Đạo tràng Hương sen xứ Nghệ trở về với ký ức thiêng liêng của dân tộc

Giữa những ngày tháng Bảy linh thiêng ấy, Đại đức Thích Định Tuệ -Trụ trì chùa Đức Hậu (Nghệ An), đã cùng đông đảo Phật tử Đạo tràng Hương Sen và các Phật tử là doanh nhân - doanh nghiệp Nghệ An thực hiện một hành trình đặc biệt. Không phải một chuyến tham quan, cũng không đơn thuần là một cuộc hành hương về các di tích lịch sử, mà là cuộc trở về với ký ức dân tộc, nơi mỗi bước chân đều thấm đẫm lòng biết ơn đối với những người đã ngã xuống vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc.

Từ Nghĩa trang Liệt sĩ quốc tế Việt - Lào, Khu di tích lịch sử Quốc gia Truông Bồn, Thành cổ Quảng Trị, bến sông Thạch Hãn, Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9, Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn cho đến Ngã ba Đồng Lộc, đoàn đã dâng hương tưởng niệm, tụng kinh cầu siêu và phát nguyện sống xứng đáng với sự hy sinh của các thế hệ cha anh.

Đó là một hành trình dài hàng trăm cây số, nhưng khoảng cách lớn nhất mà mỗi người phải vượt qua lại chính là hành trình đi vào chiều sâu của lòng tri ân.

Trong giáo lý Phật giáo, kinh Báo Ân dạy rằng con người sống trong bốn ân lớn: ân cha mẹ, ân Tam bảo, ân quốc gia xã hội và ân chúng sinh. Ân quốc gia không chỉ được thể hiện bằng lòng yêu nước, mà còn bằng sự biết ơn đối với những người đã hiến dâng tuổi xuân, máu xương để gìn giữ non sông.

Chính vì vậy, ngay từ điểm dừng chân đầu tiên tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc tế Việt - Lào, không gian của buổi lễ đã mang một ý nghĩa vượt lên trên nghi thức tưởng niệm thông thường. Hơn một vạn phần mộ của các quân tình nguyện và chuyên gia Việt Nam từng chiến đấu, hy sinh trên đất nước bạn Lào nằm lặng lẽ giữa đại ngàn xứ Nghệ như một minh chứng bất diệt cho tình đoàn kết quốc tế trong sáng giữa hai dân tộc.

Trong tiếng chuông, lời kinh và những nén tâm hương thành kính, Đại đức Thích Định Tuệ cùng đại chúng nhất tâm cầu nguyện cho các anh linh liệt sĩ được nương nhờ ánh sáng từ bi của mười phương chư Phật, nhẹ nhàng siêu sinh về cảnh giới an lành. Lời cầu nguyện ấy không chỉ dành cho những phần mộ đã có tên tuổi, mà còn hướng đến những người lính vô danh vẫn còn nằm đâu đó giữa đại ngàn Trường Sơn.

Rời miền Tây Nghệ An, đoàn tiếp tục đến Khu di tích lịch sử Quốc gia Truông Bồn.

Ngày nay, Truông Bồn phủ đầy màu xanh của cây lá. Ít ai có thể hình dung nơi đây từng là "tọa độ lửa", nơi mỗi mét vuông đất phải hứng chịu hàng trăm quả bom trong chiến tranh chống Mỹ. Câu chuyện về 13 chiến sĩ thanh niên xung phong Đại đội 317 hy sinh vào sáng 31/10/1968, chỉ ít giờ trước khi lệnh ngừng ném bom có hiệu lực, vẫn luôn khiến bao thế hệ xúc động.

Đứng trước tượng đài tưởng niệm, những người con Phật lặng lẽ cúi đầu. Không có những lời diễn văn dài dòng. Chỉ có tiếng mõ đều đặn, lời kinh siêu độ ngân vang giữa núi rừng và những giọt nước mắt lặng lẽ rơi.

Trong cách nhìn của Phật giáo, thân tứ đại rồi sẽ trở về cát bụi, nhưng hạnh nguyện vị tha và tinh thần vô ngã sẽ còn mãi. Sự hy sinh của những thanh niên tuổi mười tám, đôi mươi năm ấy đã trở thành những đóa sen bất tử nở giữa khói lửa chiến tranh, soi sáng con đường của các thế hệ hôm nay.

Nếu Truông Bồn là biểu tượng của tuổi trẻ Nghệ An thì Thành cổ Quảng Trị lại là biểu tượng của ý chí quật cường của cả dân tộc.

Không gian nơi đây khác hẳn mọi nghĩa trang. Không có những hàng mộ ngay ngắn. Không có những bia đá nối dài. Bởi chính toàn bộ khu thành đã trở thành một nấm mộ khổng lồ.

Tám mươi mốt ngày đêm mùa hè đỏ lửa năm 1972 đã biến từng viên gạch, từng gốc cây, từng tấc đất nơi đây thành chứng nhân của một trong những trận chiến khốc liệt nhất trong lịch sử hiện đại Việt Nam.

Ai cũng tự nhắc nhau nói khẽ hơn, bước nhẹ chân, đi chậm lại. Bởi dưới lớp cỏ xanh hôm nay có biết bao người lính vẫn còn nằm lại.

Giữa làn khói hương nghi ngút, lời cầu siêu vang lên như một nhịp cầu nối giữa hiện tại và quá khứ, giữa người đang sống với những người đã hóa thân vào đất mẹ.

Rời Thành cổ, đoàn đến dâng hương tưởng niệm Anh hùng Liệt sĩ Lê Thị Tuyết tại Hải Lăng.

Cuộc đời ngắn ngủi của nữ chiến sĩ trẻ, từ cô gái tham gia cách mạng năm mười bốn tuổi đến người y tá kiên trung hy sinh ở tuổi mười chín sau những trận tra tấn dã man của kẻ thù, khiến bất cứ ai cũng không khỏi nghẹn lòng.

Trong giáo lý nhà Phật, vô úy là một trong những phẩm chất cao quý nhất của người hành Bồ Tát đạo. Sự bất khuất của người nữ anh hùng ấy chính là biểu hiện sinh động của tinh thần vô úy, không khuất phục trước bạo lực, lấy lòng trung nghĩa làm sức mạnh vượt lên mọi đau thương thân xác.

Đêm xuống. Bên dòng Thạch Hãn, hàng trăm ngọn hoa đăng được nhẹ nhàng thả xuống mặt nước.

Những đốm sáng nhỏ bé lặng lẽ trôi giữa dòng sông từng chứng kiến biết bao cuộc vượt sông cảm tử của những người lính năm xưa.

Có lẽ hiếm nơi nào như Thạch Hãn, nơi mà dòng sông trở thành một nghĩa trang không bia mộ. Bài thơ quen thuộc được nhiều người khe khẽ nhắc lại:

"Đò lên Thạch Hãn ơi chèo nhẹ

Đáy sông còn đó bạn tôi nằm..."

Ánh nến lung linh phản chiếu trên mặt nước như hàng nghìn lời cầu nguyện.

Mỗi ngọn hoa đăng được thả xuống không chỉ mang theo lời tưởng niệm, mà còn gửi gắm ước nguyện về hòa bình, về sự hóa giải mọi đau thương, để những linh hồn còn lưu luyến nơi dòng sông thiêng được nương theo ánh sáng từ bi mà siêu thoát.

Sang ngày thứ hai của hành trình, đoàn tiếp tục dâng hương tại Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Đường 9 và Nghĩa trang Liệt sĩ quốc gia Trường Sơn.

Giữa hàng chục nghìn phần mộ trải dài theo triền đồi, nhiều Phật tử quê Nghệ An lặng người khi bắt gặp những tấm bia ghi dòng chữ "Nghệ An".

Có người lặng lẽ đặt lên mộ một gói chè xanh quê nhà.

Có người mang theo chiếc kẹo cu đơ - đặc sản của quê nhà

Có người mộc mạc đốt điếu thuốc lá đặt lên mộ

Có người chỉ khẽ nói vài câu bằng giọng Nghệ quê ta.

Những món quà nhỏ ấy không mang nhiều giá trị vật chất, nhưng chứa đựng cả tình quê, như lời nhắn gửi của hậu thế đến những người con xứ Nghệ đã mãi nằm lại nơi đất Quảng Trị.

Giữa không gian linh thiêng ấy, những lời cầu nguyện của Đại đức Thích Định Tuệ không chỉ hướng về các anh linh liệt sĩ mà còn nguyện cho đất nước thanh bình, nhân dân an lạc, cho tinh thần hộ quốc an dân luôn được tiếp nối bằng những việc làm thiện lành trong đời sống hôm nay.

Điểm dừng cuối cùng của hành trình là Ngã ba Đồng Lộc. Nơi mười nữ thanh niên xung phong đã hóa thành biểu tượng bất tử của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.

Đứng trước khu mộ mười cô gái, cả đoàn dành phút mặc niệm tưởng nhớ tri ân. Không gian tĩnh lặng đến mức chỉ còn nghe tiếng gió lao xao trên những hàng thông.

Đại đức Thích Định Tuệ nhắc nhở đại chúng rằng, sự tưởng niệm có ý nghĩa nhất không nằm ở số lượng nén hương được thắp, mà nằm ở cách mỗi người trở về sau chuyến đi biết sống tử tế hơn, biết yêu thương nhiều hơn và biết phụng sự cộng đồng bằng chính khả năng của mình.

Đó cũng chính là tinh thần nhập thế của Phật giáo Việt Nam từ hàng nghìn năm qua. Đạo không tách rời đời. Tu tập không chỉ trong cửa thiền mà còn thể hiện bằng trách nhiệm với quê hương, dân tộc. Lòng từ bi không chỉ hướng đến chúng sinh hiện tiền mà còn bao trùm cả những người đã khuất.

Khép lại hành trình, chuyến xe đưa đoàn trở về chùa Đức Hậu. Nhưng có lẽ, điều còn đọng lại trong mỗi người không phải là quãng đường đã đi qua, mà là những giá trị tinh thần được bồi đắp sau từng địa chỉ đỏ.

Trong nhịp sống hiện đại, khi chiến tranh đã lùi xa, những hành trình như của Đại đức Thích Định Tuệ và Đạo tràng Hương Sen không chỉ góp phần gìn giữ ký ức lịch sử, mà còn lan tỏa một thông điệp nhân văn sâu sắc: lòng biết ơn là nền tảng của mọi giá trị đạo đức; báo ân không dừng lại ở nghi lễ, mà phải được chuyển hóa thành hành động, thành lối sống hướng thiện, phụng sự cộng đồng và xây dựng đất nước.

Những nén hương rồi sẽ tàn. Những ngọn hoa đăng rồi sẽ khuất giữa dòng Thạch Hãn. Nhưng ánh sáng của lòng tri ân, nếu được thắp lên trong trái tim mỗi người, sẽ còn mãi soi đường cho các thế hệ hôm nay và mai sau…

Bởi hòa bình chưa bao giờ là điều tự nhiên có được!

Đó là món quà vô giá được đánh đổi bằng máu xương của biết bao người con đất Việt. Và mỗi mùa tháng Bảy, những bước chân trở về với các địa chỉ đỏ không chỉ là hành trình của ký ức, mà còn là hành trình nuôi dưỡng tâm từ, khơi dậy đạo lý báo ân và tiếp nối mạch nguồn yêu nước trong dòng chảy văn hóa dân tộc và Phật giáo Việt Nam.