trọng trên hành trình du lịch "Con đường Di sản miền Trung".

Quảng bá, phát huy giá trị di sản Danh thắng Ngũ Hành Sơn

Vào cuối năm 2025, UBND thành phố Đà Nẵng vừa ban hành Quyết định số 2486/QĐ-UBND phê duyệt đề án quảng bá và phát huy giá trị di sản tư liệu Ma nhai tại di tích quốc gia đặc biệt Danh thắng Ngũ Hành Sơn.

Trong giai đoạn 1 (đến năm 2030) tập trung xây dựng sản phẩm quảng bá và phát huy giá trị di sản Ma nhai. Xác định tập trung bảo tồn nguyên vẹn, phục chế tư liệu Ma nhai, hạn chế xâm hại của tự nhiên và con người là nhiệm vụ cấp bách, lâu dài; nghiên cứu, giải nghĩa và có giải pháp bảo quản để kéo dài tuổi thọ tư liệu. 

Xây dựng hệ thống thuyết minh thông minh nhằm giúp hiểu được lịch sử, nội dung, giá trị của di sản Ma nhai. Trong đó, bảng thuyết minh làm bằng chất liệu rắn (meka mờ) gắn hình ảnh Ma nhai và mã QR. Khi quét mã sẽ dẫn đến website/app hiển thị thông tin mô tả (bài viết, hình ảnh, phim). Xây dựng các phim ngắn (TVC) giới thiệu, quảng bá di sản Ma nhai, trình chiếu trên truyền hình, internet, tại các hội nghị, hội thảo; lưu trữ làm tư liệu, bộ quà tặng phục vụ công tác nghiên cứu, giao lưu, đối ngoại của thành phố. 

Xây dựng tập sách ảnh đa ngôn ngữ về di sản tư liệu Ma nhai, tập hợp kết quả nghiên cứu và những hình ảnh chất lượng cao. Sản xuất phim 3D Mapping tái hiện bối cảnh lịch sử, nhân vật, sự kiện... để trình chiếu tại các công trình lớn ở Đà Nẵng và các địa phương khác, nhằm thu hút du khách… 

Đồng thời đưa nội dung, kiến thức về Ma nhai tại Danh thắng Ngũ Hành Sơn vào môn học Giáo dục địa phương - môn học bắt buộc (35 tiết/lớp/năm học, cấp THCS và THPT). Ưu tiên cho học sinh tham quan thực tế và trải nghiệm các sản phẩm công nghệ như VR360, bảo tàng ảo…

Trong giai đoạn 2 (định hướng đến năm 2045), đầu tư mới hệ thống chiếu sáng mỹ thuật tôn vinh giá trị Ma nhai. Xây dựng Bảo tàng ảo đa ngôn ngữ tích hợp dữ liệu lớn (Big Data). Sản xuất phim 3D (giai đoạn 2) tái hiện khung cảnh, con người, sự kiện để làm cơ sở tích hợp hệ thống thực tế ảo và trình chiếu trên phương tiện truyền thông đại chúng. Tạo các sản phẩm du lịch từ Ma nhai, chú trọng vai trò cộng đồng. Xuất bản ấn phẩm nghiên cứu về Phật giáo Đàng Trong. Xây dựng Đề án bảo tồn và phát huy giá trị làng nghề đá mỹ nghệ Non Nước.

Hỗ trợ nghiên cứu, sưu tầm, tư liệu hóa, xây dựng cơ sở dữ liệu; hỗ trợ sáng tạo nội dung, sản phẩm truyền thông, du lịch, quà tặng. Chính sách đào tạo, truyền dạy về tư liệu Ma nhai cho học sinh, tập huấn cho hướng dẫn viên du lịch, báo chí. Gắn kết hoạt động xúc tiến Ma nhai với các hoạt động chính trị, kinh tế, xã hội của thành phố. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ 4.0, trong đó tập trung khai thác hệ thống thuyết minh thông minh, vừa phục vụ truyền thông, quảng bá, vừa hỗ trợ thương mại điện tử…