Để trẻ em tự tin sáng tạo và phát triển trong môi trường số

Chương trình khởi động tại Trường THCS Nam Từ Liêm sẽ mở đầu hành trình giáo dục và trải nghiệm an toàn số tại 10 trường học thuộc 5 tỉnh, thành phố trong giai đoạn tháng 10-12/2026. Chương trình dự kiến tiếp cận khoảng 9.000 học sinh và giáo viên, góp phần trang bị kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ và xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh cho trẻ em.

Được triển khai trong khuôn khổ "Chiến dịch Vaccine Số", chương trình mang thông điệp "có vaccine số, tự tin khám phá - làm chủ thế giới số!", hướng tới cách tiếp cận kết hợp giữa bảo vệ và trao quyền, giúp trẻ em không chỉ nhận diện, phòng ngừa rủi ro mà còn tự tin học tập, sáng tạo và phát triển trong môi trường số.

Thông tin từ Ban Tổ chức chương trình cho biết: Ngày nay, sự phát triển nhanh chóng của Internet, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội học tập, sáng tạo và kết nối cho trẻ em. Tuy nhiên, cùng với những lợi ích đó là các nguy cơ ngày càng phức tạp như lừa đảo trực tuyến, giả mạo danh tính, dụ dỗ qua mạng, bắt nạt trực tuyến, xâm phạm dữ liệu cá nhân và những tác động đối với sức khỏe tinh thần.

Trong bối cảnh đó, bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng không thể chỉ dừng ở cảnh báo nguy cơ hay hạn chế tiếp cận công nghệ. Điều quan trọng hơn là trang bị cho các em kiến thức, kỹ năng, khả năng tự bảo vệ và sự tự tin để chủ động ứng phó với rủi ro.

Chương trình "Teen Safety School Tour 2026 - An toàn số cho em" kế thừa các hoạt động thuộc chiến dịch vaccine số được triển khai từ năm 2021, đồng thời phát huy kết quả hợp tác giữa các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp công nghệ trong nâng cao nhận thức, kỹ năng bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.

Phát biểu tại lễ khởi động, Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (Bộ Công an), Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, nhấn mạnh không thể bảo vệ trẻ em bằng cách ngăn các em tham gia không gian mạng, mà cần trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng nhận diện rủi ro và bản lĩnh tự chủ.

Theo Đại tá Hà Văn Bắc, chương trình cần chuyển từ truyền thông cảnh báo sang rèn luyện kỹ năng thực tiễn, phù hợp với từng độ tuổi. Học sinh cần biết nhận diện nguy cơ, bảo vệ bản thân và tìm kiếm sự hỗ trợ kịp thời khi gặp tình huống mất an toàn; đồng thời tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường, cơ quan chức năng và doanh nghiệp công nghệ trong bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng; đồng thời duy trì giáo dục an toàn số thường xuyên, thay vì chỉ tổ chức các hoạt động ngoại khóa đơn lẻ.

Đối với học sinh, Cục An ninh mạng khuyến nghị thực hiện ba nguyên tắc: Một là, kiểm chứng trước khi tin. Đừng vội vàng tin trước những thông tin giật gân, những hình ảnh, âm thanh có dấu hiệu cắt ghép, giả mạo. Hai là, tỉnh táo khi chia sẻ. Giữ gìn danh dự, dữ liệu cá nhân của chính mình và tôn trọng người khác trên môi trường trực tuyến. Ba là, tìm kiếm sự hỗ trợ khi cảm thấy không an toàn.

Với cơ quan chức năng, nhà trường, Cục An ninh mạng cho rằng, cần quan tâm đến ba vấn đề. Một là, chuyển trọng tâm từ truyền thông cảnh báo sang rèn luyện kỹ năng thực tiễn, phù hợp với từng độ tuổi. Nội dung giáo dục an toàn số cần được cập nhật liên tục trước các xu hướng công nghệ mới.

Hai là, xây dựng "Hệ sinh thái trách nhiệm" vững chắc trong bảo đảm an toàn số của trẻ em với sự kết hợp chặt chẽ của 4 trụ cột: Gia đình lắng nghe, đồng hành - Nhà trường giáo dục nền tảng - Cơ quan chức năng dẫn dắt, bảo vệ pháp lý - và Doanh nghiệp công nghệ chủ động rà soát, loại bỏ nguy cơ từ gốc rễ thuật toán, thiết kế của các sản phẩm số.

Ba là, lan tỏa giá trị thực chất và mô hình hóa. Không dừng lại ở các sự kiện ngoại khóa đơn lẻ, cần đúc rút những phương pháp hiệu quả để tích hợp thành hoạt động sinh hoạt thường xuyên trong nhà trường, đồng thời phát huy sức mạnh lan tỏa của chính các em học sinh, biến mỗi học sinh trở thành một "đại sứ số" chia sẻ văn hóa mạng văn minh, lành mạnh tới bạn bè xung quanh.

Trong khuôn khổ chương trình, các chuyên gia và cán bộ PA05 tại địa phương tham gia chia sẻ kiến thức chuyên môn, hướng dẫn học sinh nhận diện thủ đoạn lừa đảo, dấu hiệu cảnh báo và cách ứng phó khi gặp nguy cơ trên không gian mạng.

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, cho biết: Internet mang lại nhiều cơ hội học tập, giúp trẻ em tiếp cận kiến thức về lịch sử, khoa học và khám phá thế giới. Tuy nhiên, để tận dụng những lợi ích này, các em cần được trang bị kiến thức, kỹ năng phòng ngừa rủi ro trên môi trường mạng.

Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em khuyến nghị, học sinh chủ động lên tiếng khi gặp nguy cơ hoặc cảm thấy không an toàn trên mạng, tìm kiếm sự giúp đỡ từ thầy cô, cha mẹ hoặc gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Đây là kênh tiếp nhận thông tin, phản ánh từ trẻ em và cha mẹ khi cần hỗ trợ. Sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, nhà trường, gia đình và các đơn vị liên quan có ý nghĩa thiết thực trong việc bảo vệ quyền trẻ em, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh.

Sau lễ khởi động tại Trường THCS Nam Từ Liêm, "Teen Safety School Tour 2026 - An toàn số cho em" dự kiến tiếp tục được triển khai tại các trường học thuộc Hà Nội, Lào Cai, TP Hồ Chí Minh, Quảng Trị và Đà Nẵng. Tại mỗi điểm trường, nội dung được điều chỉnh phù hợp với độ tuổi, điều kiện thực tế và nhu cầu của học sinh.