Để không còn cảnh phụ huynh chạy khắp nơi tìm sách giáo khoa

Những ngày này, nhu cầu mua sách giáo khoa tăng cao khi các gia đình hoàn tất việc chuẩn bị cho năm học mới. Tuy nhiên, tại một số nhà sách, điểm bán ở Thanh Hóa, không ít bộ sách vẫn chưa thể hoàn thiện do thiếu một vài đầu sách. Có gia đình đã mua sách từ đầu hè nhưng vẫn thiếu sách bài tập; có phụ huynh phải đi hàng chục kilômét đến các nhà sách lớn để tìm bổ sung. Tại một số điểm bán ở phường Hạc Thành, phường Quảng Phú, có trường hợp chỉ còn tập 2 trong khi tập 1 đã hết, khiến phụ huynh phải mua lẻ hoặc chờ hàng nhập về.

Tình trạng thiếu cục bộ xuất hiện ở nhiều khối lớp, tập trung ở lớp 4, 5, 8, 9, 11 và 12. Có nơi SGK đã có nhưng sách bài tập lại thiếu; một số đầu sách như Khoa học, Lịch sử, Địa lý, Mỹ thuật chưa được bổ sung kịp. Theo phản ánh của điểm bán, có đơn hàng phải chờ cả tuần, thậm chí nửa tháng; một số phụ huynh được thông báo có thể phải chờ đến giữa tháng 9 mới đủ sách.

Điều đáng nói, đây không phải tình trạng thiếu sách trên diện rộng. Theo thông tin công bố ngày 17/8, đến ngày 15/8, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cùng hệ thống các công ty phát hành đã cung ứng 220 triệu bản SGK và 76 triệu bản sách bài tập, sách tham khảo, cơ bản đáp ứng nhu cầu trước thềm năm học mới. Trong khi đó, kế hoạch phát hành cho năm học 2026-2027 dự kiến 204,47 triệu bản SGK và 37,32 triệu bản sách bài tập.

Những con số trên cho thấy nguồn sách xét trên tổng thể là khá lớn, nhưng thực tế tại một số điểm bán lại xuất hiện tình trạng thiếu những đầu sách cụ thể. Vì vậy, vấn đề không chỉ nằm ở "có đủ sách hay không", mà ở khả năng dự báo nhu cầu, tổ chức in ấn, phân phối và điều phối nguồn hàng để sách đến đúng địa bàn, đúng khối lớp và đúng thời điểm. 

Với học sinh, thiếu một vài cuốn cũng đồng nghĩa bộ sách chưa hoàn chỉnh; với phụ huynh, đó là thêm thời gian, chi phí và sự thấp thỏm ngay trước ngày tựu trường.

Năm học 2026-2027 cũng là năm đầu tiên học sinh cả nước sử dụng thống nhất bộ SGK Kết nối tri thức với cuộc sống, sau giai đoạn sử dụng ba bộ sách khác nhau. Việc thay đổi này khiến nhu cầu đối với một số đầu sách tập trung trong cùng thời điểm, đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác dự báo, in ấn và phân phối.

Để khắc phục thiếu hụt trước mắt, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam đang in bổ sung khoảng 9 triệu bản SGK và 1 triệu bản sách bài tập. Đây là giải pháp cần thiết để nhanh chóng bổ sung nguồn cung. Tuy nhiên, về lâu dài, điều quan trọng hơn là nâng chất lượng dự báo từ cơ sở, tăng khả năng điều phối giữa các khu vực và xây dựng phương án cung ứng sát với nhu cầu thực tế.

Tại Thanh Hóa, các đơn vị phát hành, nhà sách cần chủ động nắm bắt nhu cầu theo từng địa bàn, cấp học và khối lớp; kịp thời thông tin tình trạng hàng hóa, phối hợp điều chuyển khi phát sinh thiếu cục bộ. Các cơ quan quản lý cũng cần tăng cường theo dõi, đôn đốc để hạn chế tình trạng thiếu sách kéo dài đến sát hoặc sau ngày khai giảng.

Chuẩn bị sách giáo khoa là một phần thiết yếu của việc chuẩn bị năm học mới. Vì vậy, thước đo không thể chỉ là tổng số sách đã được in hay đưa ra thị trường, mà phải là khả năng để mỗi học sinh có đủ sách mình cần ngay khi bước vào lớp học.

Đủ sách trên tổng số chưa đồng nghĩa với đủ sách trong tay học sinh. Bởi vậy, từ câu chuyện thiếu cục bộ hiện nay, điều cần được khắc phục không chỉ là những khoảng trống trên kệ sách, mà còn là khoảng trống trong dự báo, phân phối và điều phối nguồn cung. Khi những mắt xích ấy được vận hành đồng bộ, phụ huynh sẽ không còn phải chạy khắp nơi để tìm một vài cuốn sách còn thiếu, và năm học mới mới thực sự bắt đầu trọn vẹn.