Đẩy nhanh giải phóng mặt bằng đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng

Liên quan đến Dự án Đầu tư xây dựng tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Danh Huy yêu cầu các địa phương xây dựng, hoàn thiện kế hoạch giải phóng mặt bằng chi tiết, trong đó xác định rõ tiến độ, khối lượng và trách nhiệm đối với từng nhiệm vụ.

Yêu cầu được đưa ra trong bối cảnh công tác giải phóng mặt bằng đang được triển khai trên quy mô lớn, liên quan đến hàng nghìn hộ dân và diện tích đất đáng kể. Các địa phương được yêu cầu tập trung đẩy nhanh bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải ngân và tạo mặt bằng sạch, bảo đảm hoàn thành nhiệm vụ giải phóng mặt bằng trong tháng 2/2027.

Theo Ban Quản lý dự án đường sắt (Bộ Xây dựng), qua rà soát của các địa phương, dự án dự kiến chiếm dụng khoảng 2.197 ha đất, ảnh hưởng đến 7.347 hộ dân thuộc diện phải bố trí tái định cư. Để phục vụ công tác này, dự kiến xây dựng 109 khu tái định cư với tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ và tái định cư hơn 66.900 tỷ đồng. Riêng năm 2026, tổng số vốn được phân bổ cho công tác giải phóng mặt bằng hơn 13.800 tỷ đồng.

Thứ trưởng Nguyễn Danh Huy yêu cầu các địa phương lập biểu đồ tiến độ cụ thể đối với từng loại đất, số hộ dân bị ảnh hưởng, số mộ cần di dời và tiến độ di chuyển các công trình hạ tầng kỹ thuật. Công tác xây dựng khu tái định cư cũng phải được đẩy nhanh để người dân thuộc diện di dời sớm ổn định cuộc sống.

Đối với đất nông nghiệp, đất rừng và đất của các cơ quan nằm trong phạm vi dự án, các địa phương cần rà soát, xác định rõ hiện trạng, kịp thời điều chỉnh phù hợp với thực tế và báo cáo chi tiết để bảo đảm việc thực hiện đúng quy định.

Theo Bộ Xây dựng, giải phóng mặt bằng phải được triển khai đồng bộ giữa đo đạc, kiểm đếm, lập và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư với xây dựng khu tái định cư và giải ngân nguồn vốn. Việc triển khai song song các phần việc nhằm từng bước hình thành mặt bằng sạch, đáp ứng yêu cầu thi công và tiến độ chung của tuyến đường sắt.

Ban Quản lý dự án đường sắt cho biết, quá trình triển khai hiện còn một số khó khăn do hồ sơ Báo cáo nghiên cứu khả thi có nhiều thay đổi, ảnh hưởng đến việc cắm cọc và bàn giao cọc giải phóng mặt bằng.

Việc thay đổi phạm vi thu hồi đất nhiều lần cũng khiến một số nhiệm vụ tại địa phương phải điều chỉnh, đồng thời có thể tác động đến sự đồng thuận của người dân tại các khu vực dự án đi qua.

Để khắc phục tình trạng này, Ban Quản lý dự án đường sắt kiến nghị các địa phương thực hiện theo phương châm kiểm đếm đến đâu, tiến hành ngay các thủ tục thẩm định, phê duyệt và bồi thường giải phóng mặt bằng đến đó, đồng thời khẩn trương xây dựng các khu tái định cư.

Các địa phương cũng được đề nghị triển khai song song việc đo đạc, lập hồ sơ giải thửa, kê khai, kiểm đếm và lập, phê duyệt phương án bồi thường theo hồ sơ, phạm vi cọc giải phóng mặt bằng đã được bàn giao.

Ban Quản lý dự án đường sắt kiến nghị Bộ Xây dựng có hướng dẫn cụ thể về thẩm định khung giá, xử lý những vướng mắc phát sinh trong quá trình bồi thường, hỗ trợ và giải phóng mặt bằng, qua đó rút ngắn thời gian thực hiện các thủ tục.

Dự án tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có điểm đầu tại vị trí nối ray qua biên giới và điểm cuối tại ga Lạch Huyện, tổng chiều dài khoảng 426 km, gồm 363 km tuyến chính và 63 km tuyến nhánh. Tuyến đi qua 69 xã, phường thuộc 6 tỉnh, thành phố, với 29 nhà ga và các trạm tác nghiệp kỹ thuật.

Với quy mô giải phóng mặt bằng lớn và liên quan trực tiếp đến đời sống của hàng nghìn hộ dân, việc hoàn thành các phần việc bồi thường, tái định cư và bàn giao mặt bằng đúng tiến độ được xem là một trong những điều kiện quan trọng để bảo đảm tiến độ triển khai toàn tuyến.