Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội đã đạt 77% chỉ tiêu

Theo Bộ Xây dựng, lũy kế đến hết tháng 7/2026, cả nước có 875 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai, quy mô 773.457 căn, với tổng mức đầu tư khoảng 637.019 tỷ đồng.

Trong số này, 289 dự án đã hoàn thành, cung cấp 197.805 căn, tổng mức đầu tư khoảng 162.912 tỷ đồng. Riêng giai đoạn 2021-2024 hoàn thành 66.755 căn; năm 2025 hoàn thành 103.374 căn và 6 tháng đầu năm 2026 hoàn thành thêm 27.676 căn.

Bên cạnh đó, 270 dự án đã khởi công và đang triển khai với quy mô 270.409 căn, tổng mức đầu tư khoảng 222.709 tỷ đồng. Có 316 dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, quy mô 305.243 căn, tổng mức đầu tư khoảng 251.938 tỷ đồng.

Như vậy, số dự án đã hoàn thành, khởi công và được chấp thuận chủ trương đầu tư đạt 77% so với chỉ tiêu đặt ra tại Đề án. Một số địa phương có kết quả tích cực gồm Hải Phòng, Đà Nẵng, Thái Nguyên, Hưng Yên, Bắc Ninh, Thanh Hóa, Nghệ An, Khánh Hòa và Cà Mau.

Kết quả này cho thấy nguồn lực dành cho nhà ở xã hội đang được thúc đẩy mạnh hơn. Tuy nhiên, giữa số dự án đang triển khai và số căn hộ thực sự đến được với người dân vẫn còn khoảng cách đáng kể.

Báo cáo của Bộ Xây dựng cho thấy nguồn cung nhà ở xã hội trên thị trường vẫn hạn chế so với nhu cầu của công nhân, người lao động và người thu nhập thấp, đặc biệt là nhu cầu nhà ở cho thuê.

Một trong những vấn đề được đặt ra là quỹ đất. Cả nước hiện đã quy hoạch khoảng 1.986 vị trí với quy mô khoảng 10.279 ha đất dành cho phát triển nhà ở xã hội. Trong đó có khoảng 6.047 ha quỹ đất độc lập, 3.174 ha là quỹ đất 20% trong các dự án nhà ở thương mại, cùng quỹ đất dành cho lực lượng vũ trang và nhà lưu trú công nhân.

Một số địa phương đã dành quỹ đất lớn như Đồng Nai khoảng 1.723 ha, TPHCM 1.740 ha, Hà Nội 1.555 ha, Bắc Ninh 754 ha, Tây Ninh 570 ha và Quảng Ngãi 461 ha.

Tuy nhiên, không phải quỹ đất nào cũng thuận lợi để nhanh chóng chuyển thành nguồn cung nhà ở. Một số vị trí nằm xa trung tâm đô thị, khu, cụm công nghiệp, trong khi hạ tầng giao thông kết nối chưa phát triển. Nếu thiếu kết nối với nơi làm việc, trường học, dịch vụ và các tiện ích thiết yếu, nhà ở xã hội khó phát huy đầy đủ giá trị ngay cả khi đã hoàn thành.

Bộ Xây dựng đánh giá, tiến độ phát triển nhà ở xã hội tại một số địa phương vẫn bị ảnh hưởng bởi việc chậm bố trí ngân sách cho bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và đầu tư hạ tầng kỹ thuật để tạo quỹ đất sạch.

Cùng với đó, thủ tục đầu tư, đất đai, xây dựng và nhà ở tại một số nơi còn kéo dài. Sự phối hợp giữa các cơ quan chưa thực sự đồng bộ làm tăng thời gian chuẩn bị dự án và chi phí của doanh nghiệp.

Nguồn vốn cũng là một trở ngại lớn. Dự án nhà ở xã hội đòi hỏi vốn đầu tư lớn, thời gian thu hồi vốn dài, đặc biệt với phân khúc nhà ở cho thuê, trong khi khả năng tiếp cận tín dụng hỗ trợ còn khó khăn và nguồn vốn ưu đãi của Nhà nước chưa đáp ứng nhu cầu.

Trong bối cảnh đó, việc hoàn thành 77% chỉ tiêu là tín hiệu tích cực nhưng chưa thể xem là đích đến. Điều quan trọng hơn là chuyển số lượng dự án trên giấy thành nguồn cung thực tế, có vị trí phù hợp, giá phù hợp và đáp ứng được nhu cầu của người lao động.

Bộ Xây dựng định hướng chuyển trọng tâm từ phát triển chủ yếu nhà ở thương mại sang phát triển đồng thời nhà ở thương mại và nhà ở cho thuê, coi nhà ở cho thuê là một phân khúc chiến lược, dài hạn.

Theo hướng này, phát triển nhà ở cần được đặt trong tổng thể quy hoạch đất đai, đô thị, giao thông, khu công nghiệp và thị trường lao động. Các dự án cần được bố trí ở những vị trí có khả năng kết nối tốt với nơi làm việc và hệ thống hạ tầng xã hội, trong đó ưu tiên mô hình nhà ở cho thuê tại các đô thị lớn, vùng động lực kinh tế và khu công nghiệp.

Cùng với đó là đa dạng hóa nguồn vốn, giảm sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước và tăng khả năng thu hút nguồn lực tư nhân, các quỹ đầu tư dài hạn. Ngân sách được sử dụng theo hướng dẫn dắt, tạo điều kiện để các nguồn lực xã hội cùng tham gia.

Với nhu cầu nhà ở ngày càng lớn tại các đô thị và khu công nghiệp, chặng đường còn lại của Đề án 1 triệu căn không chỉ là câu chuyện về số lượng căn hộ được xây dựng. Hiệu quả của chính sách sẽ được quyết định bởi khả năng đưa những căn nhà phù hợp đến đúng đối tượng, đúng nơi có nhu cầu và với chi phí mà người thu nhập thấp có thể tiếp cận.